Vuursalamander of Goudsalamander, beschrijving, weetjes, habitat, voortplanting en houden van Salamandra salamandra

Door Rob gepubliceerd in Dieren en natuur

In dit artikel vertel ik alles over de Vuursalamander, Salamandra salamandra, beschrijving, de verspreiding, de habitat en de voortplanting. Daarnaast enkele interessante weetjes over de Vuursalamander. 

Tags/labels: RobsBijzondereDieren, Amfibieen, RobsSalamanders

De Vuursalamander

De Vuursalamander is een grote, glanzend zwarte landsalamander met een patroon van gele vlekken en strepen. Andere namen die in Nederland en België gebruikt worden voor de Vuursalamander zijn Gevlekte landsalamander of Goudsalamander. In Nederland vonden we de vuursalamanders in het wild met name in het Bunderbos in Geulle en Elsloo. Waarschijnlijk zijn ze door ziektes hier uitgestorven.

Beschrijving Vuursalamander

De Vuursalamander is een zestien tot twintig centimeter lange salamander met een vrij plompe bouw. Het dier is glanzend zwart met felgele vlekken en strepen. De buik is wat lichter van kleur dan de rug. De mond is vrij breed en de staart is rond. De Vuursalamander is namelijk een echte landsalamander die het water alleen opzoekt om de levend gebaarde larven in het water af te zetten. De mannetjes zijn te herkennen aan de sterk gezwollen cloaca, terwijl vrouwtjes zijn vaak wat forser gebouwd zijn. 

a801beddb523d34af156aa33e106a6d3_medium.

Vuursalamanders houden vooral van vochtige, koele loofbossen met koel, stromend water. Bossen met een dikke laag bladeren en takken. Ze houden een betrekkelijk korte winterslaap en zijn bij temperaturen vanaf vijf graden Celsius boven nul, al weer actief. Het zijn echte nachtdieren, die zich overdag verstoppen op vochtige plekken, zoals tussen of onder boomwortels, maar bij fikse regenbuien worden ze ook wel overdag gezien. 

Wat eet een Vuursalamander?

Het favoriete voer van de Vuursalamander zijn regenwormen, naaktslakken en maden, maar ook een kleine krekel of een pissebed wordt niet versmaad. 

Etymologie Vuursalamander

Er doen nogal wat verhalen de ronde over de herkomst van de naam Vuursalamander. Het woord salamander zelf wijst op de eigenschappen die werden toegeschreven aan het dier: het woord is afgeleid uit het Perzisch. Het stamt af van sām – andarūn: vuur van binnen, men dacht dat de salamander uit vuur werd geboren. De Romeinse arts Plinius de oudere heeft geschreven dat deze salamander zo koud van binnen is dat het vuur uitgaat als je het dier in een vuur gooit. Hij baseerde zich daarbij niet op zomaar de eerste de beste, maar op de Griekse wijsgeer Aristoteles. 

de002997229bfc32ccba7f9738c8eae2_medium.

Leonardo da Vinci beweerde zelfs dat de Vuursalamander geen interne organen had, maar leefde van het vuur. Feit is dat de Vuursalamander net als een mens die op hete kolen loopt, heel snel uit een vuur kan kruipen. In de Middeleeuwen werd zelfs tijdelijk begrepen dat het woord Salamander een ander woord was voor asbest. Feit is dat Vuursalamanders zich vaak in houtblokken verstoppen en als deze op een vuur werden gegooid en er kwam een salamander uit gekropen dat was de link snel gelegd naar dieren die uit vuur geboren werden. In combinatie net de vlammende strepen op de rug, die bij sommige Vuursalamander oranje of zelfs rood kunnen zijn, is de naam Vuursalamander geboren. 

d3ed6e202ee9dcf470913141861d2d94_medium.

De Franse naam van de Vuursalamander is Salamandre tachetée, In het Engels wordt hij Fire salamander genoemd en in het Duits heet hij Feuer Salamander.

Hoe giftig is de Vuursalamander

Volgens de oude Romeinen kon èèn Vuursalamander wel 4000 man doden indien ze dronken van het water waarin een Vuursalamander was geweest. Nu is dat een beetje overdreven, maar de Vuursalamander heeft over de gehele rug gifklieren die een melkachtige substantie kunnen afscheiden die een neurotoxine bevat. Er zijn gevallen bekend van honden die een volwassen Vuursalamander opaten en dit  met de dood moesten bekomen. Bij mensen kan het gif bij aanraking leiden tot geïrriteerde huid of ogen. Vuursalamander kun je daarom het best alleen aanraken met een latex handschoen.  Als ze zich bedreigd worden kunnen ze gif wegschieten richting hun belager. Een beschermde bril is dan ook aan te raden. Nog beter is natuurlijk deze dieren helemaal niet aan te raken…

f22e3faffc0fe5f399f86f27b24de7d4_medium.

Voortplanting Vuursalamander

De voortplanting van de Vuursalamander verloopt geheel anders dan de meeste salamanders. In het najaar vinden paringen plaats op het land, waarna de eitjes zich in het moederlichaam ontwikkelen tot larven die het volgende voorjaar ter wereld komen. Een vrouwtje kan, met tussenpozen van enkele dagen, in totaal zo’n vijftig larven ter wereld brengen. Deze larven hebben bij de geboorte reeds een lengte van twee tot zes centimeter worden door het vrouwtje afgezet door met haar achterlichaam in of boven het water te gaan zitten. In het water ontwikkelen de larven zich tot kleine salamanders die na de metamorfose nooit meer terug gaan naar het water, met uitzondering van de vrouwtjes die er ooit hun achterlichaam in dompelen om hun larven af te zetten. 

Weetjes over de vuursalamander

  • De vuursalamander kan in de natuur wel vijfentwintig jaar oud worden en in gevangenschap zelfs dubbel zo oud.
  • De agressieve schimmel Batrachochytrium salamandrivorans heeft in enkele jaren vrijwel alle Nederlandse vuursalamanders uitgeroeid: deze schimmels veroorzaakt zweren op de huid van de salamanders, waarna de dieren aan infecties sterven. 
  • Het vlekken- en strepenpatroon van een vuursalamander is uniek voor een exemplaar, vergelijkbaar met de vingerafdruk van een mens. 
  • De opvallende geelzwarte kleuren vormen een waarschuwing voor andere dieren, ze geven aan dat de Vuursalamander giftig is.
  • In Nederland komt de Vuursalamander alleen in de hellingbossen van Zuid-Limburg voor. 
  • Er bestaan binnen Europa tal van ondersoorten van de Vuursalamander die bovendien ook nog eens met elkaar kunnen kruisen. Wetenschappers maken er voortdurend ruzie over of het nu aparte soorten of ondersoorten zijn. 
  • Vanwege de gifklieren heeft een volwassen Vuursalamander weinig of geen natuurlijke vijanden. Jonge dieren kunnen echter wel eens worden aangevallen door een wat grotere kever.

Vuursalamander houden

Vuursalamanders zijn vrij eenvoudig te houden, echter er zijn een paar belangrijke regels. Vuursalamanders houden niet van warm. Binnenshuis is het veel te warm. Het beste is een buitenterrarium, op een schaduwrijke plek. De grond moet altijd vochtig zijn en er dient een watergedeelte te zijn met zeer schuin aflopende oevers, zodat zij niet kunnen verdrinken. Een beplanting met mos en  kleine varens is perfect en verder een paar uitgeholde boomstammetjes die je met wat grond bedekt, zodat zij koel en vochtig blijven. Larven zijn wat lasteriger op te voeden dan de meeste salamanders maar houdt ze de eerste maanden liefst in twee centimeter hoog, koel, kalkrijk water en voedt ze met watervlooien, tubifex en waterpissenbedden.

e166952b472c5106330da69017ea6088_medium.

Mogen Vuursalamanders gehouden worden?

Sedert 1 januari 2017 mogen inheemse salamanders worden gehouden, mits ze aantoonbaar zijn gefokt of gekweekt. Een overdrachtsverklaring is in deze afdoende. De houder moet daartoe een administratie bijhouden. Het vangen van deze dieren in de natuur is absoluut verboden!

Vuursalamander kopen

De vuursalamander wordt slechts sporadisch aangeboden. de Prijs varieert tussen de 35 en 75 euro. De laatste vooral voor de rode exemplaren die uit Duitsland komen.

Wil je salamanders in Nederland helpen? Lees meer in het artikel over het aanleggen van een salamandervijver.

19/05/2017 16:56

Reacties (9) 

1
06/06/2017 20:40
Prachtig diertje en weer wat opgestoken.
1
20/05/2017 09:47
Mooi geschreven, jammer dat ze niet in het Nederlands klimaat kunnen leven. Anders zetten ik ze uit op mijn moestuin, misschien krijg ik dan wat minder slakken.
1
20/05/2017 09:57
Andere salamanders helpen daar ook goed bij, ik heb er echt geen last van.
1
20/05/2017 08:20
Goed artikel, heel leerzaam.
1
19/05/2017 21:46
Wat een prachtig dier. Mooi om hierover meer te weten, heel graag gelezen
2
19/05/2017 19:48
Grappig, in het Arabisch betekent "sam" 'gif'. Zou dit van het Perzische "sam" 'vuur' afgeleid zijn?

En ja, nog beter is het om het dier niet aan te raken ;)
Rob tegen Saida
19/05/2017 20:50
Dat zou heel goed kunnen, heel veel talen hebben leentjebuur bij elkaar gespeeld...
19/05/2017 18:58
Ik woon niet in Limburg, ook niet in de buurt. En toch heb ik hier jaren geleden een vuursalamander in de tuin gezien: helaas was die dood.
Maar misschien was die wel ergens uit een terrarium ontsnapt, dat kan ook nog.
1
Rob tegen Zevenblad
19/05/2017 20:50
Een tijd geleden is er een in Delft gevonden, waarschijnlijk door iemand uitgezet inderdaad...of ontsnapt.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert