Het blauwe woordenboekje

Door Sanne Schrijft een boek gepubliceerd in Oorlog aan de Overkant

Mijn vader zat zijn diensttijd uit in Indonesië ten tijde van de onafhankelijkheidsoorlog daar. Hij heeft er nooit met mij over gesproken maar liet mij wel drie overvolle dagboeken na waarin hij zijn verhaal doet. "Oorlog aan de Overkant" wordt het boek dat zijn verhaal vertelt.

38e9bc18a9e7a856c3e8531a91d2b309_medium.

het woordenboekje

Daar blijft het voor mij echter niet bij, sinds ik zijn verhaal las ben ik op zoek naar aanknopingspunten, naar ontbrekende puzzelstukjes, naar verhalen en naar mensen. En al ligt het manuscript intussen al een poosje ter beoordeling bij de uitgever, mijn zoektocht gaat door.

In de boekenkast staan een aantal boeken over Indonesië. Een erfenisje van mijn moeder, al waren ze ooit van mijn vader. Boeken van Olaf de Landell, boeken over de mooie Tempo Doeloe tijd en boeken over het nieuwe onafhankelijke Indonesië. Mijn moeder las de romans die zich afspeelden in Indonesië of Nederlands-Indië, mijn vader las de naslagwerken.

Tussen die boeken staan ook twee woordenboekjes. Een lichtgrijs boekje Javaans-Nederlands uit 1982, dat Dirk ongetwijfeld meegenomen heeft toen hij samen met zijn boezemvriend en dienstkameraad Koos terug ging naar Indonesië. En als ik hem een beetje ken heeft hij thuis voorafgaand aan zijn reis al hard zitten studeren in dit woordenboekje, zodat hij in Indonesië direct in het Javaans het gesprek kon voeren.

Het andere boekje is blauw gekleurd, netjes ingebonden en zonder tekst op de kaft. Ik vermoed dat hier ooit een losse overslag omheen heeft gezeten. Als ik het opensla lees ik de titel:

Het OMGANGS-MALEISCH

Leerboek voor zelf-onderricht, tevens woordenboekje, in de omgangstaal tusschen Europeanen en Inheemschen en tusschen de diverse Oostersche rassen onderling in den Nederlandsch-Indischen Archipel.

Het boekje is geschreven door L.A. Lezer en ik heb hier de derde druk uit 1941, uitgegeven door De Boekenbeurs in Bandoeng.

Prachtig! En ik besef: dit is het boekje dat Dirk de hele reis tijdens de Oorlog aan de Overkant met zich mee heeft genomen. Dit boekje kent alle geheimen, dit boekje is overal geweest en in dit boekje heeft Dirk zitten studeren om de mensen te begrijpen en te leren kennen.

814c85db32b10781165f1350f1dad8f6_medium.

Voorzichtig blader ik door het boekje dat er nog verrassend goed uitziet. De blaadjes zijn geel verkleurd, maar het is heel en niet poreus. Voorin zijn een aantal korte hoofdstukjes waarin onderwezen wordt in de taal. De uitspraak, werkwoorden, telwoorden, het leven in Indië en natuurlijk over het leger. Er staan complete zinnetjes die vertaald en direct te gebruiken waren.

"Het hieronder volgende is regel voor regel woordelijk in het Nederlandsch vertaald. De zinsbouw van het Maleisch is zuiver, doch die van het Nederlandsch niet altijd, omdat de vertaling er dan onder zou lijden. De onvertaalbare woorden zijn tusschen haakjes geplaatst.

Tapapi tida Iama lagi  panasnja mata hari soadah kerasa

Maar (het duurt) niet lang meer (of de) hitte (van) de zon (is) reeds voelbaar"

Het tweede deel van het boekje is een gewoon woordenboekje. Hier en daar is met potlood een streepje gezet, waarschijnlijk woorden die belangrijk waren voor Dirk. Woorden als "loeka" (wond), "mampoes" (gecrepeerd), "kena" (getroffen, geraakt) en tjerita (verhaal, vertellen) heeft hij aangestreept.

8944d3d23430b381bdaa7944378ce2a1_medium.

Maar het allermooiste is het vodje papier dat voorin opgevouwen in het blauwe boekje zit. Het is papier dat aan beide kanten bedrukt is, gerafeld en gescheurd en met een stukje pleister aan elkaar geplakt. Het zijn vertalingen van medische woorden. Dit vodje papier is heel belangrijk voor Dirk geweest, want hiermee kon hij zijn werk als verpleger goed uitoefenen. Mijn blik valt halverwege het velletje en ik lees:

geslachtsdelen "kemaloean", geslachtsziekten "sakit perempoean sakit kotor, geelzucht "sakit koening", gezwel "bengkak" en ga zo maar door.

Dit zijn de termen die zijn dagelijkse werkzaamheden beschrijven. Hiermee kon hij met de dokters en met de patiënten communiceren. Wow, dit is echt bijzonder. Ik bekijk het velletje nog beter. Het begint bij A en eindigt op de achterkant bij Z. Dit is dus alles was er was. Eén velletje medische termen. Ik maak er foto's van en vouw het daarna voorzichtig weer op en terug in het blauwe boekje.

Prachtig. Wat een mooie aanvulling op alles. En zo komen er nog steeds kleine puzzelstukjes naar me toe.

1e3ebad4292bcfadbd9a9529948bd781_medium.

© SanneSchrijft 2017

21/09/2017 17:28

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert