Bomen over bomen

Door Yneke gepubliceerd in Mens en Natuur

9423b3418a6d611c51be1b561f7d9e88_medium.

Eensgezindheid is er niet over de omschrijving van een boom. Het wordt weleens omschreven als een overblijvende plant met een houten stam en een kruin. Over het algemeen zijn de definities van een boom; een bezit van één stam en een hoogte meer dan vier meter. Afhankelijk van het soort, kan een boom wel meer dan honderd meter worden. Ze groeien op heel veel verschillende soorten ondergronden. Er zijn bomen die zelfs in brak water groeien, zoals de mangrovesoorten (https://nl.wikipedia.org/wiki/Mangrove).

Sommige soorten kun erg oud worden. Van vele honderden tot wel duizenden jaren. Het heeft me altijd geboeid hoeveel ouder bomen worden, dan mensen. De Japanse notenboom kan wel meer dan duizendjaar oud worden. In China is de oudste japanse notenboom ongeveer 3500 jaar, dat is indrukwekkend oud! De wilg en de populier worden meestal niet ouder dan honderd jaar.

3483484b9db789b23ec0674d641e3e35_medium.

In de leefgemeenschap spelen bomen een hoofdrol vanwege hun hoogte en afmetingen. Vogels bouwen hun nesten in bomen. Korstmossen, mossen en algen leven op de stammen van verschillende soorten bomen, ook op hun takken en verschillende bladeren. Schimmels leven graag in of op bomen. Van de bladeren en het hout leven vele insecten, waaronder de houtworm. Sluipwespen parasieteren op deze insecten. De boom is ook vanwege de zaden en de vruchten een belangrijke voedselbron, voor verschillende soorten dieren en ook voor de mens. De mens gebruikt het ook nogeens voor productie van papier, timmer- en brandhout.

Volgens de wetenschap kent de aarde 60.025 verschillende soorten bomen.

De stam

a561a5feb67ec05a37e315494de2efa4_medium.

De stam van een boom die bestaat uit een cillinder van hout (lingum). Om die cillinder bevindt zich vervolgens een laag van delingsweefsel (cambium), dat naar binnen toe hout afzet en naar buiten toe bastweefsel. Hierdoor groeit de boom in dikte. De boom kan afhankelijk van het klimaat, groeiringen vormen. Als de boom elk jaar één ring vormt, zijn dit de zogenaamde 'jaarringen.' Hieraan kunnen ze de leeftijd van de boom schatten. Het is niet zeker dat de boom elk jaar een ring vormt. 'Schijnjaarringen' komen ook voor.

Met behulp van een speciale boor (presslerboor), die qua werking vergeleken kan worden met een appelboor, kan van een levende boom tot het hart van de stam een (cillindervormig) stukje hout uitgeboord worden. Hieraan kan de groeigeschiedenis van de boom afgelezen worden.

Wanneer de hoofdstam beschadigd wordt, kan er een zijtak uitgroeien die een dominante tak wordt. Er wordt zo een nieuw begin gemaakt, dit wordt reïteratie genoemd (iteratie=herhaling). Wanneer een boom afgezaagd is, is het herstellen van de boom zo groot, dat er nieuwe takken groeien, zelfs bij omgezaagde bomen komen nog vaak nieuwe scheuten tevoorschijn.

Een boom heeft stabiliteit nodig om bestand te zijn tegen stormen en sneeuwvallen. De stabiliteit van de boom wordt uitgedrukt met h/d verhouding. Dat is de verhouding tussen de hoogte in meters en de diameter op borsthoogte. (dbh) in centimeters van de boom. Hoe hoger deze h/d verhouding, hoe lager de stabiliteit van de boom is. Formule; h/d =dbh(boomhoogte)*100. Vanaf de waarde van 90 wordt er gesproken over instabiel. Deze h/d verhouding kan in bossen beïnvloed worden door de concurrentie tussen bomen. De jonge bomen hebben van een hoge h/d verhouding. Deze jonge bomen groeien sterk naar licht en dus groeien ze daardoor de hoogte in. Pas als ze wat ouder worden groeien ze in dikte. Hierdoor onstaan er lange dunne bomen. Als ze in een bos staan en daardoor omringd worden door andere bomen is dit geen probleem, maar als ze op een open plaats staan zijn ze extra gevoelig voor storm (stormschade). De stabiliteit van een bos kan verhoogd worden. Dit kan met behulp van dunning. Door het dunnen van bossen krijgen bomen meer ruimte en kan de diktegroei beter ontwikkelen.

eec325b3cb1086a3ea5f42fe6f2c7336_medium.

Uit de stam groeien takken, hieraan groeien bladeren. Niet alle bladeren zien eruit als een blad, dan zijn het naalden. Bomen verliezen om de zoveel tijd hun bladeren, terwijl bomen met naalden deze meestal behouden. In de tropen kunnen loofbomen afhankelijk van het soort hun bladeren behouden of verliezen. Bladverliezende soorten laten in droge tijden meestal hun blad vallen, zo passen zij hun waterbehoefte daarmee aan.

De bladeren van de boom vormen glucose met behulp van zonlicht,licht en koolzuurgas uit de lucht, terwijl de wortels zuurstof, water en voedingszouten uit de bodem opnemen. hieruit kan de boom koolhydraten vormen, die het nodig heeft voor de groei van bladeren, knoppen en voor de dikte- en lengtegroei. Dit lukt de boom dankzij de bladgroenkorrels in de bladeren.

Deze bladgroenkorrels geven de groene kleur en zij zorgen met behulp van zonlicht en licht voor de fotosynthese,https://nl.wikipedia.org/wiki/Fotosynthese. Bij dit proces ontstaat naast koolhydraten ook zuurstof. Die zuurstof is van levensbelang ( zorgt voor de ademhaling) voor mens en dier. Een honderd jaar oude beuk, die een bladoppervlak van 1.500m² heeft, kan in de jaarlijkse zuurstofvoorziening van ongeveer tien mensen voorzien. Hiernaast neemt het blad van de boom nogeens 2,83 m³ fijnstof op en kan het na elke regenbui weer dezelfde hoeveelheid stof opnemen. 

edfaef03ef61f1650d2b1a152973015b_medium.

Uit het zaad van de boom wordt een hoofdwortel (penwortel) gevormd. Deze kan diep in de grond doordringen. Hiermee zorgt het voor de verankering van de boom. Als de grond wegspoelt kunnen de wortels bloot komen te liggen. Sommige soorten maken luchtwortels.

Als de bomen overgaan naar hun volwassen fase, krijgen ze pas vruchten. Dit kan wel tot enkele tientallen jaren variëren. Bij vele soorten komen beurtjaren voor. In het jaar met zware vruchtdracht wordt er van een mastjaar gesproken. Hierna treedt er ongeveer één tot vier jaar geen vruchtdracht meer op. Het beschikt dan over onvoldoende reservestoffen. In de fruitteelt worden beurtjaren tegengegaan door aanplanting van rassen die niet of nauwelijks beurtjaar gevoelig zijn. Ook vruchtdunning wordt toegepast.

b5036d3f01355a39abdc62c656569ae7_medium.

Door het winnen van hakhout in de vroegerjaren, zijn er de hakhoutstoelen of srubben ontstaan. Een hakshoutstoel bestaat uit meerdere stammen,die allemaal tot dezelfde boom behoren. Deze kunnen tot twintig meter in doorsnee zijn. Op bijvoorbeeld de Veluwe en in Drenthe komen hakhoutstoelen van de eik voor.

591a08691ffff8b729e357d68b619d4a_medium.

Een verzamelbegrip van afgestorven bomen of delen van bomen is doodhout. Daarmee onderscheidt men de nog niet omgevallen bomen met staand doodhout.

Wereldwijd worden bomen gebruikt als heiligdom. In West-Europa was dit vooral in de voorchristlijke tijden. Men voerde dan bij heilige bomen rituelen uit. Een nog steeds bestaande heilige boom is de Heilige Eik bij den Hout in Oosterhout, https://nl.wikipedia.org/wiki/Heilige_Eik_(Den_Hout).

Heilig of niet, bomen zijn onze levensbron, wees er zuinig op!

9d9dd7a154bb7cbfa333f543bf794a94_medium.

Bedankt voor het lezen.

-Yneke-

http://ynskunst.wixsite.com/ynekebuls/liefde-voor-de-natuur

(zelfgemaakte foto,s)

17/06/2017 03:05

Reacties (30) 

20/06/2017 12:31
Dit vind ik een heel interessant artikel. Bomen vind ik het mooiste wat de natuur ons schenkt :)
1
18/06/2017 11:40
Wat een leuke en leerrijke les natuurkunde Yneke
En wat een mooie foto's erbij

Als docenten op deze manier kennis bijbrengen, dan zouden leerlingen wel interesse tonen, luisteren en kijken!!
XX
1
19/06/2017 03:33
Ben blij met je mooie, fijne compliment. Dankjewel Chrisrik.
1
18/06/2017 11:28
Wat een super mooi artikel Yneke. Heb het echt met veel plezier gelezen.
Yneke tegen Pooky
19/06/2017 03:32
Wat een fijne reactie, dankjewel Pooky
1
18/06/2017 11:03
Mooi artikel met zeker een prachtige titel en dito foto's.
19/06/2017 03:32
Dankjewel Lucifall
1
18/06/2017 10:13
Wat een verwennerij op deze hete zondagmorgen... mooi!
Yneke tegen Ktje
19/06/2017 03:32
Dankjewel Ktje voor je leuke reactie.
2
18/06/2017 08:11
Leuk artikel. Ik heb ooit eerder ook een artikel over Bomen over (bossen en) bomen geschreven, maar weer met een totaal andere inhoud. Inspireren doen ze ons in ieder geval, die bomen!
2
Yneke tegen Asmay
19/06/2017 03:32
Inspirerend zijn ze , helemaal mee eens, Dankjewel Asmay
1
18/06/2017 03:21
Bomen zijn inderdaad de levensbron van deze aarde. Schandalig dat het massale kappen hiervan gewoon blijft doorgaan...Mooi artikel!
1
19/06/2017 03:31
Mee eens! Dankjewel VG Sterk
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert