Fossielvondsten in Nederland op uit zee herwonnen land

Door Robin93 gepubliceerd in Wetenschap en onderwijs

d5ca953800d6c24038f74bc5e15b6af2_medium.Er is een nieuwe vindplek voor talloze fossielen gevonden in Nederland. Op zich is het niet bijzonder dat er regelmatig resten van lang vervlogen tijden worden gevonden, maar in een klein en overbevolkt land als Nederland ga je er eigenlijk op een gegeven moment van uit dat alles wat de moeite waard is intussen wel gevonden zal zijn. Maar niets is minder waar! Paleontologen en archeologen bestuderen sinds een aantal jaren de vele en soms zelfs spectaculaire vondsten die vanuit prehistorische tijden aan de kust van Nederland zijn gevonden.

Noordzee was ooit land

Ongeveer 30.000 jaar geleden bevolkten kuddes van wolharige mamoeten, steppewisenten, reuzenherten, wolharige neushoorns en vele andere diersoorten het gebied dat nu de bodem van de Noordzee vormt.

ffdd0ba7a5d4552e0835099765fef12d_medium.Tot ongeveer 10.000 tot 12.000 jaar geleden was de zuidelijke Noordzee tussen Nederland en Engeland namelijk nog gewoon een landvlakte. We spreken dan wel over de laatste groot ijstijd, dus het moet een uitgestrekte en zeer koude soort toendra zijn geweest. Op het hoogtepunt van de ijstijden liepen grote ijskappen van Scandinavië tot aan Schotland en van Nederland, België en Noord-Frankrijk tot aan Engeland. De zeespiegel was destijds naar schatting zo’n 100-120 meter lager. Ondiepe meren of zeeën - zoals de Noordzee – viel droog. Wat daar nu nog enigszins aan herinnert, is de Doggersbank in het midden van de Noordzee, ongeveer halverwege tussen Schotland en Noorwegen. Het is het laatste en hoogste stukje van de vroegere laagvlakte (het zogenaamde Doggerland) dat vandaag de dag nog steeds een ondiep deel in de Noordzee vormt.

Toen er zo’n 10.000 tot 12.000 jaar geleden een eind kwam aan de laatste grote ijstijd steeg de temperatuur op aarde. Echter, ook de zeespiegel steeg wereldwijd met tientallen meters door het vele smeltwater. Hierdoor kwam niet alleen het Doggerland in de noordelijke helft van de Noordzee, maar ook het laaggelegen land tussen Nederland en Engeland onder water te staan; al het land werd weer zee en Engeland werd een eiland. De overblijfselen van de dieren die daar toen rondtrokken, bleven in de bodem bewaard. Daardoor zijn er nog steeds op en in de bodem van wat nu de Noordzee is enorme hoeveelheden fossielen van het vroegere dierenleven te vinden.

Visserij en fossielen

945ab42bcbf009933e23bec208cffb69_medium.Bewijzen hiervoor worden al jarenlang letterlijk boven water gehaald door de visserij. Vissersschepen krijgen in hun netten vrijwel dagelijks botten die ons nog veel kunnen leren over het leven tijdens de ijstijden. Doordat de schepen vissen met sleepnetten (grote ijzeren kettingen vooraan het visnet) wordt de zeebodem los geschraapt en omgewoeld. Hierdoor wordt de vis opgejaagd om in het net te zwemmen, maar met de vis komt ook een hoop bijvangst van de zeebodem mee. Dit blijken dus heel vaak resten van al lang uitgestorven zoogdieren te zijn. Gelukkig zijn er al jaren veel vissers die deze resten netjes bewaren en aan geïnteresseerden zoals wetenschappers en fossielverzamelaars verkopen.

Bijvangst van een megaproject

Een nieuwe impuls voor het ontdekken van fossielen kwam door de aanleg van Maasvlakte 2 bij Rotterdam. Sleephopperzuigers haalden vele duizenden tonnen zand van de Noordzeebodem af om weer op te spuiten als het land waarop uiteindelijk de nieuwe havens en de wegen van het megaproject Maasvlakte 2 zouden worden aangelegd. Voorafgaand aan het werk van de sleephopperzuigers was de zeebodem op de plek van het geprojecteerde nieuwe land eerst goed in kaart gebracht en grondig onderzocht. Er werden toen negen plaatsen van mogelijk archeologische waarde gevonden. Toch kwam daar niets bijzonders uit om op te graven.

f7c8879433e5418f9e5fe46ea0ee39ba_medium.

In de opgezogen en later weer opgespoten zeebodemlagen echter des te meer. Er werden tal van fossielen zoals tanden, kiezen, wervels en botten gevonden. Na het baggeren van de sleephopperzuigers kamden vissersschepen de bodem overigens nogmaals met sleepnetten uit waardoor zoveel mogelijk van de fossielen op de zeebodem konden worden ‘geoogst. Door de vele vondsten van dierenresten kreeg dit deel van de Noordzee zelfs een archeologische ‘nieuwe naam’, namelijk de koude Serengeti (naar het bekende wildreservaat in Tanzania, Afrika) door het overvloedige dierlijke leven dat er ooit rondliep.

Al die vondsten leverden voor eens en altijd het bewijs dat de Noordzee lang niet altijd een zee is geweest. Er zijn zelfs resten van menselijke aanwezigheid uit die tijd in de opgezogen zeebodem gevonden: resten van vuurstenen bijlen, messen, harpoenen, pijlen en een goed geconserveerde houten kano.

Smullen voor paleontologen en archeologen

436e7ce2839c8cf32a88d69d4c1b5a85_medium.Alle vondsten werden en worden nog steeds uitgebreid bekeken en besproken. Bij de fossielen van planten en dieren zijn het de paleontologen die proberen dit verre verleden in kaart te brengen. Vooral een mogelijke afstamming of verwantschap van de fossiele planten en dieren van toen met de planten en dieren van nu worden intensief bestudeerd, want dat zou een goed inzicht in de mogelijke ontwikkeling of evolutie van een soort kunnen weergeven. Sinds 2009 zijn er twee bijzonder interessante vondsten gedaan die veel stof deden opwaaien. De eerste was een 133 centimeter lang (achter) dijbeen van een wolharige mammoet, het grootste fossiele bot dat ooit in Nederland werd gevonden. (Deze achterpoot is permanent te zien in de tentoonstelling van Futureland, het bezoekerscentrum van Maasvlakte 2.) Een tweede unieke vondst was die van een versteende keutel van een grottenhyena van pakweg 30.000 tot 40.000 jaar geleden, die nu in Naturalis Leiden wordt tentoongesteld. Eerder waren er ook al skeletdelen van hyena’s gevonden en vraatsporen op botten van een mammoet; een bewijs dat deze oude hyenasoort floreerde in de grote laagvlakte ten westen van Nederland.

6efad86a8910c0488c5813b90b0fa42e_medium.Bij menselijke restanten - vooral de door de mens gemaakte voorwerpen of artefacten – zijn het de archeologen, die dit bestuderen. Hierdoor proberen zij een beeld te krijgen van de mensen van toen in dat verre, verre verleden. Hoe zij bijvoorbeeld leefden in een gebied, waar nu de Noordzee stroomt. Hoe zij woonden of hoe zij jaagden, wat zij aten en welke rituelen zij hadden. Eén van de belangrijke vondsten was bijvoorbeeld een gewei met door mensen gemaakte slag- en snijsporen. Maar waarom was dat? Was het gewei een ritueel voorwerp, moest het een wapen worden of was het louter voor decoratie? Vragen waar we voorlopig en wellicht nooit een antwoord op zullen krijgen.

Zelf op fossielenexpeditie!

Zowel in Futureland als in Historyland (natuurhistorisch themapark in Hellevoetsluis) zijn een aantal van de op Maasvlakte 2 gevonden fossielen te zien. Hoewel de echt grote botten en fossielen nu wel gevonden zullen zijn, blijven er nog heel veel kleine zaken over die verspreid over de stranden van Maasvlakte 2 liggen.

544bc2c1b98022e8779d8541fccefc11_medium.

Sinds die stranden in 2012 voor het publiek werden opengesteld, heeft menig amateur fossielenjager al zijn slag kunnen slaan met kleine, maar wel interessante vondsten zoals een tand van een sabeltandkat of een kies van een reuzenhert.

Je kunt natuurlijk zelf langs de vloedlijn gaan zoeken, maar je kunt gemiddeld twee keer per maand op een zondag (met de kinderen) mee op een korte fossielenexpeditie met een deskundige. Uitleg krijgen, weten waar je naar zoekt en dan misschien nog iets vinden ook! Het is niet alleen voor kinderen erg leuk om te doen, ook volwassenen zullen er plezier aan beleven. Afspraak hiervoor is te maken bij Futureland (https://www.maasvlakte2.com/nl/futureland).

e3123948aa063aa832e1df6384876541_medium.

Copyright: Robin93.

(2017) Foto's: Office.microsoft.com, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

Zie voor andere artikelen bijvoorbeeld ook:

Planeet-aarde-in-beweging 9678539c5d03263a60adba6e57420e82_medium.

Geologische-gaten-oudste-inslagkrater-ooit-ontdekt-in-Groenland

Versteend-hout-van-boom-tot-fossiel

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

 

25/05/2017 16:24

Reacties (14) 

Nieuwe reacties weergeven
1
25/05/2017 19:34
Goed artikel. Er ligt nog meer dan genoeg op de bodem van de Noordzee. Het is alleen wat lastig om daar te graven.
1
25/05/2017 17:37
Prima artikel.
Er is nog iets dat er aan herinnert ... de Zandplaat de Razende Bol. Ligt voor Huisduinen en is heel oud en staat met eb droog en met vloed grotendeels onder water. je kan er heen zwemmen, is ook regelmatig gedaan ... maar dan moet je wel weten hoe om te gaan met de stroming.
1
26/05/2017 06:12
Die kende ik niet, goede aanvulling!
1
26/05/2017 11:30
Die kreeg je deze keer gratis. ;-)
1
25/05/2017 17:20
Met interesse gelezen, had er geen weet van dus weer wat bijgeleerd.
1
25/05/2017 16:53
Heel interessant. Eigenlijk nooit bij stil gestaan wat er - behalve scheepswrakken en hier en daar een vliegtuig - allemaal in en op de zeebodem zou kunnen liggen.
1
25/05/2017 16:51
Waar een nieuw havengebied al niet goed voor is! Leuk, dat je zelf met je kinderen op fossielenspeurtocht kunt gaan.
2
Robin93 tegen Asmay
25/05/2017 16:55
Tja, over bijvangsten gesproken! Fossielen zoeken is beslist leuk om met z'n allen te doen.
1
25/05/2017 16:49
Wat interessant, zoveel jaar later en dan komt er nog zoveel aan fossielen boven water ... Ongelooflijk!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert