Nederlandse keuken: ontbijtkoek

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

Wie kent 'm niet, de diepbruine, cakeachtige koek, die 's morgens, bij of na het ontbijt zo lekker bij een kop koffie of thee smaakt? Of bij de lunch, misschien wel op brood? Of 's middags als tussendoortje?

Ontbijtkoek, oorspronkelijk gemaakt van roggemeel en stroop, is eigenlijk een populair fenomeen, een traditioneel product uit de Nederlandse keuken, dat al eeuwenlang in allerlei variaties wordt gebakken en de tand des tijds glansrijk heeft doorstaan.

Iedere provincie een eigen variant ontbijtkoek?

e055d3179ef4983d1608282109b3de53.jpgNaar ik mij heb laten vertellen, is het vanouds een Groningse gewoonte om elke dag een plak koek bij de koffie te serveren. Vaak zijn het dan de plaatselijke, Groningse varianten op de ontbijtkoek die de boventoon voeren, zoals bijvoorbeeld Oude Wijven of Oalwief-koek (met anijs, zie foto links), gemberkoek of sukadekoek.

Veel provincies, regio's of zelfs steden hebben in de loop der tijd een eigen soort ontbijtkoek ontwikkeld.

Bekend zijn bijvoorbeeld de genoemde Groningse Oude Wijven-koek, maar ook de Deventer koek, de Bossche koek en de Venlose peperkoek, die allemaal plaatselijk worden bereid volgens eigen recept met een eigen samengestelde kruiden- of specerijenmix. Verder zijn er nog een aantal bekende landelijke variaties, waaronder de kandijkoek, de kruidkoek en de volkorenkoek, die tegenwoordig ruim verkrijgbaar  zijn in de supermarkt.

Ontbijtkoek bij de buurlanden?

3ff516e9f85e69da259d007e462f04bc_medium.België en Duitsland kennen in ieder geval een soortgelijk recept voor een rogge- of volkorenmeelproduct, dat – net als in Limburg, gezien de Venlose peperkoek – meestal peperkoek wordt genoemd en eigenlijk vooral bij feestelijke gelegenheden wordt gebakken. De Nederlandse variant op dit peperkoekdeeg is dan weer niet een ontbijtkoek, maar taai taai dat speciaal wordt gebakken voor de Sinterklaasperiode.

Valse gezondheidsclaims van ontbijtkoek

3d029e866f8a4c017c3982fb05f660c0_medium.Van oudsher stond ontbijtkoek bekend als hèt middel als je last had van constipatie; de stroop in de koek zou de darmen wel weer aan de gang krijgen. Onzin, een fabeltje. Hoewel het roggemeel (liefst met alle vezels er nog in) nog enigszins kan helpen, zal de suikerzoete stroop dat zeker niet doen. Bovendien moet je behoorlijk wat plakken ontbijtkoek eten om iets van de laxerende werking van het roggemeel te merken en dat is dan weer niet zo goed voor de slanke lijn vanwege het hoge suikergehalte van de koek. Vers fruit en verse (blad-)groenten, zemelen, uien en prei, maar ook koffie (!) zullen een verstopte binnenboel een stuk beter laxeren.

Tegenwoordig heeft ontbijtkoek een nieuwe claim: het zou goed passen in een gezond eetpatroon. Niet waar! Een sterke marketingtruc om iets wat lekker zoet is een gezond etiket op te plakken, zodat een ieder nu, zonder schuldgevoel, maar juist met het idee goed voor zichzelf te zorgen, naar hartenlust ontbijtkoek zal kopen en eten. Het spijt mij bijzonder voor de liefhebbers, maar die gezondheidsclaim is, in mijn ogen althans, puur bedrog. Ontbijtkoek kan dan ook zeker geen vervanging zijn voor een gewone volkorenboterham, een schaaltje muesli of (ongezoete) ontbijtgranen.

Ontbijtkoek bevat veel suiker

39f8b03362d447a178073a56cf609d41_medium.Een gekochte ontbijtkoek bestaat namelijk voor ruim een derde tot soms de helft uit glucose; glucose is niets meer en niets minder dan een andere vorm en benaming van SUIKER. Zoals bekend zal het lichaam een overmaat aan suiker omzetten in vetreserves; een teveel aan vet is niet alleen desastreus voor de slanke lijn, maar ook ronduit schadelijk voor de gezondheid. Lijkt me dus niet dat je dat 'goed passend in een gezond eetpatroon' kunt noemen. Daarnaast zou in fabrieksmatig geproduceerde ontbijtkoek niet altijd gebruik worden gemaakt van gezonde ingrediënten, maar van goedkope (opvul-) stoffen (zie ook het artikel van Foodwatch, 4 april 2012). Om even over na te denken.

Wat nu: wel of geen ontbijtkoek?

Natuurlijk kun je beter een plak ontbijtkoek eten dan bijvoorbeeld een gevulde koek (die nog veel meer suiker en calorieën bevat), maar we moeten ons dus niet in de luren laten leggen door de voedingsindustrie.

Laten we ontbijtkoek (en variaties daarop) zien voor wat het is: gewoon een plak lekkere zoete koek voor bij de koffie of de thee, of misschien zelfs op brood. En zoals met veel snoeperijen is het eten ervan zeker mogelijk in een normaal eetpatroon, mits je dat maar met mate doet.

39eef23d9762d6fc0588ea22963fdb52_medium.Voor dit recept heb ik gebruik gemaakt van andere, meer natuurlijke zoetmakers dan suiker: honing en appelstroop. Natuurlijk zitten ook hier suikers in, maar allereerst is honing een gezond natuurproduct, omdat er meer en andere goede stoffen inzitten naast de suikers. Bovendien is de gebruikte hoeveelheid ervan toch beduidend minder dan de anders voor deze ontbijtkoek benodigde hoeveelheid gewone suiker (namelijk 230-250 gram per koek).

Ingrediënten

  • 9686d19fea2a18f4e088c3b71e7e5c00_medium.125 gram roggemeel
  • 125 gram volkorenmeel
  • 200 gram melk
  • 1 ei
  • 100 gram honing
  • 80 gram appelstroop (ongeveer 2 eetlepels)
  • 2 eetlepels koekkruiden
  • Zakje bakpoeder (15-18 gram)
  • Mespunt zout.

Verder nodig: een cakebakvorm, een mengkom, een handmixer, een spatel.

Bereiding

f2645f08ce7f1164f8ed7194bfc93ae1_medium.Verwarm de oven voor op 160 °C

Beboter de broodbakblik en leg er een vel bakpapier in

Doe melk, ei, honing, appelstroop en zout in de mengkom

Meng de ingrediënten met de handmixer door elkaar

Voeg nu in gedeelten het roggemeel, het volkorenmeel, de koekkruiden en het bakpoeder toe

Mix alles tot een homogeen beslag

Giet het beslag met behulp van een spatel in de cakebakvorm

Bak de ontbijtkoek in ongeveer 55-65 minuten in de oven op 160-165 °C

49b1dc8bbc1e8185136f58ea7cabdc91_medium.Laat de ontbijtkoek nog 5 minuten in de vorm zitten voor je hem uit de vorm stort

Laat de ontbijtkoek afkoelen op een rooster

Voor een zachte korst: wikkel de ontbijtkoek, eenmaal afgekoeld, strak in aluminium folie.

Variatie

Gebruik alleen roggemeel (het wordt dan wel een vaste koek, omdat roggemeel vrij zwaar is) of alleen volkorenmeel.

Voeg rozijnen, krenten, gember, sukade of andere gekonfijte vruchten toe aan het beslag.

Voeg al dan niet gehakte noten of zaden (bijvoorbeeld walnoten, pecannoten, amandelen, hazelnoten, pinda's, sesamzaad, pijnboompitten, zonnebloempitten, lijnzaad) toe aan het beslag.

2e9bac769b143d1bbf1845ebac342f5c_medium.Vervang de koekkruiden door speculaaskruiden.

Voeg andere kruiden of specerijen toe, zoals bijvoorbeeld (ster-) anijs, gemberpoeder, kaneel, foelie, nootmuskaat of  kardemom.

Serveren

Serveer de ontbijtkoek bij het ontbijt of brunch.

Serveer de ontbijtkoek bij de koffie of de thee.

Eet smakelijk!

 

ASMAY.

© 2013 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

dac49951c55630e01518e6dd6dbc6d64_medium.Zie ook:

Amerikaanse-keuken-basic-banana-bread-(bananenbrood)

Finse-keuken-maustekakku-(kruidkoek)

Pittige-pindakaas-op-je-brood

Kwarkbolletjes-met-walnoten

6fb91d0b93ee6a3c82efad00bd09910f_medium.Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
09/06/2017 05:08

Reacties (3) 

1
09/06/2017 06:03
Ziet er goed uit. Het recept lijkt mij ook niet al te moeilijk om zelf te maken.
1
09/06/2017 06:02
Altijd goed om iets zelf te maken, dan weet je precies hoeveel er waarvan in gaat. Goed recept overigens.
1
09/06/2017 05:51
Lekker, 's morgens bij de koffie.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert