Dagje uit: Hellevoetsluis, oude vesting en vermaarde marinestad

Door Asmay gepubliceerd in Reizen en vakantie

5ea4f554ed76f9a8ad18577c2d1fc009_medium.Hellevoetsluis is een middelgrote stad op het Zuid-Hollandse eiland Voorne. Daar de plaats niet ver van mijn eigen woonplaats af ligt, kom ik er regelmatig en ken ik het vrij goed. Hoewel de stad met zijn historische binnenstad, musea, winkelcentra, watersportmogelijkheden en stranden in de direct omgeving zeer bekend is, zal dat voor de meeste mensen elders in het land wellicht niet direct het geval zijn. Toch ligt Hellevoetsluis maar op een kleine 36 kilometer ten zuidwesten van Rotterdam en kan daarr vandaan binnen ongeveer drie kwartier met de auto worden bereikt.

Hellevoetsluis kent een lang verleden

Het gebied kende al een permanente bewoning in de IJzertijd (circa 800 v Chr). Het waren echter de Romeinen, rond het begin van onze jaartelling het gebied gearriveerd, die de nederzetting zijn naam gaven. Zij noemden het gebied Helius of Helinium naar de in hun ogen geweldig grote riviermonding in het gebied. In werkelijkheid ging het hier om de monding van twee rivieren, de Waal en de Maas, die gezamenlijk in het gebied tussen Hellevoetsluis en Naaldwijk naar zee stroomden. 9c90feb1e038068796f02e771dec5ee6_medium.Deze benamingen werden tot in de middeleeuwen voor de nederzetting gebruikt. Vanaf de 13e eeuw komt de naam Helvoet of Hellevoet (“land bij het laagste punt van Helius”) in gebruik bij uitbreidingen in het gebied, zoals Oud-Helvoet, Nieuw-Helvoet en het gebied bij de uitwateringssluis in de Zuiddijk: de Hellevoetse sluis. Hieruit is uiteindelijk de naam Hellevoetsluis ontstaan en overgebleven. Door de unieke ligging aan het Haringvliet, dat vroeger in open verbinding stond met de zee, ontwikkelde Hellevoetsluis zich van een kleine vissersplaats tot een mooie vestingstad en een belangrijke marinestad.

Hellevoetsluis en de Gouden Eeuw

8e26fb093fdb85bc156e9143901b7e64_medium.Hellevoetsluis groeide al aan het begin van de Goude Eeuw (namelijk vanaf 1600) uit tot een belangrijke haven van de Hollandse gewesten. Het was echter ook de tijd van de Tachtigjarige oorlog tegen de Spaanse koning, waarbij langzaam maar zeker de ene kustplaats na de andere in de handen van de Nederlandse opstandelingen waren gevallen. Ook Hellevoetsluis en het omliggende gebied waren stevig in handen van de volgelingen van Willem van Oranje, zodat de veilige haven ervan al snel de belangrijkste oorlogshaven van Holland werd. Het ging echter niet alleen om de haven als aanlegplaats, maar ook om de werkzaamheden, die er aan de schepen konden worden verricht. Zo werden bijvoorbeeld alle schepen van de Admiraliteit van Rotterdam in Hellevoetsluis schoongemaakt, waar nodig gerepareerd en uitgerust voor de volgende reis.

Hellevoetsluis en een paar historische bezoekers

d39d8a5eaeb0d7d414aaef47a69fe038_medium.Bekende gezichten in het Hellevoetsluis van die tijd waren onder meer de Zeeuwse Michiel (Adriaenszoon) de Ruyter, die als opperbevelhebber van de oorlogsvloot regelmatig langs kwam voor inspecties, en Maarten (Harpertszoon) Tromp, luitenant-admiraal van de Hollandse marine. De laatste was geboren in het nabijgelegen stadje Den Briel en kende Hellevoetsluis dan ook op zijn duim.

Links: de Affuitenloods.

Een derde, tot de verbeelding sprekende naam in dit rijtje is die van Piet (Pieterzoon) Hein, die was geboren in het (destijds) bij Rotterdam liggende plaatsje Delfshaven. Het was in Hellevoetsluis waar luitenant-admiraal Hein in 1629 met de veroverde zilvervloot binnenvoer. Aan die tijd herinneren nog diverse gebouwen in de oude binnenstad van Hellevoetsluis, zoals bijvoorbeeld het Ruyterhuis, het Tromphuis, het Kruithuis en de Affuitenloods.

Hellevoetsluis als marinestad

935e93cf5448bde3e6740b2eb4cfabce_medium.Vanaf de 16e tot en met de 19e eeuw bleef Hellevoetsluis naast Rotterdam gelden als een vooraanstaande marinestad, waar de schepen de Admiraliteit van de Maze hun thuisbasis hadden en de manschappen met hun gezinnen waren gevestigd. In 1798 werd deze belangrijke rol nog eens versterkt door de aanleg van een zeesluis en een droogdok, die in opdracht van buitengewoon opzichter Jan Blanken werden gebouwd. In 1830 werd het Kanaal door Voorne gegraven tussen Hellevoetsluis en (het inmiddels verdwenen dorp) Nieuwesluis. Het ruim 10 kilometer lange kanaal stond via een sluis bij Heenvliet in verbinding met de Brielse Maas, waardoor er een levendige handel met en doorvaart naar Rotterdam ontstond.

Hellevoetsluis en het verlies van de vloot

Deze gouden tijden voor Hellevoetsluis duurden tot ongeveer 1872. Toen was namelijk de Nieuwe Waterweg klaar, die Rotterdam uiteindelijk direct verbond met de zee bij Hoek van Holland. Het Kanaal door Voorne was niet meer nodig en de handel raakte in verval. Toen rond 1930 werd besloten de hoofdmoot van de Hellevoetse marine over te plaatsen naar Den Helder, was het gedaan met de marineglorie in Hellevoetsluis. Er bleef nog enige tijd een mijnenveegeenheid van de marine gestationeerd, maar ook die werd in 1960 verplaatst.

Hellevoetsluis aan een binnenmeer

af9e6510c0d97bcd7c9497dcdc68f889_medium.Het einde van Hellevoetsluis als zeehavenstad kwam met de bouw van de Haringvlietdam, het zesde bouwwerk in de Deltawerken. De 5 kilometer lange spuisluizendam was in 1971 gereed en sluit sindsdien het Haringvliet tussen Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee van de zee af. De dam bevat 17 sluizen; de meest zuidelijke, de Goereese sluis, wordt nog dagelijks als doorgang gebruikt voor vissersschepen, zeilboten en plezierjachten.

Enkele evenementen en bezienswaardigheden van Hellevoetsluis

Vestingdagen Hellevoetsluis

c685e09f51d48761a92c0157b04ac6ae_medium.Elk jaar in het derde weekend van augustus (maar eigenlijk al te beginnen op de vrijdag er voor) worden de Vestingdagen van Hellevoetsluis gehouden. Het is een drie dagen durend spektakel met altijd een kermis en een braderie. Andere vaste onderdelen zijn een vlootschouw, het stoomweekend, optredens van bekende artiesten en vuurwerk. (In het stoomweekend worden allerlei oude stoommachines in werking gesteld en aan het publiek getoond; voor liefhebbers een buitenkansje.)

Droogdok Jan Blanken

64d020b75634eeedff213b6d73ae7e38_medium.Het tussen 1798 en 1822 gebouwde droogdok is het oudste, bewaard gebleven dok in Nederland en daardoor uniek in zijn soort. Het bestaat in feite uit twee dokken: het kieldok voor klein onderhoud en het timmerdok voor groot onderhoud. Het is overigens nog steeds in gebruik; veel kleine, vaak historische schepen worden hier gerestaureerd, gerepareerd en onderhouden. Het is mogelijk het droogdok te bezoeken en er een rondleiding te volgen, die deels door de historische tunnels van de stad loopt.

Koningskade - Museumkade

a91eac9dc5ee125866cfde86e0a38625_medium.Vlakbij het Droogdok Jan Blanken vind je de Koningskade, waar drie mooie museumschepen liggen aangemeerd, die het bekijken waard zijn. Het zijn het museumschip De Buffel (in bedrijf van 1896-1973), het lichtschip 12 de Noordhinder (in bedrijf van 1963-1994) en de mijnenveger MS Bernisse (gebouwd net na de Tweede Wereldoorlog).

Nationaal Brandweermuseum

a4971dec1126687db77108dd54999d8e_medium.In het Nationaal Brandweermuseum wordt door middel van vele voorwerpen een beeld geschetst van de ontwikkeling van de brandweer gedurende de afgelopen eeuwen. Hoogtepunt hierbij is zonder twijfel de collectie van historische brandweerauto’s, handspuiten en hogedrukspuiten. Er worden regelmatig leuke activiteiten voor kinderen georganiseerd.

Stadsmuseum Hellevoetsluis

Het Stadsmuseum is gevestigd in een historisch gebouw (van 1786), namelijk op de bovenverdieping van het Grootmagazijn van de voormalige marinewerf. Er is een vaste tentoonstelling over het leven, leren, wonen en werken van de vroegere inwoners.

Historyland

5492baf6601f7474ea96ffd8847e7bae_medium.Een nog betrekkelijk nieuw fenomeen is het aan het noorden van Hellevoetsluis gelegen Historyland. Op het terrein van een voormalige boerderij is niet alleen een prehistorische tentoonstelling in een parkvorm uitgestald, waar je onder meer levensechte, grote beelden van onder meer een sabeltandtijger, een mammoet, een holenbeer en een wolharige neushoorn kunt tegenkomen, maar er staan ook een militair vliegtuig en een gevechtshelicopter, waar je in kunt klimmen. Verder worden er regelmatig leuke activiteiten voor kinderen georganiseerd.

Tot slot

a7e68859e45bbee5b12996bb63be6ddb_medium.Helaas werd tijdens de Tweede Wereldoorlog een deel van het oude westen van Hellevoetsluis door de Duitsers gesloopt om een beter schootsveld te krijgen op eventuele onderzeeërs van de Geallieerden. Tegenwoordig is de stad gelukkig weer hersteld en fiks uitgebreid. Omdat Hellevoetsluis aan de noordkant van het Haringvlietmeer is gelegen, is het ook een mooie watersportplaats en zijn er op de strandjes in de zomer volop gelegenheden om te zonnen, te zwemmen, te zeilen of welke andere watersportwensen dan ook uit te voeren. Wellicht toch maar eens een keer gaan kijken?

 

ASMAY.

© 2017 Foto's: Asmay, Hellevoetsluis.nl.

Rechts: vuurtoren van Hellevoetsluis.

 

eb2986df2239689b5779589f03948b22_medium.Zie ook:

Dagje-uit-Den-Briel-en-de-1-april-viering

Dagje-uit-zilverstad-Schoonhoven

Dagje-uit-Deventer-en-het-Dickens-Festijn

Dagje-uit-Garderen-en-het-Veluws-Zandsculpturenfestijn

Dagje-uit-Miniworld-Rotterdam

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

13/05/2017 12:03

Reacties (9) 

1
14/05/2017 22:57
mooi artikel, leuk om zo een plaats eens te ontdekken.
1
13/05/2017 20:40
heel informatief artikel
Ik heb veel bijgeleerd!
1
13/05/2017 19:34
Dacht dat ik al een hoop wist, maar ik weet nu nog meer. Dankjewel voor deze mooie informatie.
2
13/05/2017 18:45
Leuk, zo'n stukje zeevaartgeschiedenis.
En inderdaad een interessante stad om te bezoeken. Wandelen in de voetstappen van De Ruyter, Tromp en Piet Hein - dat heeft wel iets.
1
13/05/2017 16:55
Mooi artikel over een stukje Hollandse geschiedenis...
2
13/05/2017 12:57
Prachtig artikel en mooie info, ondanks dat ik er vaak doorheen rij ben ik nog nooit bij Historyland geweest, goede tip! Heb dingen bij geleerd waar ik me nog niet eerder in verdiept had. Graag gelezen.
1
13/05/2017 12:56
Cool! Ik kom er regelmatig: het is er goed vertoeven aan het strand in de zomer. Ook de vestingdagen zijn top om mee te maken!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert