Feesten voor de doden: Pitru Paksha in India

Door Oxalis gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

ec412e878c5acb71c6bca9f43c406785_medium.Het Pitru Paksha-feest is een periode van 15 dagen, die valt de Hindoeïstische maand Ashwin, waarin een Hindoe zijn voorouders eert en dan eigenlijk uitsluitend diegenen, die nog in het Pitru-loka verblijven. Er wordt voedsel geofferd (shraddha), terwijl gedurende deze tijd de hindoepriesters dagelijks in opdracht van de families bepaalde dodenrituelen houden. Wanneer de juiste rituelen zijn gehouden en de juiste offers zijn gebracht, zullen de voorouders hun goedkeuring laten blijken – zo is het algemeen geloof – door hun offerende, levende nazaten niet alleen gezondheid en zielenheil, maar ook welvaart te schenken.

Voorouders in Pitru-loka

Volgens het Hindoeïsme zouden de zielen van drie voorgaande generaties van iemands voorouders zich eerst ophouden in het Pitru-loka, voordat zij zouden mogen doorreizen naar hun uiteindelijke bestemming, de hemel.

7bd4fbdfb70a3c7722b66e6aa54b7400_medium.Het Pitru-loka wordt gezien als een soort tussenlaag of sfeer, een apart dodenrijk, dat tussen hemel en aarde in ligt. Deze sfeer wordt geregeerd door Yama, de god van de dood. Hij is het, die de ziel van een stervende op aarde ophaalt en naar het Pitru-loka brengt. Deze ziel blijft daar tot de zielen van nog twee generaties nazaten zich in deze sfeer bij elkaar hebben verzameld. Wanneer uiteindelijk de tijd daar is, dat de zielen van de vierde generatie nazaten naar het Pitru-loka worden gebracht, mag de eerste generatie van de familie deze sfeer verlaten en doorreizen naar de hemel. Voor voorouderzielen, die naar de hemel mochten doorreizen, hoeven geen offeringen meer tijdens het Pitru Paksha-dodenfeest te worden gebracht.

Aanvang Pitru Paksha 6fbbe9fabd99743053cad6c2d2217ce6_medium.

In de oude en heilige Hindoegeschriften staat vermeld, dat het begin van de Pitru Paksha samenvalt met het moment, waarop de zon in de dierenriem het teken van de Weegschaal (Tula) bereikt. Hierop zouden de zielen het Pitru-loka tijdelijk verlaten en gedurende een maand bij hun levende nazaten intrekken, totdat de zon het volgende teken, dat van de Schorpioen (Vrischika), tijdens een volle maan bereikt. Van gelovige Hindoes wordt dus verwacht, dat zij in deze periode met hun overleden voorouders leven, zich verzoenen en hen zoveel mogelijk eren.

Pitru Paksha, voorouders en voedsel

De verering van de voorouders tijdens het 15 dagen durende Pitru Paksha-dodenfeest gaat voor de gelovige Hindoe dus vooral gepaard met het zichzelf reinigen voor de rituelen en het offeren van veel voedsel en water aan de voorouderzielen uit het Pitru-loka. En dat is niet voor niets, want met het eren en voeden van de zielen van de voorouders, baan je tegelijkertijd een keurig pad voor je eigen ziel, wanneer die na de dood zal verblijven in het Pitru-loka. Doe je dat eren en voeden niet of niet voldoende, dan kan het zijn, dat jouw ziel het in dit dodenrijk ook zonder voedsel en water zal moeten stellen!

Legende van beroemde strijder Karna

In de Hindoeïstische leer is een en ander gebaseerd op het oeroude verhaal van de beroemde en machtige strijder Karna, die omkwam tijdens de grote Mahabharate-oorlog.

Toen Karna’s ziel het slagveld verliet en naar de hemel reisde, vond hij daar alleen maar goud en andere kostbaarheden op zijn weg. Er was echter niets voor hem te eten. Omdat Karna toch wel trek had gekregen, na zijn lange reis naar de hemel, vroeg hij aan Indra, de heerser van de hemel, waar de keuken was. Indra vertelde hem echter, dat Karna alleen maar van het goud of de juwelen kon eten. Gedurende zijn leven had Karna namelijk zijn overleden voorouders nooit geëerd, nooit verzorgd met enig offer van voedsel of water. Daarom moest nu zijn eigen ziel het in de hemel ook maar zonder voedsel en water doen. Karna schrok enorm van deze consequentie, mede omdat hij zijn voorouders nooit had gekend en daarom dus ook niet had geëerd. Hij smeekte Indra om nog één kans om dit gebrek aan zijn kant goed te maken. Na enige discussie ging Indra akkoord: Karna mocht voor een periode van 15 dagen terugkeren naar de aarde, louter en alleen om zijn voorouders op de juiste manier te eren. En dat deed hij, alle 15 dagen lang! Na zijn terugkeer in de hemel had Karna zijn (morele) schuld ingelost en mocht Karna’s ziel van toen af aan ook genieten van het aldaar aanwezige voedsel.

(In sommige legenden wordt gesproken over Indra, de god van de hemel, in andere over Yama, de god van de dood, als de godheid waarmee Karna’s ziel sprak.)

Wie kan offeren tijdens Pitru Paksha?

Het Hindoeïsme is een zeer patriarchaal ingestelde religie. Dat betekent, dat niet iedere nazaat tijdens Pitru Paksha het offer mag verzorgen. Nee, dit is uitsluitend het domein van de mannelijke nazaten, meestal de oudste zoon, in de mannelijke lijn van de familie.

918656b9db5626db7f18c8635b519bf3_medium.Vòòrdat een zoon een offer of shraddha mag brengen, dient hij overigens eerst aan bepaalde voorwaarden te voldoen. Een belangrijke daarvan is de Upanayana (het overgangsritueel), waarbij hij de yajnopavita of heilige draad heeft ontvangen. Dit wil zeggen, dat de zoon officieel door een goeroe (leraar) is geaccepteerd als (belijdend) leerling in het Hindoeïsme; als teken daarvan krijgt de zoon een soort gevlochten draad omgehangen en mag hij voortaan deelnemen aan Hindoeïstische rituelen.

Wanneer er in een familie echter alleen maar dochters zijn geboren en er dus een mannelijke erfgenaam ontbreekt, mag de zoon van één van de dochters (meestal van de oudste) op een specifieke dag tijdens de Pitru Paksha-periode een offer of shraddha brengen voor de familie in de vrouwelijke lijn.

Hoewel de meeste Hindoes de drie voorgaande generaties in dit dodenfeest zullen eren, zijn er enkele kastes die dat specifiek maar voor één generatie doen.

Wat kan men offeren tijdens Pitru Paksha?

cd54e36a27ca679ea48a61566737e9fd_medium.Het gaat hier natuurlijk in de eerste plaats om voedsel, dat meestal vooraf is gekookt in zilveren of koperen ketels. Dan wordt het in de meeste gevallen verpakt in een bananenblad of in kommetjes van gevlochten gedroogde bladeren.

Rechts: voorbeeld van Pitru Paksha-voedseloffer.

Het voedseloffer moet een aantal (vegetarische) gerechten bevatten, waaronder: kheer (een soort pap van zoete rijst en melk), lapsi (een zoete pap, gemaakt van graankorrels), dal (een linzengerecht), guar (een verdikkingsmiddel gemaakt van guar-bonen), een gele pompoen en uiteraard gekookte rijst. (Het voedsel wordt overigens aangeboden aan en opgegeten door de priesters; men gaat er vanuit, dat het voedseloffer via deze heilige mannen direct naar de te eren voorouders zal gaan.)

Daarnaast worden vaak bepaalde dodenrituelen door hindoepriesters uitgevoerd. Sommige families laten de priesters echter bidden voor de voorouders, of vragen hen te declameren uit de heilige geschriften, zoals de Bhagavata Purana of de Bhagavad Gita.

Pitru Paksha blijft belangrijke periode in Hindoeïsme

3a67df98509263d8f3acf8f6ab1a8ffe_medium.Het is dan ook een intensieve en drukke periode voor de belijdende Hindoemannen, deze 15-daagse Hindoe-dodenverering.

Over het algemeen wordt deze elk jaar weer zeer strak, volgens de oude regels en rituelen, uitgevoerd: voor het zielenheil van drie voorgaande generaties familieleden en ook een beetje (als voorschotje?) voor het eigen zielenheil.

 

Oxalis.

© 2017, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

9b3f5266602ff7bde5e74d05c8fcd171_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Feesten-voor-de-doden-Halloween-in-de-Verenigde-Staten

Feesten-voor-de-doden-Heb-Nefer-en-Inet-in-het-Oude-Egypte

Feesten-voor-de-doden-Parentalia-en-Lemuralia-in-het-Oude-Rome

Feesten-voor-de-doden-Yandatsa-bij-de-Huron-in-Canada

Feesten-voor-de-doden-El-Día-de-los-Muertos-in-Mexico

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

13/10/2017 13:56

Reacties (8) 

1
14/10/2017 00:35
Ook deze weer met interesse gelezen. Die priesters moeten zich toch tonnetje-rond-eten in dit soort periodes.
1
13/10/2017 20:36
Heel interessant
1
13/10/2017 18:57
Het is maar goed dat ik niet in een leven na de dood geloof: dat scheelt een hoop werk!
Interessant artikel, dat wel!
1
13/10/2017 18:29
Het is zo interessant hoe verschillende culturen omgaan met de dood/hun doden.

Prachtig artikel. Net zoals de serie.. Simpelweg gewoon boek-waardig.
14/10/2017 08:06
1
13/10/2017 14:44
's Lands wijs 's lands eer; interessant allemaal, maar het zou niets voor mij zijn.
1
13/10/2017 14:41
Ingewikkeld, al die dagen met specifieke riten.
2
13/10/2017 14:38
Een mannentaak dus, dit dodenfeest. Eigenlijk niet zo gek: vrouwen brengen leven in de wereld, mannen zorgen dat de doden in de volgende worden geëerd.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert