Vreemde huisdieren: Koko de gorilla!

Door Asmay gepubliceerd in Dieren en natuur

a15b158ec3fcb88bd5dee3b870b09cf2_medium.Een unieke situatie kun je het zeker noemen, een gorilla als ‘huisdier’, en zeker wanneer je nog met deze gorilla kunt communiceren ook.

Het gaat daarbij om Koko, een vrouwtjes-laaglandgorilla, die in het Amerikaanse Woodside, Californië woont en leeft.

Links: Koko en Dr. Patterson.

Achtergrond van Koko de gorilla

Koko werd geboren op 4 juli 1971 in de dierentuin van San Francisco. Aanvankelijk kreeg zij de naam ‘Hanabiko’ (hetgeen ‘vuurwerk kind’ betekent), omdat zij op de met vuurwerk en feestelijkheden omlijste dag van de Amerikaanse onafhankelijkheid werd geboren. Deze lange naam werd echter al snel en liefkozend ingekort tot ‘Koko’.

Communicatievaardigheid bij mensapen

4ce78751e934b0da177a5fc68859511e_medium.In het begin van de jaren 1970 werd er veel onderzoek gedaan naar de communicatievaardigheden van mensapen, zoals chimpansees en gorilla’s. Omdat deze mensapen niet in dezelfde mate kunnen beschikken over hun stembanden als de mens, begon men met gebarentaal. Zo ook de toenmalig studente Francine (‘Penny’) Patterson voor haar afstudeerscriptie. Het eerst werkte zij enkele dagen met Koko en nog enkele jonge gorilla’s in de dierentuin, om te zien hoe snel de jonge mensapen enkele gebaren (bijvoorbeeld voor ‘eten’ en ‘drinken’) zouden oppikken, maar de bezoekers van de dierentuin bleken voor de dieren een te grote afleiding en de voortgang was dan ook uitermate traag.

Maar toen sloeg het noodlot toe: Koko en diverse andere jonge gorilla’s uit de gorillagroep werden ernstig ziek. Het bleek een gevaarlijke darminfectie te zijn, waaraan onder meer Koko’s oudere broer stierf. Koko verbleef tijdens haar verpleging enkele maanden in strikte quarantaine en wist de ziekte uiteindelijk te boven te komen.72f3d24dece220e1fdf60700fd7a1e2a_medium. Terugkeer naar haar moeder en de rest van de gorillafamilie was na die lange tijd echter niet meer mogelijk: zij zouden haar niet meer herkennen en haar (zeker door de mensengeur die haar nu omringde) als vreemdelinge verstoten of (erger) doden.

Links: Dr Ken Gold, Koko en 'Penny' (Dr. Patterson).

Dr. Francine Patterson vroeg daarop of de jonge gorilla permanent mocht worden uitgeleend aan de Universiteit van Stanford, waar zij haar communicatie-onderzoek met Koko wilde voortzetten. De dierentuin van San Francisco ging hiermee akkoord.

Koko en Michael in Stanford

4715b5dbe9f23bcee9d4cb9aa38baac3_medium.Maar 2 jaar later eiste de San Francisco Zoo Koko terug; zij moest in een andere gorillagroep meedoen aan een fokprogramma om de bedreigde laaglandgorillasoort in stand te houden.

Links: Koko, Dr. Patterson en Michael.

Dr. Patterson was ten einde raad. Allereerst zou Koko worden weggerukt van alles wat en wie zij kende, en als niet (lang) in een gorillagroep opgegroeid vrouwtje haar plaats en rang moeten bevechten. Het zag er somber uit voor Koko. Dr. Patterson richtte een stichting op (The Gorilla Foundation) en wist met een donatieplan genoeg geld op te halen om Koko persoonlijk van de dierentuin te kopen. Mede onder druk van het publiek ging de dierentuin akkoord, op voowaarde dat er wel een mannelijke partner voor Koko zou worden geregeld.

In 1976 wist Dr. Patterson nog een ander gorillajong – de driejarige Michael – te kopen. Nadat zijn moeder in Kameroen door stropers was gedood, was het jong naar de Verenigde Staten gesmokkeld en daar verhandeld, waarbij hij uiteindelijk op het pad van Dr. Patterson kwam. Met beide jonge gorilla’s oefende zij in alle rust en kwam al snel tot verbazingwekkende resultaten. Het duurde namelijk niet lang of de jonge gorilla’s beheersten al zo’n 400 verschillende handgebaren, waarmee zij konden aangeven wat zij wilden, maar misschien nog belangrijker, wat zij NIET wilden.

97990b24c5a8a002a2af60fb46c88835_medium.Verder bestudeerde Dr. Patterson de expressieve vermogens van beide mensapen door hen onder meer te laten schilderen, wat op zich natuurlijk al zeer bijzonder is. Het was aanvankelijk de bedoeling, dat Koko en Michael samen ooit voor nageslacht zouden zorgen, maar dat is er nooit van gekomen. Toen Koko daar jaren later naar werd gevraagd, seinde zij dat Michael ‘haar broer was en dus niet geschikt als partner’. (En de mens maar denken, dat ze alle dieren zomaar aan elkaar kunnen koppelen!)

Michael beheerste uiteindelijk ruim 600 gebaren en was een fervent en serieus schilder (in tegenstelling tot Koko, die het schilderen als spel zag). Hij schilderde graag en veel met felle kleuren in abstracte voorstellingen (zie foto rechts). Michael stierf in 2000, slechts 27 jaar oud, onverwacht aan een hartstilstand. Koko en een ander gorillamannetje (eventueel mogelijke partner) Ndume treurden maandenlang om zijn dood.

Koko en haar huisdieren

bdef91288cae0bf477b7d05e4f6c0d6b_medium.Het was kerstmis 1983, toen Koko voor de eerste keer om een kat zou hebben gevraagd. Ze kreeg een levensecht lijkende knuffel, maar was daar helemaal niet tevreden mee. Ze liet de knuffel links liggen en gebaarde aldoor ‘sad’, om aan te geven hoe verdrietig ze hierdoor was. Uiteindelijk besloot men het er op te wagen: op haar verjaardag, 4 juli 1984, mocht ze een kitten uitzoeken uit een nestje verlaten katten. Koko koos een grijs katertje zonder staart (een zogenaamde Manx) en gaf hem de naam ‘All Ball’. Ze zorgde er daarna heel voorzichtig en liefkozend voor, alsof het een babygorilla was. Een half jaar later wist ‘All Ball’ echter uit het huis te ontsnappen en werd buiten aangereden door een auto. Koko was ontroostbaar.

In 1985 mocht Koko opnieuw een kitten kiezen. Ditmaal koos zij er twee (‘Lipstick’ en ‘Smoky’) en het waren opnieuw Manxen. ‘Lipstick’ was de toepasselijke naam voor een oranjekleurige katje met een rose neus en bek, ‘Smoky’ werd genoemd naar een karakter en illustratie uit één van de boeken van Koko. Zij bleven bij haar tot hun dood. Op haar verjaardag in 2015 mocht Koko opnieuw een kitten kiezen. Zij koos twee poesjes en noemde hen naar hun vachtkleur ‘Miss Grey’ en ‘Miss Black’.

Koko met beroemdheden

ef4dd969b1d4efe4600fdc3867ceb0ad_medium.Door de jaren heen zijn veel artikelen en boeken over Koko geschreven en tv-documentaires en films over haar gemaakt, waardoor ze in haar unieke situatie een beroemdheid is geworden. Het duurde dan ook niet lang of allerlei Amerikaanse beroemdheden wilden Koko graag bezoeken en met haar op de foto. Als eerste was daar William Shatner, die in 1988 met haar een programma maakte voor het behoud van bedreigde diersoorten. Later volgden onder meer Fred Rogers (van Koko’s favoriete tv-programma), Betty White, Jesse James, Leonardo DiCaprio, Robin Williams (zie foto links) en bassist Flea van de Hot Chili Peppers. Maar het meest houdt Koko toch van ‘Penny’ (Dr. Patterson) en haar echtgenoot (Dr. Ken Gold).

Koko-controverse

c2341c3937908bbf9d76a49603a72c87_medium.Na de eerste publicaties van Dr. Patterson over de communicatievaardigheden van gorilla’s in 1978 waren de meningen verdeeld.

Links: Koko en 'Penny' (Dr. Patterson).

Waar de één enthousiast werd over het onbekende vermogen van de mensapen, was de ander er van overtuigd, dat Koko geen eigen inbreng had met haar gebarentaal, maar slechts reageerde op haar verzorgers, iets dat ook wel het ‘Clever Hans’-effect wordt genoemd.

Dr. Patterson heeft echter diverse malen aangetoond, dat Koko wel degelijk intelligent is en in staat is om zich met gebarentaal te uiten. Zo slaagde Koko op haar 19e voor de zogenaamde spiegeltest (waarin zij het spiegelbeeld als zichzelf herkende), iets waarin veel gorilla’s falen, en is zij ook na lange tijd in staat om herinneringen op te halen en ‘na te vertellen’. Ook is Koko creatief in het gebruik van gebaren; toen Dr. Patterson haar het handgebaar voor ‘ring’ wilde leren, maakte Koko daar een nieuw handgebaar van door de gebaren voor ‘vinger’ en ‘armband’ (heel slim) met elkaar te combineren. Echter, ondanks de jarenlange voortgang en rapportages van Koko’s communicatieve vermogens, blijft de reguliere wetenschap – zonder hier overigens zelf een onderzoek naar te verrichten – nog steeds sceptisch.

Koko, hoe gaat het verder?

b2d4209b95d102a63f0937aef16b001a_medium.Inmiddels is Koko 46 jaar, een zeer gezegende leeftijd voor een laaglandgorilla, waarvan eigenlijk niet bekend is hoe oud deze (in gevangenschap) kunnen worden. Ze beheerst nu ruim 4000 gebaren en weet niet alleen uitstekend aan te geven wat ze wil, maar ook hoe ze zich voelt. Dr. Patterson is inmiddels 70 jaar en bezoekt Koko nog vrijwel elke dag. De zorg voor Koko is echter al geruime tijd ondergebracht in de stichting ‘The Gorilla Foundation’ en zal verdergaan, ook al zou Dr. Patterson of Dr. Cohen onverhoopt komen te overlijden. Koko leeft intussen haar leventje met haar 10 jaar jongere partner Ndume, uit welke relatie helaas nooit een zwangerschap is voortgekomen. De stichting is echter al geruime tijd bezig om een apenreservaat te openen op het eiland Maui in Hawaï; het is daarbij de bedoeling dat – eenmaal gereed - ook Koko en Ndume naar dit ruime en open apenreservaat zullen verhuizen. Tot die tijd heeft Koko gelukkig haar katten nog om te vertroerelen.

 

ASMAY.

© 2017 Foto's: Koko.org.

 

Rechts: Koko en Leonardo DiCaprio.

beb721febbf0e9bd7b0048d5318bf1f2_medium.Zie ook:

Vreemde-huisdieren-een-nijlpaard!

Vreemde-huisdieren-een-ijsbeer!

Stichting-AAP-heeft-leeuwen-en-tijgers-in-de-opvang!

Olifantenwees-groeit-op-bij-menselijke-moeder

Tenerife-orka-Morgan-blijkt-doof

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

04/07/2017 12:29

Reacties (13) 

1
27/07/2017 13:39
Prachtige reportage. Van genoten!
1
21/07/2017 12:39
Maar blijf ermee uitkijken. Het blijven dieren (beesten)
1
22/07/2017 02:41
Ze zit dan ook in een eigen, speciaal, afgescheiden verblijf.
1
05/07/2017 00:54
Heb (vele jaren geleden) een documentaire over haar gezien...de tissues waren niet aan te slepen, wat heb ik daarbij zitten janken. Het moment dat men haar verteld dat haar katertje 'All Ball' dood is staat me nog steeds bij, evenals het stuk waarin Michael verteld over de dood van zijn moeder; hoe mannen met stokken waar vuur uit kwam (geweren) haar voor zijn ogen doodschoten.
05/07/2017 08:26
Daar zou ik het ook niet bij droog gehouden hebben.
1
04/07/2017 22:05
Alle hogere diersoorten communiceren met elkaar, alleen zijn wij te dom om hen te begrijpen.
1
04/07/2017 20:35
Ik zie me nu niet een gorilla als huidsier houden
Maar ik ben wel verwonderd wat het dier kan !!
3
04/07/2017 13:53
En de mens maar volhouden dat die iets bijzonders is...hij heeft in de loop van vele duizenden jaren alleen maar meer kunstjes geleerd.
Ik zie de 'Apenplaneet' best wel als een realistisch scenario, als de mensheid zich op een gegeven moment zelf uitgeroeid heeft.
Wat wij intelligentie noemen is niets anders dan een stadium in de evolutie. Wij hebben ook een half miljoen jaren nodig gehad om ons van 'aap' tot Einstein te ontwikkelen.
1
tegen Zevenblad
04/07/2017 15:49
..hij heeft in de loop van vele duizenden jaren alleen maar meer kunstjes geleerd, en vaak ook nog de verkeerde!
1
04/07/2017 13:10
Wat een zachtaardig karakter heeft deze gorilla, zoals ze met de jonge katjes omgaat! Heel bijzonder, dit verhaal.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert