De verschillen tussen Jiddisch en Hebreeuws:

Door Candice gepubliceerd in Israël

De verschillen tussen Jiddisch en Hebreeuws:

ההבדלים בין יידיש לעברית

(De verschillen tussen Jiddisch en Hebreeuws)

ca577d522ccc5af67b1c9810442bc176_medium.

De officiële taal in Israël is Hebreeuws en de tweede officiële taal is Arabisch. Hebreeuws lijkt me vrij begrijpelijk .... maar Arabisch als tweede taal in een land waarvan de mensen in bijna alle Arabische landen niet welkom zijn en betiteld worden als varkens - want jaloezie kent bij de Arabieren geen grenzen - is best wel bijzonder. In Israël zijn Arabieren welkom en mogen ze ook gewoon hun geloof belijden. Israël heeft iets van 9,5 miljoen inwoners, waarvan een 76 % Joods is en 20 % Arabische Israëliërs (Palestijnen) zijn. En daarnaast wonen er dus ook nog wat Armenen en Tjerkessen (uit het noorden van de Kaukasus) en tenslotte nog wat Druzen.

Arabische dialecten worden voornamelijk gesproken door de Arabische Israëliërs en de Israëlische Druzen alsook door Mizrachi-Joden* en Jemenitische Joden, vooral de oudere generatie die immigreerden naar Israël van Arabisch sprekende landen. Na de oprichting van de staat Israël spraken de Palestijnen nauwelijks Hebreeuws, maar tegenwoordig spreken de Palestijnen, die een vijfde van de bevolking uitmaken, Hebreeuws als tweede taal.

Lange tijd was de Israëlische regering terughoudend over het gebruik van Arabisch, maar na een wetswijziging in 2000 kwam hier verandering in. Wegwijzers, voedseletiketten en mededelingen van de regering werden nu ook in het Arabisch vertaald. In de Knesset was het altijd toegestaan Arabisch te spreken, maar de meesten Arabisch sprekende Israëli's maakten hier geen gebruik van. Arabisch wordt ook onderwezen op Hebreeuwse scholen.

*Mizrachi-Joden is een verzamelnaam voor Joden die afstammen van Joden,die zich in de eeuwen voor en de eerste eeuwen na Christus vestigden, dan wel tot het Jodendom bekeerd werden in het Midden-Oosten, Noord-Afrika, Centraal-Afrika en de Kaukasus. Het gaat hier dus om Iraakse, Syrische, Libanese, Perzische, Afghaanse, Maghreb, Berber, Koerdische, Georgische, Ethiopische, Pakistaanse, Indiaase en Baghdadse Joden.

59d870ece5c8f47d245c25960e897bf1_medium.

Hebreeuws:

Hebreeuws valt onder te verdelen in met name klassiek en modern Hebreeuws. Klassiek Hebreeuws is ook bekend als Lesjon HaKodesj (de heilige taal) en is dé taal van het Jodendom. En de klassieke versie kent eigenlijk drie perioden. De Thora (de eerste vijf boeken van de Tenach, de Hebreeuwse Bijbel), de Misjna (de mondelinge leer van de Thora en bevat een volgens het Jodendom toelichting die mondeling door God aan Mozes werd verstrekt) en de Rabbijnse literatuur (een zeer uitgebreide collectie van commentaren, codes, mystiek, vragen plus antwoorden .... en zelfs poëzie, geschreven door Rabbijnen vanaf vierhonderd voor Christus tot vandaag aan toe).
De verschillen hierin zijn terug te vinden in de spelling, woordenschat en de zinsopbouw.

Het Hebreeuwse alfabet:

Hebreeuws schrijf je van rechts naar links en dat valt vies tegen om te doen. Als je niet anders dan van links naar rechts schrijven gewend bent, dan gaat het u echt niet meevallen.

Het Hebreeuwse alfabet is op haar beurt overigens afgeleid van het Proto-Sinaïtisch alfabet ook wel eens het Proto-Kanaänitisch alfabet genoemd. En dat was weer het eerste Consonantenschrift. Een meer bekend woord voor Consonanten is medeklinker. De oudste talen, de Semitische (Hebreeuws en Arabisch) werden/worden van oudsher alleen met medeklinkers geschreven en de klinkers moest je dan later maar toevoegen. We hebben het dan over een jaartje of 2000 voor Christus. En dan heb je het dus over een best oude taal en het Proto- Sinaïtisch/ Kanaänitisch alfabet was de voorloper van het Griekse, Arabische, Cyrillische, Fenicische, Aramese en het Latijnse alfabet. Is maar even dat u het weet.

973ba3c19e8334514b56c76a18fda844_medium.

En hoe ziet het Hebreeuwse alfabet er dan uit?

Nou zo.

16f7d88bff4355b670e72019a167f220_medium.e676103bd76883e091f2634182b4ef75_medium.4d717d2fb232ba936fa059a3d3c7e624_medium.

00929153f8b2a5c2f19ab7684ad39264_medium.

9047050914ccb491968f35fe1815eef0_medium.

76a5fa70f9f696cb8ae56814a78bf7b0_medium.ded940cf8a29da9460891362785ab692_medium.

Hebreeuws is overigens eeuwenlang een dode taal geweest. Het werd niet meer gesproken. Enkel zo hier en daar nog door wat groepjes Joden en die daarmee het Hebreeuws praten hebben gered. En zo aan het begin van de 20e eeuw, kwam het in Hebreeuws communiceren weer wat meer in zwang. En daarmee is het niet alleen één van de, zo niet dé, oudste taal maar tevens één van hele weinige oude talen die als dode taal weer tot leven wist te komen.

Ik had het over communiceren in het Hebreeuws .... dat was op zeg maar sterven na gestorven, maar het lesgeven en het gebruik in andere vormen is door de Joden altijd voortgezet.

Modern Hebreeuws:

b99149966b5f168caf72a1a33988674f_medium.

Eliëzer Ben-Jehoeda

De man op de foto staat algemeen bekend als de man die het Hebreeuws moderniseerde.

Van Wikipedia:

Eliëzer Ben-Jehoeda was toonaangevend in een beweging die probeerde om het Hebreeuws nieuw leven in te blazen. Dat hield niet alleen in dat mensen moesten leren het actief te gaan spreken en gebruiken, maar ook dat er nieuwe woorden geschapen moesten worden voor allerlei zaken die er nog niet waren toen de Tenach in het Hebreeuws werd opgeschreven en toen de taal intensief werd gebruikt, in de tijd van de rabbijnen. De taal kende geen woorden voor bijvoorbeeld trein, telefoon en fiets, en later tv, magnetron en computer.

Zo ontstond het Modern Hebreeuws, ofwel, in die taal, 'Ivriet'.

Met name de aanhangers van het zionisme of (ex-) Nederlanders die naar Israël zijn geëmigreerd, gebruiken de naam 'Ivriet' voor het Hebreeuws zoals dat tegenwoordig in Israël dus als voertaal in gebruik is. Ivriet wordt dan in tegenstelling tot Hebreeuws gebruikt, dat oud-Hebreeuws zou moeten beduiden. Het gebruik van deze term is echter totaal niet noodzakelijk. Hebreeuws is simpelweg de Nederlandse term voor het Hebreeuwse woord Ivriet. En het moderne Hebreeuws, is een variant op diezelfde oud Hebreeuwse taal.

Jiddisch:

5b15620ecabb7f606564de3d0cbdabce_medium.

Jiddisch is echt een heel andere taal en vind haar oorsprong in Duitsland. Het is zeg maar afgeleid van Middelhoogduits en simpel vertaald betekent het dan ook Jodenduits. Het wordt wel van rechts naar links en volgens het Hebreeuwse alfabet geschreven, maar taalkundig heeft het er niets mee te maken. Jiddisch kom je in diverse landen tegen. In Nederland, Duitsland, de VS, Roemenië, Polen, Litouwen, Oekraïne, Russisch en in Jeruzalem. En het Jiddisch in Jeruzalem wordt door aanhangers van een bepaalde gemeenschap gesproken en lijkt heel veel op Hongaars en Duits. De verwantschap tussen Hongaars Jiddisch en Duits komt doordat Duits naast Jiddisch de meest gebruikte taal onder Hongaarse Joden was. Nog een plek waar je Jiddisch tegenkomt is in Antwerpen. En met name in de VS en in Israël zelf neemt het Jiddisch veel woorden over van de daar gesproken landstaal. Het gevolg daarvan is dus dat Israelische en Amerikaanse Jiddisch sprekende mensen elkaar soms niet zo goed begrijpen, want Engels en Duits (simpel gesteld) lijkt niet echt op elkaar. En dan noem ik nu enkel de primaire Engelse en Duitse taal, dus niet de Amerikaanse en de door overal in Europa voorkomende verbasteringen door dialecten en diverse talen.

Jiddisch ontstond overigens zo rond de 9e en 10e eeuw in het Rijnland.

Jiddisch in Nederland:

68e9f15d2a3ba8346974410d995e650f_medium.

Eventjes weer naar Wikipedia voor het volgende:

Op grond van het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden worden binnen Nederland twee zgn. "niet-territoriale minderheidstalen" erkend: het Jiddisch en het Romani. Nederland erkent daarmee formeel dat het Jiddisch een taal is die verschilt van de taal gebruikt door de overige bevolking maar die, hoewel zij van oudsher binnen Nederland wordt gesproken, niet met een bepaald gebied kan worden vereenzelvigd. Kortom, een taal die niet aan een regio is gebonden zoals Fries of Limburgs, maar die door een geografisch verspreide groep wordt gebruikt. Het Handvest legt Nederland bepaalde plichten op m.b.t. het Jiddisch, zoals het ontwikkelen van een geest van respect, begrip en tolerantie t.o.v. Jiddisch-sprekenden; een verbod van discriminatie; het toestaan van positieve ondersteuning van deze taal; het bieden van de mogelijkheid voor groepen Jiddisch-sprekenden om contacten in binnen- en buitenland tot stand te brengen en te onderhouden; en het bevorderen van taalonderzoek en taalstudie.

3c475f28f5abc4e08d58741c2ae6819e_medium.

De Cheiderschool in Amsterdam

De enige plek waar in Nederland nog daadwerkelijk en continu Jiddisch wordt gesproken is zoals wel verwacht in Amsterdam. Daar heb je ongeveer bij Amstelveen de Cheiderschool en daar wordt in het Jiddisch onderwezen en dus ook gesproken. En je hebt het literaire tijdschrift 'Grine Medine' wat ook in het Jiddisch wordt uitgegeven.

a5d7b6d195bf79e586e11fe181e8b647_medium.

*Candice*

Mazzel en brooche voor de hele misjpooche

(Geluk en zegen voor de hele familie)

 

28/10/2017 13:30

Reacties (4) 

2
29/10/2017 17:51
Met veel interesse gelezen. Het is fascinerend te zien hoe de relatie tussen cultuur, taal en volk de meest moeilijke periode kan overleven en zelfs muteren tot een modernere vorm. De taal zelf ziet er aartsmoeilijk uit, maar ik hou wel van de klank.
1
29/10/2017 20:06
Het is gewoon een enorm boeiende geschiedenis.
1
28/10/2017 19:46
Heel interessant artikel.
Israël is tenslotte een smeltkroes van mensen die van oorsprong kennelijk wél een geloof, maar niet dezelfde etnische afkomst en taal hebben. Tenzij je heel ver teruggaat in de tijd, maar ook toen was er kennelijk geen echte eenheid.
Welke taal zou Moses gesproken hebben? Een Egyptisch soort Jiddisch?
1
28/10/2017 19:51
Klopt het is een smeltkroes en van oorsprong uit één land, maar door de eeuwen en alle veroveringen, bezettingen en verbanningen heen over de Wereld uitgewaaid.

Mozes? Dat zou best kunnen ... hij is geboren in Egypte.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert