Suske en Wiske recensie: De Dulle Griet

Door Red Sprite gepubliceerd in Boeken en recensies

40a464ba45bb71083c6042bc208c9e66_medium.

Korte samenvatting

Professor Barabas is zwaar getroffen door al het oorlogsleed in de wereld en wil weten waarom mensen continu oorlog voeren. Wiske komt op het idee om de Dulle Griet, een personage uit een schilderij van Pieter Bruegel de Oude, met de Teletransfor tot leven te wekken. Dat lukt, maar de Dulle Griet is zo vernielzuchtig en door oorlog gecorrumpeerd dat ze de Teletransfor om zeep helpt, at random mensen en auto's aanvalt, Schanulleke (het toonbeeld van onschuld) probeert te vernielen en continu ontsnapt en meer vernielingen aanricht. Ook draagt ze een kistje bij zich dat ze zo angstvallig beschermd dat Wiske het natuurlijk te pakken wil krijgen. Nadat ze weer is ontsnapt wordt ze gespot in het openluchtmuseum van Bokrijk in een gevalletje “de televisie zendt toevallig precies uit wat we moeten weten”. Daar komt Lambik een miniatuurversie van Griet tegen die hem naar de grotere versie leidt. Haar mysterieuze kistje blijkt kleine bolletjes te bevatten die in kleine Grietjes veranderen als ze ze op de grond laat vallen. Griet laat per ongeluk het kistje vallen, waarop de bolletjes in een enorm leger (stokdove, wat tot oprecht grappige situaties leidt) Grietjes veranderen. De Grietjes zijn zo sterk dat Jerom ze niet aankan en volgens een oude Suske en Wisketraditie worden ze natuurlijk verdubbeld als je erop schiet. Griet krijgt Suske en Wiske te pakken en neemt ze mee naar een grot, maakt Schanulleke met magie groter en onthult haar plan om een grote oorlog te ontketenen (waarin Schanulleke mee zal vechten). Ze wekt Schanulleke tot leven... maar die wil helemaal niet vechten. Schanulleke wil zingen en dansen en vertelt de Dulle Griet dat zij (de Griet, dus) niet gevierd wordt, maar gezien wordt als symbool van dwaasheid en onbeschaafdheid door haar oorlogszucht. Griet ziet spectaculair snel haar fouten in en komt tot inkeer, maar de kleine Grietjes komen in opstand, waarop Griet de grot laat instorten en zo per ongeluk haarzelf, Suske en Wiske en Schanulleke opsluit in een luchtdichte ruimte. Jerom en Lambik proberen ze te bereiken maar gaan per ongeluk de verkeerde kant op, terwijl de kleine Grietjes steeds dichterbij komen. Schanulleke weet met de hulp van Griet te ontsnappen en legt contact met Sidonia, waarop Sidonia en Barabas te hulp schieten, de Grietjes bestoken met lachgasgranaten waardoor ze verdwijnen en Suske, Wiske en Griet uitgraven. Uiteindelijk wordt de nu wijze en vriendelijke Griet met de gerepareerde Teletransfor terug naar haar schilderij teruggestuurd waar ze haar taak als oorlogssymbool verder kan uitoefenen, maar het verhaal eindigt op een droeve noot:

4f7996f093ddca03e4d1efc82b75f146_medium.

Analyse

Het schilderij dat in het verhaal voorkomt bestaat echt. De Dulle Griet was een volksfiguur; een gewelddadige vrouw die zich gedroeg als man en die voor de duvel niet bang was. Of ze ook werkelijk als oorlogssymbool is bedoeld kan ik uit de geschiedenis van het schilderij niet opmaken. Hoewel ze in dit album wel als zodanig wordt gebruikt, gaat het verhaal niet in de eerste plaats over haar. De achtergrond van dit verhaal is de Vietnamoorlog. Studio Vandersteen staat erom bekend een hekel te hebben aan oorlog en ongelijkheid en dit verhaal, dat in 1966 of 1967 is geschreven, is hun kritiek daarop.
Als het om de moraal gaat kan Suske en Wiske vooral in de oudere albums de plank behoorlijk misslaan. De bedoeling is goed, maar de manier waarop de boodschap wordt weergegeven is vaak zo volslagen onbenullig of hypocriet dat wij moderne “lezertjes” de wenkbrauwen optrekken. Vaak doen ze dat door middel van vage metaforen, lange, huilerige weeklachten over het slechte in de wereld of superieur geneuzel. Jammer genoeg gaat dit album op die manier ook bijna de boot in:

90338a6ed97012ccd2a791d098ee9cfc_medium.
Belgisch-Congo was zes jaar geleden

Het vroege Suske en Wiske heeft nogal de neiging dingen te bekijken vanuit een ivoren toren van beschaving en hard te oordelen over wat anderen fout doen. Dat hoorde bij die tijdsgeest, dus het zit mij persoonlijk niet dwars, maar ik licht het er wel even uit. De Griet staat die gedachtegang trouwens niet toe:

952f16f820f5108c507ac4c96e91ad60_medium.
En de Tweede Wereldoorlog... tja

Als je goed oplet zal je zien dat er een thema zit in de manier waarop de heruitgave van het album ingekleurd is. Ik heb zoiets nog niet in andere albums gezien, dus het kan heel goed dat het onbedoeld is. Veel achtergronden zijn in donkere of aardetinten gekleurd. Het verhaal speelt zich grotendeels 's nachts en onder de grond (in mijnen en kelders) af. Misschien moet het doen denken aan loopgraven en schuilkelders, misschien betekent het niets. Als het opzettelijk is, is het in ieder geval slim gedaan. Wat ook opvalt is dat het Vietnamese meisje op het op één na laatste plaatje een lappenpopje draagt en zo wel wat weg heeft van Wiske. Zo wordt duidelijk dat het hier óók weer bommen kan gaan regenen...

Wat humor betreft is dit album lekker droog. Sidonia maakt een gezichtsmasker en doet schijfjes banaan op haar kin om hem “kinderachtiger” te maken. Griets toverballetje werkt tot Wiskes ongenoegen niet helemaal naar behoren, waarop Griet laconiek opmerkt dat magie ook slijt. Als het dienstpistool van een agent weigert, vraagt hij of er een gangster in de buurt is om hem een werkend pistool te lenen. De misverstanden tussen de personages en de hardhorende Grietjes zorgen voor hilarische woordgrapjes. Tussen alle ellende in dit album zorgen de grappen dat het verhaal niet helemaal een tranendal wordt.

Alles bij elkaar is dit een vermakelijk album dat het nét voor elkaar krijgt een boodschap over te brengen zonder te belerend te worden, Suske, en dat het zware onderwerp dat oorlog is met humor aansnijdt. Griet is een leuke en niet helemaal onsympathieke slechterik (ze eet bakstenen met kokend lood en is dus vrij letterlijk een ijzervreetster), en wordt geen saaie Brave Hendrik als ze bekeerd wordt, maar blijft grappig. Ook houdt ze een paar meisjesachtige trekken (die haar niet hinderen) en is ze dus niet helemaal een kerel. Om met Wiske in Het Laatste Dwaallicht te spreken: bravo, meer van dat!

Tropes zijn verhaalmechanismen en stijlfiguren die gebruikt worden om een verhaal inhoud en spanning te geven. Suske en Wiske heeft een paar vaste tropes waar het vaak gebruik van maakt. Hier is het lijstje voor dit album:

De Allitererende Aanhef: NVT
Dramatische Dames: geen, maar Suske schrikt zo ontzettend als Griet Schanulleke aan de rails van zijn speelgoedtreintje heeft vastgebonden, dat hij tegen de vlakte gaat. Daar los je natuurlijk niets mee op.
Deus Ex Machina: NVT
Deus Exit Machina: geen, Jerommeke is er de hele tijd bij
Uitzonderlijke Uitvindingen: de Teletransfor
Oncharmant Chauvinisme: Suske scheert “hen” in Vietnam onbedoeld over één kam als hij opmerkt dat ze daar geen respect hebben voor het leven, terwijl men in west Europa het leven juist wil beschermen. Wiske begint hoogdravend over de rechten van de mens, maar Griet steekt daar een stokje voor.
De Moraal Van Het Verhaal: oorlog brengt u en anderen rondom u ernstige schade toe. Het gaat de goede kant op, maar het zal nog wel even duren voor de oorlog volledig uit de wereld is gebannen. 
Ik Heb Een Blauw Boontje Voor U: de Dulle Griet laat zich letterlijk binnen één pagina ompraten en staat vanaf dat moment aan de kant van Suske en Wiske, hoewel ze nog wel een beetje onbesuisd is.
De Vierde Wand Doorbreken: NVT
Propaganda: het openluchtmuseum van Bokrijk
Non-fictieve personen: Pieter Bruegel de Oude, Jozef Weyns (de conservator van het openluchtmuseum in Bokrijk)

Wetenswaardigheden:

  • Dit is één van de weinige rode albums waarin Wiskes afscheidsgroet anders is (ze houdt haar handen voor haar ogen);

  • Jerom opent zijn ogen als hij door de bliksem getroffen wordt;

  • De Grietjes verwijzen naar de Alvermannekes, een soort kabouters. Misschien zijn zij daarop gebaseerd.

Mijn favoriete plaatjes:

69ae02016e6f4d8c91c4f10051d5ca76_medium.
Van schattig naar lomp in twee seconden. 

29/11/2017 19:12

Reacties (3) 

1
01/12/2017 07:58
Goede recensie. Blijft een meesterlijke strip.
1
30/11/2017 09:00
Wat een leuk artikel, mooi om te lezen en er wat meer over te weten.
1
30/11/2017 17:31
Ik vind Suske en Wiske een heerlijke strip. Het is ontzettend leuk om de verschillende albums te lezen en te kijken hoe de teken- en verhaalstijl door de jaren heen veranderd is. Ik heb een fikse verzameling (de laatste albums heb ik niet, maar de klassiekers gelukkig wel) en dus genoeg stof voor meer artikelen. Het volgende album dat aan de beurt is is De Mooie Millirem. :)
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert