Drie-in-de-pan, een Oud-Hollandse lekkernij

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

bb35d21239d0cca167312f571cf0afa6_medium.De pannenkoek is waarschijnlijk ooit ontstaan uit de platte broden van meel en water, die al in de Oudheid overal ter wereld werden gebakken en gegeten. Pannenkoeken hebben dezelfde ingrediënten als de platte broden, maar later werden er nog eieren (als rijsmiddel) aan toegevoegd.

Links: De Pannenkoekenbakster in de Buitenlucht (1680-1685) van Barent Gael.

Dit eierbeslag van pannenkoeken is een typisch Europese receptuur en waaide – met kolonisten en emigranten – later uit naar de rest van de wereld.

Pannekoeken in de lage landen

6e25c245eb93ef8b4aba2953aaf8ccaa_medium.De pannenkoek is één van de oudste en meest bekende gerechten uit de Nederlandse keuken. Al in de middeleeuwen werden grote en kleine pannenkoeken vrijwel dagelijks gebakken van destijds vooral gerstemeel en/of roggemeel; je kunt wel stellen dat de pannenkoek het 'streetfood' was van die tijd. Op diverse schilderijen van Oud-Hollandse meesters uit de 16e en 17e eeuw zijn zelfs pannenkoekenbakkers te vinden, zoals De Pannekoeckebackerij (1560) van Pieter Aertsen en De Pannenkoekenbakster in de Buitenlucht (1680-1685) van Barent Gael (zie foto boven). De pannenkoekpan of koekenpan is ook al heel lang standaard in de Nederlandse keuken. De oudste opgegraven exemplaren dateren maar liefst uit de 11de eeuw.

Ontstaan van drie-in-de-pan

Met drie-in-de-pan is het vrijwel hetzelfde verhaal als met het ontstaan van de pannenkoek. Deze kleine pannenkoekjes werden in Nederland meestal gebakken ter vervanging van het toen duurdere brood. In vroeger tijden gebruikte men daarvoor in de eerste plaats (het goedkopere) boekweitmeel, water of melk. De pannenkoekjes waren dan vrij vast van structuur. 

6732204ca9af219c0f0a37d07802aeb3_medium.Later, toen tarwemeel goedkoper werd geproduceerd en voor de mensen beter betaalbaar werd, kwamen er ook vaak een gistmiddel of eieren aan te pas – van deze laatste twee meestal maar één tegelijk en alleen als men het kon betalen. Drie-in-de-pan werden letterlijk met drie stuks tegelijk in één pan gebakken in boter of vet (vaak reuzel). Ze waren dan ook een stuk kleiner dan pannenkoeken. Door de eieren of het gistmiddel rezen zij echter, waardoor het dikkere, hogere baksel meer op kleine broodjes leek. Aanvankelijk werden de drie-in-de-pan zonder toevoegingen gebakken, maar later begon men het recept te verrijken. Er werden vaker stukjes gedroogd fruit aan toegevoegd (vooral krenten, rozijnen, appel en pruimen, maar ook wel gekonfijte sinaasappelsnippers – als je het breed had, moest je het immers ook breed laten hangen).

Moderne drie-in-de-pan

8046831758c8873ddc6d7b5a73536ace_medium.Tegenwoordig maken we de 'traditionele' drie-in-de-pan meestal van tarwebloem of volkorenmeel (of een combinatie van deze twee). De vulling bestaat eigenlijk standaard uit krenten en rozijnen, maar in feite kun je er allerlei soorten fijngesneden, al dan niet gedroogd, fruit aan toevoegen. Er zijn klassieke recepten mèt en zonder eieren, mèt en zonder gist.

In plaats van gist kun je tegenwoordig overigens ook bakpoeder gebruiken of de drie-in-de-pan maken met zelfrijzend bakmeel (waaraan al bakpoeder is toegevoegd). Waar je bij het gebruik van gist rekening mee moet houden, is een uurtje rijstijd. Met bakpoeder kun je, na het mengen van het beslag, direct met bakken beginnen. In dit klassieke recept heb ik alleen gist gebruikt en geen eieren toegevoegd.

3028b35c00fe8f06d51ca1caedfb68a5_medium.Het is erg lekker om de drie-in-de-pan te bakken in roomboter. Echter, wanneer de pan heet wordt, heeft roomboter de gewoonte (te) snel te bruinen, wat weer niet gewenst is. De melkdeeltjes in de roomboter kunnen zelf gaan verbranden, hetgeen herkenbaar is aan kleine zwarte spikkeltjes op het baksel. Om die reden gebruik ik zelf vaak een neutrale olie om in te bakken. Je kunt tenslotte altijd nog de drie-in-de-pan – net als poffertjes – warm serveren met poedersuiker en een klontje roomboter erop. Het recept is goed voor ongeveer 18 drie-in-de-pan (afhankelijk van de grootte van de sauslepel, die je gebruikt).

Ingrediënten

  • 125 gram bloem e5c18a4fcf8ade5e7cffa63bab15bbac_medium.
  • 125 gram volkorenmeel
  • 450 milliliter melk (op kamertemperatuur)
  • 40 gram rozijnen
  • 40 gram krenten
  • 1 eetlepel suiker
  • 1 zakje gedroogde gist (7 gram)
  • ½ afgestreken theelepel zout
  • Olie of roomboter (om in te bakken).

Voor de garnering: poedersuiker.

5dc7264930775cf1c96d1380552bb5a7_medium.Verder nodig: een mengkom, een spatel, een koekenpan, een kleine saus- of juslepel, een bord of een platte schaal, een schone theedoek.

Bereiding

Spoel de rozijnen en krenten af en laat ze uitlekken

Doe het zout in de mengkom en voeg het meel toe

Maak een kuiltje in het midden en giet er de gist in

Strooi de suiker langs de rand van het kuiltje

f1b803cbf5a017baa55ecf97d7756331_medium.Giet de melk er geleidelijk, al roerend met de spatel, aan toe

Roer van het midden uit en neem steeds een beetje meer van het meel aan de rand mee

Roer het geheel tot een klontjesvrij beslag

Voeg de uitgelekte rozijnen en krenten toe en meng ze door het beslag

Dek de mengkom af met de schone theedoek

Zet de mengkom op een warme plek en laat het beslag ongeveer 1 uur rustig rijzen

28a666a2b236629a8bc32dd5bdf1445c_medium.Zet de koekenpan op middellaag vuur

Giet er olie in of neem een klontje roomboter

Schep drie lepels beslag in de pan, maar laat de beslaghoopjes elkaar niet raken

Bak de drie-in-de-pan langzaam gaar op matig tot laag vuur (de pannenkoekjes zullen in de pan nog een beetje narijzen en dikker worden)

Keer de drie-in-de-pan om als de bovenkant – net als bij pannenkoeken – zo goed als droog is

Bak de drie-in-de-pan op deze manier aan beide kanten goudbruin en gaar

850cd753f6dd25352346b29970f66255_medium.Herhaal tot het beslag op is

Bestrooi de drie-in-de-pan met poedersuiker.

Variatie

In plaats van gemengd meel, kun je ook alleen bloem of alleen volkorenmeel te gebruiken.

In plaats van een mengsel van beide, kun je ook alleen rozijnen of alleen krenten te gebruiken, of eventueel andere, kleine stukjes (gedroogd) fruit.

Heb je verse (bakkers-) gist in huis? Gebruik er dan 3x zoveel van als van gedroogde gist, in dit recept dan minstens 21 gram. Gedroogde gist is namelijk veel geconcentreerder dan verse gist.

284d475217211d655d870b0e779cccc1_medium.Je kunt de drie-in-de-pan bakken in olie of roomboter. Hoewel je met een neutrale olie (arachide-, maïskiem- of zonnebloemolie) geen risico loopt dat het kan verbranden, zal de smaak van de in olie gebakken drie-in-de-pan iets minder rijk zijn dan die in roomboter zijn gebakken.

Garneer met poedersuiker en voeg er kaneel aan toe.

Garneer eventueel met stroop, honing of maple syrup.

Garneer eventueel met vruchtenjam, zoals bijvoorbeeld frambozen-, aardbeien-, abrikozen-, bosvruchten- of rozenbotteljam.

4a231c3df3d920fd16eece716fd4464c_medium.Garneer eventueel met gehakte noten (bijvoorbeeld amandelen, walnoten, hazelnoten of pecannoten).

Serveren

Serveer de drie-in-de-pan warm of koud.

Serveer de drie-in-de-pan bij het ontbijt, de brunch of de lunch.

Serveer de drie-in-de-pan als traktatie of tussendoortje, bij de koffie of bij de thee.

Serveer de drie-in-de-pan als dessert, met bijvoorbeeld suiker en kaneel, appelmoes, slagroom, ijs, room- of  vanillesaus.

e6e6c9d4c99f122c784be9afc747e2bd_medium.Serveer de drie-in-de-pan op Oudejaarsavond of Nieuwjaarsdag, in plaats van oliebollen.

Eet smakelijk!

 

ASMAY.

© 2015 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

Zie ook:

Drie-in-de-pan-met-banaan-en-sinaasappel

Russische-keuken-blini-(kleine-boekweitpannenkoeken) 422f5ee1ee50d89b675a4c1184581e4f_medium.

Amerikaanse-keuken-pancakes-bij-het-ontbijt

Oostenrijkse-keuken-Kaiserschmarrn-(gevulde-pannenkoekstukjes)

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

17/10/2017 08:27

Reacties (3) 

1
17/10/2017 09:15
Altijd leuk, die traditionele recepten uit de oude doos. Net als poffertjes misschien wel typisch Nederlands, deze drie-in-de-pan.
1
17/10/2017 09:14
Mooi traditioneel recept, lekker ook met die vulling van krenten en rozijnen.
1
17/10/2017 09:12
Lekker!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert