Feesten voor de doden: Halloween in de Verenigde Staten

Door Oxalis gepubliceerd in Religie en levensbeschouwing

67fb7a0b7b3645139b0bac752d3dc0d7_medium.Oude basis van Halloween namelijk Samhain

Halloween stamt van origine af van het oude Keltische feest Samhain. Samhain werd van oudsher gevierd in de nacht van 31 oktober op 1 november en sloot als het ware de zomer en de oogsttijd af. Met het begin van de koude winter, luidde het bij de Kelten tegelijkertijd het nieuwe jaar in.

De Kelten geloofden, dat in deze nacht van het zomer- naar het winterseizoen, van het oude naar het nieuwe (Keltische) jaar, de grenzen tussen de werelden van de levenden en de doden dun en transparant werden, zodat de geesten van de doden – voor deze ene nacht – op aarde konden terugkeren. Hoewel dit bezoek van geesten als een spiritueel hoogtepunt werd gezien, waarbij het vragen naar toekomstvoorspellingen, lotsdivinatie en bescherming door de voorouders voorop stond, 42a6d45c78478bc71d99dc97740a460a_medium.konden ‘slechte’ geesten en/of kwaadwillende elementalen (elven, pixies, kobolds, aardmannetjes e.d.) ook schade aanrichten en problemen veroorzaken. De Keltische feesten gingen dan ook altijd gepaard met grote open vuren en veel verlichting om deze ‘boze geesten’ op afstand te houden. Verder verkleedde men zich en droeg maskers, zodat de ‘boze geesten’ de ware identiteit van de levenden niet een-twee-drie zouden ontdekken.

Romeinse invloed op Samhain

Toen de Romeinen in de 1e eeuw de Britse en Ierse eilanden bezetten (het laatste bolwerk van de Keltische religie), werden de festiviteiten van Samhain gecombineerd met het Romeinse feest Feralia. Feralia werd oorspronkelijk gehouden op 21 februari en was voor de Romeinen de dag, waarop de doden werden herdacht. In de bezette Britse en Ierse gebieden werd dit Romeinse feest zeer waarschijnlijk tegelijk met Samhain gevierd, om de lokale bevolking enerzijds niet tegen de haren in te strijken en anderzijds toch in de Romeinse pas te laten meelopen. Tijdens de Feralia was alle aandacht voor de doden; er werden geen andere goden vereerd, geen tempeldiensten gehouden en geen huwelijken gesloten. Een ander frappant detail was, dat alle tekenen van rang of functie voor de duur van de Feralia werden afgelegd: iedereen was dus gelijk in rang en positie, iets dat vandaag de dag nog in Halloween doorklinkt.

Christendom en Samhain

eeb6e47513150c028ac4a5acf4bdccce_medium.Met de intrede van het Christendom in Europa en de Britse en Ierse eilanden begon de strijd van de katholieke kerk tegen de oude religieuze tradities en gewoonten. Net als de Romeinen wilden de geestelijken de lokale bevolking niet tegen zich in het harnas jagen, maar tegelijkertijd wilde men de ‘heidense’ feestdagen verbannen en de christelijke invoeren. Voor de belangrijke feestdag Samhain werd een oplossing gezocht. Omdat het feest viel in de nacht vòòr 1 november, introduceerde men op die dag uiteindelijk het Rooms-katholieke feest van Allerheiligen (Sollemnitas Omnium Sanctorum). In 837 werd dit bekrachtigd door paus Gregorius IV, die 1 november toen tot een officiële katholieke gedenkdag ter ere van alle heiligen en martelaren uitriep.

Rechts: Allerzielen (1859), schilderij van William-Adolphe Bouguereau.

Later werd 2 november als Allerzielen toegevoegd als gedenkdag voor de overige (katholieke) doden. Allerzielen stamt overigens uit een Benedicijnse traditie van het klooster van Cluny, Frankrijk, waar de vijfde abt (Odilo van Cluny) het in 998 voor het eerst liet vieren. In de 13e eeuw kreeg het officieel de bevestiging als katholieke gedenkdag en de naam ‘Allerzielen’.

Van Samhain naar Halloween

In de Verenigde Staten waren de vroegste vieringen van All Hallow’s Eve (Allerheiligen) nog uiterst beperkt door het strenge protestante geloof van de eerste kolonisten. In Maryland en enkele van de zuidelijke staten van de toenmalige Britse kolonie was er wel sprake van een soort viering. Men kwam bij elkaar, vierde de binnengehaalde oogst met zang (en soms dans), vertelde elkaar verhalen over de doden en deed aan toekomstvoorspellingen.

f55cbc3f87f4f4357b2dc4a3320b0fe5_medium.Na 1850 kregen de nog jonge Verenigde Staten een enorme instroom van Ieren te verwerken, die de armoede en hongersnood in eigen land waren ontvlucht.

Links: Irish Halloween (1833), schilderij van Daniel Maclise.

Zij brachten hun oude, van de Kelten stammende Samhain-tradities mee voor All Hallow’s Eve – dat overigens in het meertalige nieuwe land al snel werd verbasterd tot Halloween – waaronder de feestelijke verkleedpartijen en griezelverhalen vertellen. Toch bleven deze tradities nog geruime tijd tot de Ierse gemeenschap beperkt.

Hoe Halloween zich ontwikkelde

Tegen het eind van de 19e eeuw wilde men in de Verenigde Staten van Halloween meer een feestdag van gemeenschapszin en buurtverbondenheid van maken. Er kwamen Halloweenfeestjes voor het hele gezin met verkleedpartijen, spelletjes en eten en drinken van het seizoen. Ouders werden echter aan het begin van de 20e eeuw officieel nog aangeraden zoveel mogelijk van de griezelige en groteske aspecten van Halloween weg te laten om er een gezellige familiedag van te maken. Hierdoor verloor het feest veel van de oude, angstige aspecten van religie en bijgeloof.

Trick-or-treat

52a690306b800c4805f39076be25de66_medium.De traditie van trick-or-treat ontstond waarschijnlijk tijdens de vroegere Engelse parades op Allerheiligen. Tijdens deze optochten bedelden armen voor voedsel en de beter gesitueerde families zouden hen dan bepaalde pasteien hebben gegeven, die soul cakes werden genoemd. In ruil voor deze pasteien beloofden de armen dan voor de ziel van de overledenen in de betreffende familie te zullen bidden. Het uitdelen van de pasteien aan de armen werd door de kerk aangemoedigd, omdat het een beter alternatief was voor de traditionele Samhain-gewoonte van het achterlaten van voedsel in het raam voor de ‘rondtrekkende geesten’. De praktijk van het krijgen van voedsel in ruil voor een belofte werd later overgenomen door kinderen, die van huis naar huis gingen voor wat voedsel of wat geld. Zij zouden dan braaf zijn en geen kattenkwaad uithalen.

71a947ee1c285ea0b8f3b65165889958_medium.Tussen 1920 en 1950 werd de eeuwenoude praktijk van trick-or-treat in de Verenigde Staten in ere hersteld en in vrijwel het hele land opnieuw ingevoerd. Het werd een manier van buurtgenoten om zogenaamd te voorkomen dat buurkinderen kattenkwaad (tricks) zouden uithalen, door ze af te kopen met wat snoep (treats); in feite dus pure afpersing. Aan de andere kant bevorderde deze gewoonte de onderlinge bekendheid in de buurt met elkaar en de algemene gemeenschapszin.

Jack O’Lantern

c60f41ab6bca6fe5e981219bab67c739_medium.De geschiedenis van de uitgeholde pompoen met een lichtpunt erin, om ‘boze geesten’ af te weren, stamt nog uit de Keltische tijd; toen werden echter koolrapen voor dit doel uitgehold (Europa kende het gewas van de pompoen nog niet). Vooral de Ieren hielden de traditie in ere - in het nieuwe vaderland met de veel gemakkelijker bewerkbare pompoen - en gaven er het verhaal bij.

Stingy (gierige) Jack was een miserabele oude dronkaard, die er plezier in had zijn moeder, zijn familie, zijn vrienden en zelfs de Duivel voor de gek te houden. Op een dag wist Jack de Duivel zover te krijgen, dat deze in een appelboom klom. Zodra de Duivel hoog in de boom zat, zette Jack allemaal kruistekens rondom op de stam van de boom. Omdat de Duivel geen kruis kon aanraken, kon hij niet meer naar beneden en zat dus vast in de boom. Toen dwong Jack de Duivel te beloven, dat hij de ziel van Jack bij diens dood niet zou meenemen. Toen de Duivel dit morrend had beloofd, verwijderde Jack de kruistekens en kon de Duivel weer uit de appelboom komen. Vele jaren later was Jacks tijd gekomen. Zijn ziel liep naar de poort van de hemel, maar Petrus zei hem, dat hij gemeen en wreed was geweest en een miserabel, waardeloos leven op aarde had geleid. Jack werd de toegang tot de hemel ontzegd. Van ellende daalde Jack af naar de hel en de Duivel. Maar de Duivel hield zich aan zijn belofte en ontzegde Jack ook de toegang tot de hel. Jacks ziel kon nergens heen en zou blijven steken in het niemandsland tussen hemel en hel. Jack vroeg de Duivel vervolgens om een lichtje, zodat hij de poort van de hel kon verlaten. De Duivel gaf hem daarop een kooltje van het hellevuur en Jack, die een (uitgeholde) koolraap bij zich had, deed het kooltje er in. Vanaf die tijd zwerft gierige Jack over de wereld en verlicht zijn pad met zijn Jack O’Lantern, iets wat alleen tijdens Halloween is te zien.

Halloween in de moderne tijd

Vanaf de jaren 1950 nam de belangstelling voor de griezelaspecten rond Halloween in de Verenigde Staten toe. Men versiert huis en tuin steeds meer met allerlei lugubere of griezelige attributen, en geeft feesten waarin dood en duisternis weer een grote rol innemen. Toch is dit feest meer voor de levenden dan voor de doden. Vandaag de dag besteden de Amerikanen jaarlijks ongeveer US$ 6 miljard aan Halloween. Het is daarmee het op één na (namelijk Kerstmis) grootste commerciële feest in het land.

 

Oxalis.

© 2017, foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

f12cdbb4a9ad4bd3316e184bef09636e_medium.Voor meer artikelen van deze schrijfster, zie bijvoorbeeld:

Feesten-voor-de-doden-Radonitsa-in-Rusland

Feesten-voor-de-doden-Vëlines-in-Litouwen

Feesten-voor-de-doden-Samhain-bij-de-Kelten-en-de-Germanen

Het-Hiernamaals-volgens-de-Kelten

Het-Hiernamaals-volgens-het-Christendom

Of lees verder op:

https://tallsay.com/oxalis of via

https://oxalisnatuurlijkewegen.wordpress.com/

 

 

07/07/2017 11:16

Reacties (9) 

08/07/2017 08:24
1
08/07/2017 08:24
Weer zo'n prachtig voorbeeld van 'eenheid in verscheidenheid' mbt het vieren van natuurfeesten..
1
08/07/2017 02:19
Interessant artikel, graag gelezen
1
07/07/2017 22:28
Toch apart; hoe verschillende volkeren, met een verschillende religie en ieder hun eigen oude traditie met een beetje 'water bij de wijn' toch tot een compromis kunnen komen.
1
07/07/2017 21:32
Net zo iets als bij ons carnaval, maar dan wat griezeliger.
1
07/07/2017 18:42
Heel mooi geschreven, dankjewel.
1
07/07/2017 12:04
Er zit dus een hele historie achter dit Amerikaanse griezelfeestje. Mooi artikel.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert