Macrobiotisch eten: granen en rijst

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Macrobiotiek

7dea310341c4ceec00c445f0c5958d11_medium.Granen en rijst vormen het grootste onderdeel van het macrobiotisch dagmenu, namelijk maar liefst 50-60%. Toch is er wel enig onderscheid; welke graan- of rijstsoorten genieten de voorkeur en in welke bewerking? Welke zijn dan – macrobiotisch gezien – toegestaan en welke niet?

Van oudsher op het menu

In ieder werelddeel heeft de mens in de loop der geschiedenis wel een eigen graansoort of rijst ontwikkeld. In Azië had men uiteraard de volwaardige bruine rijst. In Noord-Afrika veredelde men gierst, in Midden-Amerika maïs, in Russisch Eurazië boekweit en in Europa gerst, rogge, haver en tarwe. Minstens 50% van het dagelijks voedsel bestond in vroeger dagen uit graan of rijst, in de vorm van pap, koek of brood.

Yin en Yang

a62c686240cc1489eb4731ea7d498a9c_medium.Yin en Yang vormen de twee uiterste krachten, die in een evenwichtige samenstelling van de voeding, lichaam en geest versterken. Volgens de macrobiotische leer bevindt elk voedingsmiddel zich ergens op de schaal tussen Yin en Yang. Door de voedingsmiddelen voor een maaltijd zoveel mogelijk in balans te kiezen, bijvoorbeeld haver (Yin) met adukibonen (Yang), zal de lichamelijke gezondheid en welzijn worden bevorderd. Granen en rijst hebben op dit gebied een evenwichtige Yin- en Yang-balans, waarbij er maar kleine schommelingen zijn. Van het meest Yin naar het meest Yang is de volgorde ongeveer:

(Yin) - Maïs en haver – Spelt – Rogge – Tarwe – Gerst – Rijst – Gierst – Boekweit – (Yang).

Bij rijst kunnen we dan nog een onderverdeling maken van:

(Yin) – Lange rijst – halflange rijst – zoete rijst - ronde rijst – (Yang).

Eten volgens de seizoenen

24fc311eabdf47c424689bdc423080cd_medium.In de macrobiotische keuken worden de voedingsmiddelen afhankelijk van de Yin- of Yang-kracht van de seizoenen voor de maaltijd samengesteld. Als voorbeeld onderstaande uitersten in seizoenen:

De zomer is warm, droog en zonnig van aard en heeft meer Yang-kracht; we kiezen dan voedingsmiddelen met een meer Yin-karakter (bijvoorbeeld maïs, haver, spelt, maar ook naar boven en uiteen groeiende bladgroenten zoals sla en andijvie, lichte soepen, salades en gekoelde gerechten).

De winter is koud, donker en nat van aard en heeft meer Yin-kracht; we kiezen voedingsmiddelen met een sterker Yang-karakter (bijvoorbeeld gierst en boekweit, en naar beneden groeiende, geconcentreerde groenten als wortelen, uien en knollen, verwarmende soepen en stoofpotten).

Lente en herfst kunnen een veel gematigder Yin- of Yang-kracht hebben; dit zijn de overgangsseizoenen. De voedingsmiddelen zullen dan ook wat neutraler (voor wat betreft Yin en Yang) zijn en geleidelijk van koel (Yin) naar warm (Yang) gaan in de herfst en andersom in de lente.

Welke graan- en rijstsoorten hebben de voorkeur?

Granen

Granen bevatten alle benodigde voedingsstoffen in een juiste verhouding. Daarbij geldt wel, dat de hele graankorrel duidelijk meer levensenergie bevat dan de geplette of gemalen versie ervan. Het gebruik van volle graankorrels in macrobiotische gerechten geniet daarom de voorkeur.

Alle granen kunnen worden gegeten, mits op natuurlijke, liefs biologische of biologisch-dynamische wijze geteeld. Graankorrels kunnen, na grondig wassen, worden gekookt en net als rijst bij de maaltijd worden gegeten. Hoewel de voorkeur uitgaat naar het gebruik van de hele korrel, kunnen van granen afgeleide producten zoals couscous, bulgur, seitan, havermout, (volkoren) pasta, udon (Japanse mie) of soba (Japanse noedels van boekweitmeel) ook afwisselend op het menu worden gezet.

Rijst

714a3aa8eed4ea7a65eccce2c68a9e66_medium.Er zijn vele verschillende soorten rijst; de plantenfamilie van rijst kent wel 3000 variëteiten. Voor wat betreft rijst is er in de macrobiotiek maar één restrictie: het moet altijd een zoveel mogelijk natuurlijke, onbewerkte 'volkoren'-versie zijn van de betreffende rijstsoort; bijvoorbeeld bij gewone rijst is de zogenaamde bruine of zilvervliesversie verreweg uitverkoren.

De lange en halflange rijst wordt meestal in de zomer gegeten, de rondkorrelige rijst staat dan in de winter op het menu. Zoete rijst bevat meer eiwit en is plakkerig; deze rijstsoort is daarom vooral geschikt om rijstcakes (mochi) van te maken.

Een aparte kwestie is het relatief hoge arsenicumgehalte, dat in rijst zit (zie ook: Rijst-hoe-gezond-of-ongezond-is-rijst-eigenlijk?). Iets meer tijd en werk steken in de voorbereiding en bereiding van rijst (weken, afgieten en afspoelen, dan in heel ruim water koken en afgieten) kan dat gehalte echter drastisch reduceren, waarna rijst zonder meer kan worden ingepast in een gezond macrobiotisch menu.

Af te raden

e2e29e367a73cbd8feabcd4c2b3ba401_medium.Wat absoluut niet in een macrobiotisch menu past, zijn: witte suikers, wit meel, witte pasta, witte rijst, voorbewerkte, voorgekookte of kant-en-klare versies (zoals bijvoorbeeld snelkookrijst), mihoen, maïzena, custard, daarvan gemaakte of afgeleide producten en elke vorm van kunstmatige toevoegingen (conserveringsmiddelen, geur-, kleur- en smaakstoffen e.d.). Ook vrijwel alle broodsoorten worden gemeden vanwege het gist waarmee het is gemaakt. Volkorenbroodsoorten, en dan bij voorkeur met een natuurlijker vorm van broodrijzing, namelijk met zuurdesem, kunnen af en toe aan het dagmenu worden toegevoegd.

Verkrijgbaarheid

De genoemde granen en rijstsoorten (vooral in hele vorm) zijn veelal verkrijgbaar in reformwinkels, biologische, biologisch-dynamische, macrobiotische supermarkten of kruideniers en bij hierin gespecialiseerde webwinkels.

Variaties in bereiding

Voor de bereiding van hele granen en rijst, kun je het beste de kookbeschrijving op de betreffende verpakking volgen. Er zijn echter nog wel wat variaties te bedenken om eens een andere smaak te geven aan het gerecht.

Roosteren van granen en rijst 3aca6072f5ab2853d5d3938fd5528a6c_1393836

Zowel graan- als rijstkorrels kunnen eerst worden geroosterd, vòòr ze worden gekookt. Was de korrels goed en laat ze even uitlekken. Doe ze dan nat in een koekenpan en rooster de korrels. Blijf roeren tijdens het roosteren; het vocht zal snel verdampen, waarna de korrels aan zouden kunnen branden. Zet zo nodig het vuur wat lager en rooster tot de korrels mooi goudgeel zijn. Ze mogen niet gaan knappen. Door de korrels te roosteren, krijgen ze niet alleen een andere smaak, maar worden ze ook lichter en daardoor beter verteerbaar.

Combineren van granen en rijst

Je kunt rijst ook koken in combinatie met andere granen, zoals gerst, gierst of zoete rijst. Een mooie verhouding is dan 80% rijst en 20% andere granen. Kook het geheel volgens de gebruiksaanwijzing van de rijst.
Een andere combinatie is om granen of rijst gecombineerd te koken met peulvruchten. Kijk daarbij wel of de kooktijden van beide soorten ongeveer gelijk zijn. Voor de liefhebbers: kook granen of rijst eens samen met zeewier. Let dan wel op de verschillende kooktijden; als het bepaalde zeewier een kooktijd heeft van slechts 20 minuten, voeg het dan 20 minuten voor het einde van de kooktijd van de granen of rijst toe.

Tot slot

De macrobiotische keuken maakt zoveel mogelijk gebruik van verse, natuurlijke, onbewerkte voedingsmiddelen in een uitgelezen combinatie en balans.

Volle granen en rijst vormen daarbij de helft van de dagelijks gegeten voedingsmiddelen. Ze worden dan ook als zeer waardevol voor de gezondheid van de mens beschouwd.

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Pixabay.com.

 

313a8fedcb3f6a8eb3b86f5f37b9271a_medium.Zie ook:

Macrobiotisch-eten-bonen-erwten-en-linzen

Macrobiotisch-eten-wat-is-dat-precies?

Macrobiotisch-eten-hoe-doe-je-dat?

Macrobiotisch-eten-zeewier

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
11/02/2017 09:45

Reacties (3) 

1
11/02/2017 10:19
Informatief stuk, weer wat geleerd over Yin en Yang en over de invloed daarvan in de voeding.
1
11/02/2017 10:18
Goede en uitgebreide informatie. Granen en rijst als basis van ons bestaan en ook in de macrobiotische voeding.
1
11/02/2017 10:17
Mooi artikel.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert