Allemaal beestjes - aparte groepsaanduidingen in het Engels

Door Edwin Bruinooge gepubliceerd in Creatief met Taal

Kuddes, roedels en zwermen. Voorbeelden van groepsaanduidingen voor dieren. In het Engels zijn er veel meer dan in het Nederlands. Sommige zijn heel creatief gevonden. En daar zitten verhalen achter.

 

Allemaal beestjes! 

4d619f183ddf3df161efa980cc8f5996_medium.

En hoe noemen we dat dan?

Een van de mooiste herinneringen die ik heb aan het opvoeden van mijn kind, is hem nieuwe woordjes leren. Zijn interesse lag, net zoals in mijn geval, vooral bij de levende wereld. Alles wat groeit, kruipt en beweegt heeft een eigen naam en als een spons absorbeert een jong kind alle aanduidingen die hij oppikt. Om er vervolgens op een creatieve manier mee te spelen. Ik zal niet snel die ene ochtend vergeten toen een tweejarig jochie bovenop me klom, met een verwrongen gezicht, een zogenaamd indrukwekkende brul en de omineuze woorden: "Ik ben een schildpad!" Mijn lachsalvo had hij duidelijk niet voorzien. Ook vergeet ik niet dat hij in zijn eerste ontdekkingsfase alles wat op een vogel leek, voorzag van de naam "Kip". Zelfs rondhoppende musjes in ons winkelcentrum. Tegenwoordig heeft hij meer dierennamen in zijn vocabulaire dan menig volwassene. Ik zal ook nooit vergeten hoe hij als driejarig ventje in een dierentuin een Amsterdammer terecht wees toen deze met die typerende dikke L riep: "LLLeuk, dat tèèèiahgetje!". "Nee, is cheetah", was het antwoord.

8a45b612446a1b265b8d8d113aa38f03_medium.

Een, twee, drie en meer

Hoe noemen we dan groepen dieren? Dit leren we vrij automatisch. We praten over een kudde buffels, maar over een school makreel en een school haring. Niemand zal de term 'troep dolfijnen' of 'een vlucht zeehonden' in de mond nemen. De meeste groepsaanduidingen zullen algemeen bekend zijn. Maar geldt dit ook voor een rotte everzwijnen of een sprong konijnen? Er is één taal waarbij groepen dieren hele creatieve en vaak poëtische namen hebben gekregen. En die taal is het Engels.

40032e26191bd261d2f512cf8841e3f1_medium.

Engels, een echte multiculturele taal

Wat mag je verwachten van de taal van een eiland waar eeuwenlang een Keltisch volk leefde? Een eiland dat vervolgens te maken kreeg met een aantal invasies en kolonisaties, van Romeinen, Angelen, Saksen, Friezen en Denen? De invloeden van al deze volkeren zijn terug te vinden in het hedendaagse Engels. Een voor het Engels belangrijk jaar was zonder twijfel het jaar 1066. William the Conqueror stak met zijn Normandische vloot het Kanaal over en in de Slag bij Hastings verpletterde hij de legers van Harold Godwinson, een van de Engelse troonpretendenten. William werd koning van Engeland en Engeland kwam in feite onder heerschappij van Normandische, dus Franse edellieden. En het Frans was lange tijd naast het Engels de taal van de elite. De elite, die beschikte over grote kastelen, uitgestrekte landerijen en een aantal exclusieve "heerlijke" rechten. De middeleeuwse Henk en Ingrid hoefden het echt niet in hun hoofd te halen om te jagen op het grondgebied van een van de Normandische heren, want de edele jacht, een letterlijk heerlijk recht, kwam het plebs niet toe. Alleen de gepriviligieerden mochten zich hierin uitleven. Dat zou wel eens een verklaring kunnen zijn waarom vlees in het Engels vaak namen heeft die wijzen op een Franse oorsprong. Een varken is een pig, maar zijn vlees heet porc. Een schaap is een sheep, maar zijn vlees heet mutton (van het Franse mouton). En ook beef, de naam voor rundvlees, is van oorsprong een Frans woord: boeuf

15d7e014ed328c7d76d21eb09bc881af_medium.

De edele kunst van de jacht

Als een gemiddelde holbewoner of jager-verzamelaar echt indruk wilde maken op het in dierenvellen gehulde vrouwvolk, dan ging hij met ware doodsverachting een levensgevaarlijk prooidier te lijf. Eigenlijk is er niet zoveel veranderd. Vroeger was de jacht bittere noodzaak om te kunnen overleven en was het bijbehorende baltsgedrag een prettige bijzaak. Bij de Normandisch-Engelse elite was de tafel altijd wel copieus gedekt, met of zonder vlees. Net zoals in het veel latere Victoriaanse tijdperk was het baltsgedrag tussen heer en dame aan allerlei sociale regeltjes gebonden. Daar hoort dan vaak omfloerst taalgebruik bij, wat men tegenwoordig politiek correct pleegt te noemen. Maar de middeleeuwse heren en dames deden meer. Ze probeerden ook een positieve indruk te wekken met poëtisch en creatief taalgebruik, uiteraard alleen binnen de kringen van 'hun soort mensen'. Alles wat met de edele kunst van de jacht te maken had, was een favoriet gespreksonderwerp. Al snel ontstond een heel specifiek jargon en vooral in de 14e en 15e eeuw verrijkte de Normandische elite de Engelse taal met een aantal poëtische hoogstandjes. Een groot aantal is in de vergetelheid geraakt, behalve bij de notoire nostalgisten en taalpuristen. Een aantal is gemeengoed geworden. Mijn aandacht voor dit onderwerp werd gewekt toen ik de aanduiding hoorde voor een groep kraaien: A Murder of Crows.

394fcde09b4c94ad651a3ddb7c9ba74e_medium.

Een eeuwenoude bron

In een boek uit 1486 dat bekend staat als The Book of Saint Albans of 'The Boke of Seynt Albans', is een mooie compilatie te vinden. Het is ook bekend onder de naam The Book of Hawking, Hunting, and Blasing of Arms. Je kunt het zien als bronliteratuur op het gebied van de edele sport van de valkenjacht, de jacht op groot- en kleinwild en de elitaire passie voor heraldiek. Het boek bevat drie essays, waarvan het stuk over de jacht wordt toegeschreven aan Juliana Berners, een Benedictijnse priores van de Sopwell Priory in St. Albans in Hertfordshire. Hoogstwaarschijnlijk is het een bewerking van het anderhalve eeuw eerder geschreven 'Le Art de Venerie' van Guillaume Twici. Venerie is een Middel-Engelse en Middel-Franse term voor de jacht. Een overblijfsel van deze term zien we in het woord 'venison', dat tegenwoordig vooral gebruikt wordt om hertenvlees mee aan te duiden, maar waarmee vroeger het vlees van al het jachtwild werd bedoeld. 
In 1496 kwam er een bijlage bij The Book of St. Albans, met de titel "Treatyse of Fysshynge with an Angle", wat de kunst van het visjes verschalken met een hengel behandelt.
In dit fraaie boek is een uitgebreide lijst met "terms of venery", collectieve aanduidingen voor wild en gevogelte, terug te vinden. Daarnaast zal de oplettende lezer merken dat een aantal collectieve uitdrukkingen betrekking heeft op mensen. Hier kom ik later op terug. De lijst uit The Book of St. Albans heeft als titel "The Compaynys of Beestys and Fowlys". We laten een aantal hoogstandjes de revue passeren.

 

f57da06a824f629711ed5b54c18bcfe7_medium.

Beautiful Terms of Venery

A Murder of Crows heb ik al genoemd. Maar hoe noem je een verzameling raven, enigszins verwant aan de kraai? An Unkindness of Ravens. Waarom zou dat zo zijn? Omdat ze geassocieerd worden met de dood en zich vaak te goed deden aan de lijken van misdadigers die veroordeeld waren tot de galg of 'the gibbet' en daar regelmatig bleven hangen totdat ze letterlijk uiteen vielen?
Een groep pauwen kreeg de naam An Ostentation of Peacocks. "Ostentatious" is Engels voor "opzichtig", wat een perfecte karakterisering is van het kleurrijke baltsgedrag van de mannetjespauw. Als we bij gevogelte blijven, komen we nog meer mooie uitdrukkingen tegen. Een cormorant is een aalscholver, een watervogel die vroeger wel eens door vissers werd ingezet. Met een flinke slikbeweging slikt hij een vis in om hem vervolgens weer uit te braken als zijn kuikens - of zijn heren en meesters in menselijke vorm - daarom vragen. A Gulp of Cormorants is dus een treffende omschrijving.
Een oude traditie bij een overlijden is het houden van een wake. Dat is dus exact wat aasgieren doen in het Engels. A Wake of Vultures heeft uiteraard wel wat meer opportunistische redenen om een dode de laatste eer te bewijzen. A Descent of Woodpeckers wil ik ook graag noemen, net zoals A Chattering (of Murmuration) of Starlings, A Bouquet of Pheasants en An Exaltation of Larks. Dat deze mooie traditie in ere werd gehouden toen Britse schepen de wereldzeeën gingen verkennen, blijkt wel uit de benamingen van groepen exotische vogels. A Pandemonium of Parrots vind ik zelf een mooie. Wie ooit een groep papegaaien onderling heeft horen tetteren, snapt dat het woord pandemonium een uitstekende omschrijving is voor die herrie. Wist je overigens dat Pandemonium de naam is van de hoofdstad van de Hel, zoals John Milton in zijn wereldberoemde "Paradise Lost" het omschreef? 

c7c1755b9106da970ab59e25ef414fce_medium.

Voor de hand liggende en functionele groepsaanduidingen

Niet alle groepsaanduidingen zijn poëtisch. Sommige liggen erg voor de hand. Vaak hebben ze dan betrekking op het gedrag van dieren in een groep, of op onze relatie met hen. A Colony of Penguins spreekt voor zich. Zeker als we het hebben over de keizerpinguin, waar de gehele wereldbevolking zich op één plek verzamelt en de vaders gedurende de lange en donkere zuidpoolwinter zonder een hap te eten de zorg over de kwetsbare eieren op zich nemen, bij temperaturen die kunnen dalen tot -70 ºC. En dat terwijl de moeders gezellig rondzwemmen en zich volvreten.
A Stand of Flamingos lijkt me ook een duidelijk beeld, net zoals A Wedge of Swans. Een "wig" van zwanen wordt overigens uitsluitend gebruikt voor zwanen die op dat moment vliegen. 
Huis- en boerderijdieren hebben vaak groepsaanduidingen die laten horen hoe wij ze inzetten. Ossen komen in de wilde natuur uiteraard niet voor, vanwege de onmogelijkheid om zich voort te kunnen planten. Wij mensen gebruiken ze om karren en ploegen te trekken. A Team of Oxen, A Yoke of Oxen of A Drove of Oxen zijn gangbare termen. En wat kippen betreft kun je spreken van A Brood of Hens of A Clutch of Chicken.
Zijn er ook speciale uitdrukkingen voor een tweetal dieren, een duo? Een speciale en functionele aanduiding komt uit de jacht. Het gaat dan uitsluitend over geschoten kleinwild dat je per twee vastbindt en bijvoorbeeld over je schouders drapeert. Heb je twee patrijzen geschoten, dan praat je over A Brace of Partridges. Geef je de voorkeur aan konijn, dan spreek je over A Brace of Rabbits. Maar als je elitair en poëtisch wilt overkomen, gebruik dan de uitdrukking A Brace of Coneys. Coney was een gangbare term voor konijn, tot ongeveer de 18e eeuw. Konijnen zijn niet oorspronkelijk Brits. Ze zijn ingevoerd door de Romeinen, die ze cuniculi noemden. Ons woord konijn, het Latijnse cuniculus en het oud-Engelse coney hebben een gemeenschappelijke oorsprong.

46c72ebb761af1b1262e17329188d509_medium.


Mooie antieke woorden

A Convocation of Eagles is een mooie uitdrukking voor een verzameling adelaars. Het is afgeleid van het Latijnse convocare, samenroepen. In het Engels is een convocation een plechtige en ceremoniële samenkomst, wat wel passend is voor een vogel die iets koninklijks heeft. Duiven hebben blijkbaar iets triests of iets zieligs in de mindset van de middeleeuwse elite. A Dole (of Dule) of Doves lijkt dat toch te suggereren. Dole is afgeleid van het Latijnse 'dolus', via het Oud-Franse dol of doel. Dante Alighieri noemde in zijn "Inferno" de Hel "Eterno dolore" en wie in Jeruzalem de voetsporen van Jezus wil volgen, zal dat op de Via Dolorosa moeten doen. 
Een vlucht ganzen wordt A Skein of Geese genoemd. Skein heeft waarschijnlijk een Keltische oorsprong. En als ooievaars vliegen, dan doen ze dat blijkbaar in dezelfde formatie waarin de oude Grieken vochten, in A Phalanx of Storks.
Dassen leven samen in een burcht. Daarvoor moeten ze eerst samenkomen in A Cete of Badgers. Cete komt van het middeleeuws Latijnse woord cetus, wat samenkomst betekent. En ja, dat kan, maar hoeft niet dezelfde soort samenkomst te zijn als in het Latijnse coïtus.

bc87032e6d89e701c32e5e44d27291b7_medium.

Nog meer dieren, het houdt niet op

Fretten zijn energieke diertjes, dus A Busyness of Ferrets is mooi beeldend uitgedrukt. Wasberen, met hun gemaskerde kopjes, kunnen je nieuwsgierig aankijken. Zeker als ze in een groepje zijn, word je geconfronteerd met A Gaze of Raccoons. Alle eendjes zwemmen in het water en dat doen ze al peddelend. De middeleeuwse elite wist dat ook, getuige de term A Paddling of Ducks. Oesters liggen zowel in Engeland als in Nederland gezellig met zijn allen in bed. Een oesterbed heet aan de overkant van de Noordzee A Bed of Oysters. Bij ons vinden we addergebroed in een slangenkuil, maar in Engeland heet het A Nest of Vipers. 
To bloat betekent opzwellen. Is A Bloat of Hippopotamuses beeldend genoeg voor een groep nijlpaarden? Of A Prickle of Porcupines voor stekelvarkens? 
Leeuwen leven in groepen en A Pride of Lions is een hele gangbare term. Dat geldt dan weer niet voor A Streak of Tigers of An Ambush of Tigers. Ergens ook wel logisch voor solitair levende dieren. Ook ijsberen leven solitair en als je een klein groepje ziet is het bijna altijd moeder met welpjes, in de felwitte sneeuw onder de Aurora borealis, het betoverende noorderlicht. An Aurora of Polar Bears komt dan wellicht in je gedachten op.
Voordat een krokodil de energie heeft om een dodelijke aanval in te zetten, zal hij toch moeten opwarmen. Daarvoor heeft hij het zonnebaden uitgevonden en wel in A Bask of Crocodiles. De naam voor een groep treksprinkhanen heeft een duidelijke Bijbelse oorsprong. Wie het verhaal van Mozes kent, weet wat er met A Plague of Locusts wordt bedoeld.
Heb je ooit hyena's horen lachen? Het is een wat apart geluid, dat doet denken aan het traditionele kakelende lachje van de doorsnee toverkol. In het Engels heet dat 'to cackle'. A Cackle of Hyenas, dus.
Als mieren netjes in hun nest blijven, dan noemen we het A Colony of Ants. Gaan ze echter op oorlogspad, dan mag je gerust spreken van An Army of Ants. Rupsen hebben blijkbaar ook iets militairs, want An Army of Caterpillars is ook een gangbare uitdrukking. Maar zijn ze eenmaal volwassen, dan veranderen ze in A Kaleidoscope of Butterflies.
Met neushoorns moet je geen ruzie krijgen. Ze denderen zo over je heen, zeker in A Crash of Rhinoceroses
Als je kakkerlakken in je keuken ontdekt, zul je ze hoogstwaarschijnlijk beschouwen als onwelkome gasten. Snap je dan het sentiment achter An Intrusion of Cockroaches?
Persoonlijk heb ik nooit geweten dat nachtegalen de wacht konden houden. Maar blijkbaar bestaat A Watch of Nightingales wel degelijk. Een groep beren heet A Sleuth of Bears en slimme vossen houden zich verborgen in A Skulk of Foxes. A Gam of Whales zien we helaas steeds minder, zowel de dieren als de uitdrukking. Een relatieve nieuwkomer is A Parliament of Owls. Deze uitdrukking is redelijk gangbaar in het Engels en is uitgevonden door de schrijver C.S. Lewis, in zijn "Chronicles of Narnia". 

ec7e3e14567a491c7a19a58a10097946_medium.

Mogen wij mensen ook meedoen?

In The Book of St. Albans komen ook groepsaanduidingen voor die betrekking hebben op mensen. Deze zijn in de loop der eeuwen aangevuld. Wat dacht je van An Impatience of Wives, A Doctrine of Doctors, A Melody of Harpers en A Fighting of Beggars
Een hele bekende uitdrukking is A Den of Thieves. Een "den" is een verborgen verblijfplaats, vaak een hol of grot. In de King James' Bible wordt Daniel in de Lion's den geworpen en als Jezus de kooplieden uit de tempel verjaagt roept hij dat ze van een huis van aanbidding A Den of Thieves hebben gemaakt.
In een recent boek met de titel "An Exaltation of Larks" geeft de schrijver John Lipton nog een aantal creatieve en moderne voorbeelden. A Flush of Plumbers, A Book of Mormons, An Exaggeration of Fishermen, A Shuffle of Bureaucrats, An Annoyance of Neighbours of An Illusion of Magicians zijn zo een aantal van de door hem verzamelde uitdrukkingen. In de tv-serie Downton Abbey, waar een van de huwbare dames van stand blijkbaar erg in de smaak valt bij het manvolk, praat ze over A Charming of Suitors. Dat is toch een stuk aangenamer dan A Following of Stalkers.

bd258a4fa211fc277862f99589f260a5_medium.

Jezus verjaagt A Den of Thieves uit de tempel, volgens Rembrandt


Mensen, dieren, maar ook dingen

Waarom zou je je willen beperken tot dieren en mensen? Ook dingen, zowel fysieke als abstracte, kunnen we voorzien van creatieve collectieve benamingen. Heel actueel en al jaren pijnlijk voor de NS is A Cancellation of Trains. Een hele bekende is A Flight of Stairs. Ook gangbaar is A Comedy of Errors, uiteraard omdat William Shakespeare een van zijn kleinere toneelstukken zo noemde. Elke politicus is bekend met An Unease of Compromises en dat zal de komende jaren zeker niet veranderen. En wat dacht je dan van A Flight of Yesterdays en A Promise of Tomorrows

 

b488a46bc4af13f3d7777059e19f02f1_medium.

Alleen maar een elitaire hobby?

Heb je elitaire en misschien wel wat narcistische trekjes? Laat je volledig gaan en schep lekker op met je kennis van echt correct Engels. Het mooie van dit soort collectieve uitdrukkingen is, je kunt ze verzinnen waar je bij staat. Als je het maar overtuigend brengt, zal het plebs je geloven. Zou het niet prachtig zijn dat een uitdrukking die uit jouw dikke duim komt over een jaar of tien gewoon algemeen beschaafd Engels is?

Treed in de voetsporen van Queen Elizabeth II. Als vorstin mag ze in het openbaar natuurlijk geen krachttermen gebruiken. Dus verzon ze zelf iets toen ze zich door paparazzi belaagd voelde. "Do naff off, please!" is een door haar verzonnen uitdrukking. Het zal het toevoegsel "off" wel zijn dat ervoor zorgde dat iedereen "loud and clear" begreep wat ze wilde zeggen.

We mogen de elite wel dankbaar zijn. Zij hadden de tijd, de gelegenheid en de motivatie om de Engelse taal nog mooier te maken dan het al was. Laten we hun voorbeeld en de traditie volgen en deze mooie terms of venery in ere houden. Dat is toch wel passend gedrag voor A Worship of Writers?

 

 

05/02/2017 21:45

Reacties (30) 

1
16/02/2017 10:30
De Engelsen draaien het vaak om; dat de Fransen woorden van hen gepikt hebben. Mooi niet ;) En of ik elitaire of narcistische trekjes heb? De muizin in mij misschien ;)
1
16/02/2017 11:41
A Nobility of Mice? A Pretentiousness of Mice? A Pretending of Mice? Gek eigenlijk dat ik over muizen nog geen collectief woord heb gezien.

Die Fransen vertalen het gewoon in het Frans. Behalve met Nederlandse scheepvaarttermen. ;-)
1
16/02/2017 11:50
Ze bestaan trouwens wel. Ik zie A Nest of Mice (ligt te veel voor de hand), A Colony of Mice (idem). Er zijn ook leuke:
- A Harvest of Mice
- A Mischief of Mice

De laatste vind ik het meest toepasselijk. :P
1
07/02/2017 07:17
Taal is geweldig en 'versatile'
10/02/2017 12:26
Volledig mee eens! ☺
1
06/02/2017 15:56
Dank je, het was zeer leerzaam en onderhoudend.
1
10/02/2017 12:27
En dan te bedenken dat ik heel selectief moest zijn. Er zijn er nog zoveel meer.
1
10/02/2017 12:45
Dat geloof ik graag.
O, voordat ik het vergeet: nog van harte gefeliciteerd, jonge man!
1
10/02/2017 13:22
Volgens mij was Meneer Bruinooge gisteren jarig of inderdaad wel vandaag.

In ieder geval doe ik met jou mee en zeg ik:
'Van harte gefeliciteerd ,,, en omdat we transparantie hoog hebben staan ... Smak, smak, smak. -))
1
tegen Candice
11/02/2017 22:18
Je smakt!
1
06/02/2017 10:21
Weer wat bij geleerd.
1
06/02/2017 14:36
Ik ook, toen ik het allemaal aan het uitzoeken was. ☺☺
06/02/2017 18:52
Dat is duidelijk dat je er veel tijd in gestoken hebt , daarom ook een mooi artikel.
2
06/02/2017 09:23
'Do naff off, please!' wordt door een Engelse kennis van ons wat platter gezegd: jog the f*ck on! Als krachtterm geldt alleen het f woord ;)
06/02/2017 14:37
Ik denk dat The Queen een rolberoerte zou krijgen van krachttermen met het F-woord. Ze is al aardig op leeftijd tenslotte.
Zelf ben ik opgegroeid met krachttermen in vier talen. Een voordeel van een multiculturele omgeving.
1
06/02/2017 09:13
Dit jaar nog een nieuw woord geleerd: murmuration. A murmuration of starlings: duizenden spreeuwen die in wondermooie formaties vliegen.
06/02/2017 14:38
A Murmuration of Starlings, klopt, die hoor je ook. Ik kan me veel voorstellen bij dat beeld.
1
06/02/2017 08:18
Wat is het Engels toch een geweldige taal, ik blijf er bijvoorbeeld altijd over verbazen dat ze dingen heel anders kunnen schrijven dat dat ze het uitspreken. Neem nu bijvoorbeeld Harwich, waar ik nogal eens kom wanneer ik het land bezoek, het is de ferryhaven waar we aankomen. Die plaats wordt uitgesproken als Herrich. Ik vind de benaming 'a chattering of starlings' heel erg kloppen want wat een herrie kunnen die beesten in maken als ze verzamelen om naar het zuiden te gaan.
1
06/02/2017 14:40
Als je echt een taal wilt zien waar je totaal geen houtje-touwtje van kan snappen als je het verschil tussen schrijfwijze en uitspraak ziet, dan moet je Gaelic eens proberen.
07/02/2017 08:11
JA ik weet het. Soms zie ik wel eens wat van het Welsh en dat is volgens mij een Gaelic taal. Dubbel LL is daar een G als ik het goed begrepen heb.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert