Kleurrijke magie van een boom: de regenboog-eucalyptus

Door Robin93 gepubliceerd in Dieren en natuur

ba8d2d4d92daf4fc3c9c1db9c403bd1f_medium.De regenboog-eucalyptus, die ook wel bekend staat als de regenboog-gomboom, is waarschijnlijk de meest kleurrijke boom op aarde.

Het is een boom met een opvallend bonte schors die er kunstmatig (met verf) opgeschilderd lijkt.

Niets is echter minder waar. De bonte boombast is er in dit geval één van puur natuur.

 

Eucalyptusbomen als plantenfamilie

Eucalyptusbomen komen uit een omvangrijke botanische plantenfamilie, namelijk de myrtaceae (familie van zogenaamde tweezaadlobbige planten). Hiertoe behoren – naast de eucalyptus – onder meer de mirte, de kruidnagelboom, de rode lampenpoetser en de guave. Een aparte tak (of genus) van deze familie wordt gevormd door de eucalyptus- of gombomen, die vooral voorkomen in Australië en omgeving. Hoewel er ruim 600 verschillende soorten eucalyptusbomen zijn, gedijen ze vrijwel allemaal alleen in tropische of subtropische gebieden; er zijn maar weinig soorten eucalyptus die winterhard genoeg zijn om buiten, in een koudere klimaatzone, te kunnen overleven.

Gom van de eucalyptusboom

a809ed99bd0fb48622de88fff50b853f_medium.Eucalyptusbomen staan in het algemeen ook wel bekend als gombomen. Dit komt omdat zij bij een beschadiging aan de bast ‘bloeden’ met een dunne, meestal donker (of rood) gekleurde substantie die ook wel kino wordt genoemd. Deze kino werd vroeger niet alleen veel verwerkt in medicijnen, maar ook gebruikt bij het looien van leer en het maken van verf. De Australische Aborigines gebruiken de kino nog steeds als traditionele medicinale thee bij verkoudheden.

Een mindere kant van de eucalyptus: de ‘widow maker’

Hoewel er vele soorten eucalyptusbomen in Australië voorkomen en ze in veel bossen domineren - zoals loofbomen dat in Europese bossen kunnen doen - zijn ze niet populair in de tuin. Sterker nog: het kan de verkoop van een huis belemmeren als er een volwassen gomboom in de tuin staat. En dat is niet voor niets. 6c58eb78e890ff4d0cdd7b7247c40f1e_medium.Grote eucalyptusbomen hebben namelijk de eigenschap om bij tijden, geheel onverwacht en zonder waarschuwing, ineens een grote tak op 30 of 40 meter hoogte te laten afbreken; als je daar net onder loopt of zit, is de afloop beslist fataal. Om die reden is het dan ook altijd gevaarlijk en oppassen geblazen als je door een eucalyptusbos wandelt. Waarom deze grote takken zomaar afbreken? Gombomen zouden op deze wijze hun gezondheid op peil houden in tijden van droogte of onvoldoende watertoevoer; door bepaalde takken te laten uitdrogen en uiteindelijk te laten afbreken, behoudt de rest van de boom genoeg vocht om te overleven. Het is in feite een soort van zelfsnoei. Meestal kan de boom na het vallen van de tak(ken) nog een aantal jaren mee, soms is het watertekort echter te groot en zal de één na de andere tak afbreken waarna de boom zelf tenslotte ook afsterft. Probleem is dat zo’n hoge uitdrogende tak lang niet altijd zichtbaar of herkenbaar is voor de mens. Het gevolg is toch elk jaar weer enkele tientallen (Australische) doden door vallende takken van eucalyptus- of gombomen.

Regenboog-eucalyptus

11f06a2f184b7ee3ecd211665828f316_medium.De regenboog-eucalyptus is eveneens een lid van deze bomenfamilie. Ook de regenboog-eucalyptus doet het alleen goed in warme en vooral vochtige oorden. De botanische naam van deze boom – Eucalyptus deglupta – is een samenstelling uit het Grieks en het Latijn. Grieks is de benaming van de boom zelf, waarbij eu staat voor ‘goed’ en kalyptos voor ‘bedekt’, zo genoemd naar de dichte bladbedekking van de bloemknop. Latijn is de benaming van de soort, namelijk deglupta. Dit komt van het Latijnse degluptere wat ‘pellen’ betekent en dit verwijst naar de bij deze specifieke soort afschilferende boombast.

Waar vind je de regenboog-eucalyptus?

Oorspronkelijk stamt de regenboog-eucalyptus uit de tropische bossen op de Filippijnen en op diverse Indonesische eilanden. En omdat beide eilandenarchipels (net) op het noordelijke halfrond liggen, is de regenboog-eucalyptus de enige vertegenwoordiger van de eucalyptusbomenfamilie die van nature op het noordelijk halfrond voorkomt.

62621adb74fac256d86a1d8cdfdacbaf_medium.

Tegenwoordig is de boom door aanplant echter ook wel te vinden in andere warme delen van de wereld, zoals zuidoost-Azië, Hawaï en het zuiden van de Verenigde Staten.

Over de regenboog-eucalyptus

589a7e0be93cc161a66c3b31fc7cf461_medium.De regenboog-eucalyptus is een (wat het blad betreft) groenblijvende, tropische boom die tot wel 75 meter hoog kan worden. Deze gomboom heeft beslist een warme en vochtige standplaats nodig met een hoge luchtvochtigheid. Zelfs bij een korte periode van droogte kan het blad van de boom al verschrompelen en de takken uitdrogen. De bladeren zijn over het algemeen eivormig en kunnen tot 20 centimeter lang en ongeveer 10 centimeter breed worden. Bijzonder is dat de bladeren korte bladstelen hebben waardoor ze bijna horizontaal op de takken staan. De bloemen van de regenboog-eucalyptus verschijnen in 3 tot 7 bloemschermen en zijn te vinden in een okselpluim (van 5-20 centimeter lang en circa 12 centimeter breed). De regenboog-eucalyptus is beslist niet vorstbestendig: de bladeren sterven al af bij een temperatuur van (+)10 °C, de boom zelf gaat ten onder bij -2 °C.

Befaamde bastverkleuring van de regenboog-eucalyptus

1ba9b3fc42dc08bf6c84da5cd64fdb3a_medium.De gekleurde verticale strepen op de bast van de regenboog-eucalyptus worden eigenlijk veroorzaakt door het natuurlijke proces van verouderen. Bij de regenboog-eucalyptus zijn de verkleuringen die hierdoor ontstaan echter een stuk heftiger dan bij andere bomen het geval is. De regenboog-eucalyptus vervelt namelijk ieder jaar, maar doet dit op verschillende tijdstippen. De boombast laat dan (in kleine gedeelten) los. Het gevolg is een boombast waar diverse jaren van bastverkleuringen over elkaar of naast elkaar op te zien is. De jongste bast is degene die felgroen van kleur is, omdat deze nog de grootste hoeveelheid chlorofyl bevat. (Chlorofyl is de natuurlijke stof die in combinatie met zonlicht verantwoordelijk is voor de groenkleuring bij planten.) De oudere bast aan de boom rijpt en verkleurt (door het uiteindelijk oplossen of verdwijnen van het chlorofyl). Deze kleurenschakering kan verlopen van felgroen via blauw, oranje, rood en paars naar kastanjebruin.

Gebruik van de regenboog-eucalyptus

05595f45a249cae8b03d294bdb0079f5_medium.Hoewel de regenboog-eucalyptus met zijn opvallende gekleurde bast een fraaie sierboom vormt, kan hij alleen in warme en tropische delen van de wereld als zodanig buiten worden aangeplant. In andere dan warme streken kan de boom eigenlijk alleen als kleine kamerplant of (verrassend goed) als bonsai worden gehouden. Ook binnen heeft de regenboog-eucalyptus overigens een plek met veel licht, veel luchtvochtigheid en regelmatig water nodig.

Tegenwoordig wordt de regenboog-eucalyptus in tropische oorden in grote hoeveelheden aangeplant en gekweekt ten behoeve van houtpulp voor de papierindustrie. De ironie van het verhaal is dan toch dat veel van het hout van de GEKLEURDE regenboog-eucalyptusbomen uiteindelijk wordt verwerkt tot WIT papier.

 

Copyright: Robin93.

fddc99a3f3cf5eaca847b4236e5cb1ad_medium.(2017) Foto's: Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

Zie voor andere artikelen bijvoorbeeld ook:

Bossen-in-Nederland-de-Zesde-Nederlandse-bosinventarisatie

Mangroven-ideaal-voor-tropisch-bos-in-brak-water

Versteend-hout-van-boom-tot-fossiel

Luiaards-uniek-trage-en-zeldzame-zoogdieren

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

 

15/08/2017 12:26

Reacties (24) 

1
21/03/2018 12:33
Wauw wat een prachtige bomen. Echte kunstwerken, knap ook dat ze voor zichzelf zorgen door takken af te breken in geval van droogte
1
03/09/2017 10:23
Mooi artikel, Robin. Deze bomen zijn ooit eveneens aangeplant op het eiland Madeira. Daar zijn op het zuidelijke deel van het eiland eveneens een aantal van deze bomen waar te nemen. Je ruikt ze trouwens al voor je ze ziet, vanwege de zuurtjeslucht die ze afgeven...
04/09/2017 08:23
Dank voor de aanvulling.
1
23/08/2017 19:49
Goh, wat gaaf is dat. Bedankt voor dit (voor mij) nieuwe weetje.
1
16/08/2017 09:04
Wow wat gaaf. Deze boom kende ik nog niet.
1
16/08/2017 05:16
Prachtig
1
15/08/2017 22:34
Mooi artikel over een prachtige boom.
1
15/08/2017 22:21
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert