De geur van herinnering

Door Szaedi Blatter gepubliceerd in Persoonlijke ervaringen

Als klein meisje was ik gefascineerd door mijn moeders kookkunsten. Ik herinner me altijd in de keuken te zijn als mijn moeder aan het koken was. Ze liet me op een tafel staan zodat ik met mijn armen kon leunen op de koelkast en zodoende veilig doch volledig zicht had op het gasfornuis die direct naast de koelkast stond. Mijn moeder, ware kenner van de authentieke Indonesische keuken, kookte dagelijks de meest uitgebreide maaltijden. Ik was een meisje van 4 en staand op de tafel, leunend tegen de koelkast, aanschouwde ik hoe ze van "niets, iets" maakte. Ik was nog te klein om alle ingredienten te benoemen. Maar het hele kookproces vanaf voorbereiding & bereiding tot het eindresultaat nam ik in me op als een film.  Gedurende de hele maaltijdbereiding nam ik, nagenoeg onbewogen op "mijn plekje", de rijke geuren van alle kruiden en specerijen in me op...... En als alle gerechten in de pannen op het vuur stonden te pruttelen, mocht ik op een krukje aan het aanrecht staan om mee te helpen de schillen van o.a de uien en knoflook op te ruimen.  Een paar uren later, als mijn vader thuiskwam van het werk, zaten we met z'n allen aan een op batik-tafelkleed gedekte tafel. "Moes"( mijn overgrootmoeder), aan het hoofd van de tafel, mijn vader & moeder aan haar linkerzijde en rechts van Moes zaten mijn broer en ik. Ieder had voor zich een placemat van gevlochten bamboe met daarop een diep bord, rechts een lepel, links een vork & in de rechter "bovenhoek" een glas water..... In het midden van de tafel, drie schalen gevuld met gerechten en aan het eind van de tafel een bamboeschaal gevuld met dampende, witte rijst en een kristallen karaf gevuld met water.......... Mijn moeder schepte, in volgorde van leeftijd, (de oudste eerst) de maaltijd op. Voor zichzelf altijd het laatst. Als mijn moeder haar eigen bord ook gevuld had, ging Moes voor in gebed... Papa sloeg een kruis, hij was de enige Katholiek aan tafel, wij vouwden allen onze handen en sloten onze ogen... "Vader, zegent U deze spijs en drank..... Amen"...   

Ik herinner me de non-verbale communicatie... de glinsterogen van Moes en de bescheiden omhoog krullende mondhoeken van mijn vader bij het zien van al dat lekkers op hun bord.... Moes die het diner "opende"met een "selamat makan anak-anak" (eet smakelijk kinderen) & mijn moeder "afwachtend" op die "bevestiging" alvorens zelf haar eerste hap te nemen. Zo klein als ik was lette ik op al die "vormen" van communicatie tijdens dat "ritueel"... de non-verbale, de verbale, .... Ja, bij ons thuis was avondeten een waar ritueel. Een rustpunt om alle beslommeringen van de dag van je af te schudden.... een moment om in alle rust te genieten.Toen al wist ik dat het bereiden, het samen nuttigen van de avondmaaltijd, de entourage van de gedekte tafel en het samenzijn een uiterste vorm van verzorging is. En mijn moeder, die kon die verzorging vormgeven als geen ander.

Mijn broer en ik aten netjes. Met lepel en vork. Rustig kauwen en geen restjes op ons bord. Eten laten staan, of een "dat lust ik niet" uiten, waren taboe bij ons aan tafel. Zo zijn wij opgevoed. Eten weggooien was en is "not done".... vooral voor Moes. Moes heeft hele moeilijke tijden in Indonesie gekend... Tijden waarin ze zelfs haar trouwring heeft moeten verkopen om rijst te kunnen kopen. De weelde van de tijd erna is door haar nooit als vanzelfsprekend beschouwd. Er is altijd respect geweest voor alle luxe die zij zich later heeft kunnen permitteren. Ze was een dame van goede huize...opgegroeid in een welgestelde familie waar het aan niets ontbrak maar aan verspilling en ondankbaarheid had Moes een broertje dood. En in het kader daarvan heug ik me de onbeschrijflijk smakelijke "kliekjes" die Moes zo ontzettend goed kon maken. Als er van alles een "beetje" over was, ging ze de keuken in om haar "dingetje" te doen. Niets wat ze deed boven die pan was vooruit bedacht. Alles ging op gevoel...een "tikkie-tikkie" van dit....een "tikkie" van dat... roeren...temperatuur beheersen, en binnen no-time had Moes iets smakelijks gemaakt..... Een naamloos gerecht, geboren uit improvisatie, gemaakt op gevoel en met 1 onbetaalbaar en niet te kopen ingredient : liefde.... Natuurlijk was ik dan ook in de keuken te vinden. Vol bewondering keek ik naar mijn overgrootmoeder terwijl de keuken zich vulde met al die smakelijke geuren..... Als de herinnering in me opkomt, ruik ik die geuren, "proef" ik de smaken en zie ik haar en mij staan.....

Ik werd negen... Ons gezin was inmiddels veranderd van samenstelling... Moes was verhuisd naar het bejaardentehuis (hetgeen exceptioneel was voor een Nederlands-Indisch gezin. In onze cultuur was het niet gebruikelijk om de "oudjes" onder te brengen in een bejaardentehuis. Ze bleven bij de kinderen tot hun laatste adem.) Wij waren de "uitzondering op de regel". Mijn ouders waren gescheiden en mijn moeder was inmiddels hertrouwd, mijn broer was door al die veranderingen hyperactiever en rebelser dan ooit, hij speelde altijd buiten. En ik, ik was sinds de scheiding niet meer in de keuken te vinden als mijn moeder kookte.. Muziek luisteren op mijn kamer was mijn passie.  Er was een "nieuw" soort leven gaande. De aankleding voor het avondeten bleef gehandhaaft als in de oude vorm toen Moes en mijn vader er nog waren.... Het batikkleed, de placemats, de waterkaraf... Toch was het nooit meer hetzelfde. In alle goedbedoelde pogingen van mijn moeder om dat ritueel als lichtpunt van de dag voort te zetten, is het helaas niet gelukt. De geuren waren "anders". Stamppot rauwe andijvie, zuurkool, hutspot...allemaal gerechten waar ik na de scheiding van mijn ouders pas mee "kennismaakte". Stuk voor stuk lekkere gerechten hoor...maar toch... Iets klopte niet meer.... 

Op mijn negende levensjaar bereidde ik voor het eerst de "familie maaltijd". Niet voorbedacht, maar door omstandigheden. Mijn moeder was ziek...ze lag in bed met griep. Ik wilde haar niet wekken, niet lastigvallen. Dus besloot ik mezelf in het diepe te gooien en de kans te wagen. Nooit had mijn moeder of Moes me uitleg gegeven over ingredienten. Maar ik had wel vaak meegekeken. Voor de keuze van de ingredienten vertrouwde op mijn neus...op mijn smaak. Zo goed en zo kwaad als het ging deed ik mijn dingetje. Ik rook aan alles..en begon te snijden en te oelek* (*het fijnmalen van kruiden in een authenthiek Indonesische vijzelsteen)... Ik begon te koken en met elk ingredient wat ik toevoegde rook ik en proefde ik...net zolang tot ik dacht het gerecht uit mijn herinnering te benaderen..... Enige tijd later had ik mijn allereerste, zelf gekookte maaltijd : "opor ayam" (kip in een kruidige kokossaus) met witte rijst gemaakt...... Diezelfde avond aan tafel voelde ik me weer heel even als dat meisje van 4, aan tafel met Moes, pap, mam & bro.... in een flits zag ik de glinsterogen van Moes, de bescheiden omhoog gekrulde mondhoeken van pa, de afwachtende houding voor "goedkeuring" van Moes voor ma waarna ze zich zelf waagde aan de maaltijd.... Het was die geur....

Nu, 38 jaren later, is er zoveel veranderd... Moes, mijn vader en mijn broer, ze zijn er niet meer... Maar de geurherinnering kan als een warme deken over me heen slaan. Het ritueel van het avondeten waren toen momenten van rust en oprecht genot in de meest simpele maar vervullende vorm. Voor mij is het een soort anker. En ik denk oprecht dat mijn passie voor koken daarmee te maken heeft. Wil de mensen om me heen graag geruststellen..de haast van de dagelijkse beslommeringen eventjes doen afnemen, een rustpunt in hun leven zijn en als een warme deken persoonlijke aandacht geven in de vorm van geur en smaak, hopende een warme herinnering voor ze te zijn.... Mijn gerechten hebben vaak geen naam....maar worden geboren uit improvisatie, gemaakt op gevoel met een onbetaalbaar en niet te kopen ingredient.... LIEFDE : ) ....

Whatever you do.... do it with love :)

Liefs, mij

 

 

 

 

 

 

 

 


  

 

 

10/03/2017 12:30

Reacties (15) 

1
16/04/2017 08:13
Heel mooi en rakend geschreven.
1
02/09/2017 18:13
dank je wel Candice
1
13/04/2017 12:40
Geweldig mooi geschreven, ontroerend.
16/04/2017 02:13
Dank je wel Mippel :)
12/04/2017 11:31
Inderdaad, geuren kunnen je een leven lang bij blijven.
Mooi weergegeven, die sfeer.
1
01/04/2017 23:14
geweldig geschreven, kon het tafereel zo visualiseren, weet precies wat je bedoelt mijn Indische schoonmoeder bereidde ook heerlijke Indische gerechten, door te kijken en te proeven en ruiken leerde ik ook Indisch koken.
1
03/04/2017 17:30
Aah dank je wel! :) ja, het is écht waar he? De geur die een herinnering oproept. Wat leuk dat je precies weet wat ik bedoel..kijken, proeven, ruiken en dan je eigen kunstje doen. Geweldig! ;)
1
31/03/2017 13:28
Wat mooi. Ik zag het kleine meisje staan op tafel achter de koelkast. Liefdevol en beeldend beschreven.
01/04/2017 20:49
aahh....Dank je wel voor je mooie compliment appelpit :)
1
12/03/2017 17:36
ontroerend en zo beeldend ook heb je dit geschreven en wat een mooie zin als afsluiter. prachtig!
1
13/03/2017 21:29
Dank je wel Yneke voor je mooie compliment ;)
1
12/03/2017 15:53
Heel mooi!
13/03/2017 21:29
Dank je wel :)
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert