De vogeltjesdans: observaties in mijn winterse tuin

Door Zevenblad gepubliceerd in Huis en tuin

Vandaag schijnt hier de zon, maar de temperatuur ligt nog steeds op of vlak boven het vriespunt. Er ligt dus nog sneeuw op enkele plekken, en 's nacht bevriest het water in de grote platte vogeldrinkbak tot een harde schijf die ik elke ochtend met warm water losmaak en op de stapel van de vorige dagen leg. Op die manier is er onder aan de terrastrap een ronde toren van ijsplaten gegroeid die maar heel langzaam inzakt: pas als die verdwenen is ontdooit de grond écht.

Ieder mens heeft zo zijn gewoontes, ook wat het verzorgen van de vliegende have in zijn tuin betreft. Ik heb geen vogelhuisje, maar een halfhoge sierappelboom vlakbij het terras: daar hang ik alles in wat mezen en andere 'hang-eters' lusten (pinda's, vetbollen en reepjes ongezouten varkensbuik) - de rest strooi ik op verschillende plekken op en onderaan het terras neer. Het is dan ook een vreselijke bende daar, van lege zonnebloempitten, half opgegeten appels en peren, vogelpoep en bevroren blad. Daarop kun je namelijk veilig lopen zonder uit te glijden.

In de ochtend na zonsopgang, tussen de middag en vlak voor zonsondergang is het hier een drukte van belang. Wat er zoal langskomt zal ik u op mijn eigen manier vertellen: dus geen weetjes uit boeken of van de bekende websites.

De vroegste gasten zijn meestal de bonte specht, de merels en de fazanten. De specht hoor ik al weken driftig timmeren in de hoge oude eiken, en hij komt elke ochtend als één van de eersten zijn ontbijt halen. Vroeger dacht ik altijd dat dat getimmer nodig was om een hol in een boom te maken, maar inmiddels weet ik dat het in deze tijd van het jaar een soort tamtam is: hij bakent met het geluid zijn territorium af en probeert vrouwtjes aan te lokken.70713fc1ed0b1054b202659555959975_medium.

Aan de voederboom gedraagt hij zich als een vandaal: omdat hij groter is dan de mezen (en daarnaast ook nog behoorlijk agressief) zoeken die een veilig heenkomen als hij verschijnt. Hij hakt de netjes met pinda's open en de mezenbollen vliegen alle kanten op: drie ferme klappen met zijn sterke snavel en de inhoud ligt in gruzelementen op de grond. Dan gaat hij in alle rust ontbijten. Als hij mij achter het raam ziet kijkt hij even op en eet rustig door: ik ben voor hem geen bedreiging, en de kater ook niet.

Inmiddels zitten de merels geduldig te wachten in de bomen en struiken rond het terras. Die wachten, met af en toe het bekende tjok, tjok, tjok - op de eerste portie rozijnen van de dag.
790ba31d848eb7a09c796706c3904bbc_medium.Daar rekenen ze gewoon op, net als op de appels die ik naar alle vier hoeken van het terras gooi. Vorige week waren bij de COOP alle mogelijke soorten in de aanbieding: ze krijgen nu dus niet alleen Elstar, maar ook Royal Gala, Cox Orange, Kanzi en Jonagold. Mijn eigen appels waren tegen de kerst al op. Rode appels zijn trouwens het meest in trek. In totaal zijn hier acht merels: 4 mannetjes en 4 vrouwtjes. De mannetjes herken je aan het zwarte pak en de gele snavel, de vrouwtjes

a64ee39a851b4bed6f91e54e9a2dbdd2_medium.zijn donkerbruin met een bruine snavel. Het zijn de duurste klanten die ik heb, maar in het voorjaar en de zomer zingen ze zo mooi dat ik er graag wat extra's voor over heb. Het zijn echte blueszangers vind ik: melodieus, soms een beetje rauw, soms een beetje triest, maar altijd vol passie en overgave. Ze horen gewoon bij een zwoele zomeravond, en dan zingen ze gratis.

 

Mijn mooiste bezoekers zijn ongetwijfeld de wilde fazanten. Die krijgen gebroken mais en andere soorten graan van de plaatselijke zaadhandel: 5 kilo voor 3 €. Ze schreeuwen heel hard als ik laat ben 's ochtends, maar daar heb ik hier al vaker over geschreven. Meestal blijven ze tot eind maart, en dan is ook het jachtseizoen weer afgelopen. Hier zijn ze in elk geval veilig.

6a8528b70fead90b3b63acafb1b68121_medium.

Meesjes heb ik hier in alle soorten en maten. De bekende koolmees natuurlijk, de pimpelmees,  de zwarte mees en de staartmees. 15eba9db1498b48f5fca6537feb5eb5c_medium.
De laatste verschijnt nooit alleen, maar altijd in plukken van 12 tot soms meer dan 20 tegelijk. Ze hangen aan de vetbollen en aan de spekrepen, maar ze eten ook zonnebloempitten en pinda's. Als ze geweest zijn kan ik meestal weer nieuwe bollen ophangen: ze lusten er wel pap van.

73d76242b474f45bf53a9e2da9afc67e_medium.De pimpelmees (rechts) is iets groter dan de staartmees, maar gedraagt zich meestal heel netjes. Ze komen de hele dag door, net als hun neefjes, de iets grotere koolmezen. Ze hakken geen bollen kapot, halen de pinda´s keurig één voor één uit de netjes en vallen zelden andere vogels aan. Beschaafde gasten zijn het, en hun zachte getsjilp is prettig om te horen.

Dat is wel wat anders dan de boomklever. Daar heb ik er twee van, een paartje dat kennelijk ook in de winter bij elkaar blijft. Als die twee komen kiest de rest onmiddellijk het hazenpad. Hondsbrutaal zijn ze, en voor de duvel niet bang.

c8c3d2186d11ae5dfcee863895f0e39c_medium. Ook die hakken de netjes aan vlaarden, net als de specht. In Duitsland noemen ze de vogel dan ook heel toepasselijk 'Spechtmeise'. Aan het eind van de winter zijn ze vaak zo tam dat ze (net niet) op mijn hand komen zitten, maar als ik naar buiten ga om orde op zaken te stellen gaan ze geen stap aan de kant.

Boomkruipers (een wat kleiner bruin gespikkeld vogeltje) heb ik hier ook, maar die komen zelden naar het terras. Alleen maar in lange strenge winters en als het hard vriest: nu vinden ze kennelijk nog voldoende insecten in boomholtes en onder de schors.

Een ander brutaaltje op het terras is het roodborstje. Klein van stuk, maar vrij dominant. Die laat zich de kaas (zeg maar het vet) niet van het brood eten, ook door grotere vogels niet.

9240d3411df8fdae02efdf5c15dee677_medium.Hij heeft (het is zijn territorium hier) van de mezen geleerd dat je ook van de bollen in de boom kunt eten. Speciaal voor hem bind ik vetbollen vast aan takken - dan staat hij op de tak en pikt de zaadjes eruit. Eigenlijk is hij een insecteneter, en omdat ik dat weet koop ik in de dierenhandel ook vetbollen voor hem met daarin gedroogde insecten. Hij is zo tam dat hij soms op mijn voeten komt zitten als ik even stil sta. Zijn nest is in de houtschuur, in de enkele centimeters geopende lade van een oud nachtkastje. Daar broeden ze al jaren.

017bc54345c33a5569b372531c120ef9_medium.De los gestrooide zonnebloempitten zijn voor de vinken.

Die komen ook altijd met een heel stel tegelijk, maar dat doen ze alleen maar in de winter. Hun vrouwtjes sturen ze naar warmere oorden - wat ik hier zie zijn dus alleen maar de mannetjes. Mooie bonte vogels zijn het, met de zwartwitte strepen op hun vleugels en hun roze borst. Ook die gedragen zich heel netjes.

Tegen de tijd dat de dames weer terug zijn van hun zonvakantie (meestal in maart/april) beginnen ze ook weer te zingen: mooie coupletten met heel hoge tonen en veel vibrato. Dan zoekt elk stel weer een plekje om een nest te bouwen en het  mannenbroederschap wordt ontbonden.

 

Tot slot nog een klein vogeltje dat ik niet kan voeren - die eet niets van wat ik hier in de aanbieding heb.5c2d1c210de43da2b8d44938f467eb57_medium. Maar ik zie hem elke dag - hij struint systematisch het hele terras af: alle bloempotten, de droge hortensiapluimen, de klimop en de omlijstingen van de ramen. Soms denk je dat het een muis is, zo snel flitst hij heen en weer, maar je herkent hem onmiddellijk aan dat opstaande kleine staartje. Het winterkoninkje is de hele dag bezig met het zoeken naar spinnen en andere insecten: 's morgens begint hij bij het slaapkamerraam en 's avonds eindigt hij meestal in de dichte kamperfoelie rond de regenpijp.

Het aanstaande weekend is weer de nationale tuinvogeltelling in Nederland: ik weet wel zo ongeveer wat ik kan verwachten hier. Eigenlijk ken ik ze allemaal al. Maar wie weet komt er speciaal voor die gelegenheid nog een gast aanzetten die ik niet zo vaak zie - zoals vorig jaar een verdwaalde meerkoet die ineens kwam meeëten. Of een paar wintergasten uit Skandinavië, zoals de koperwiek. Ook groenlingen heb ik hier al gehad, en mussen uit het dorp.

Maar ik hoop van harte dat mijn telling niet verstoord wordt door een roofvogel. Dat heb ik ook al geregeld meegemaakt: ineens zijn alle vogels weg. Geen geluid, geen vogel meer te zien - van de slome dikke houtduiven tot aan de Vlaamse gaai, de kauwtjes en de boomklevers zoeken ze een veilige plek op, liefst onder de coniferen of in de klimop. Dan hoef ik niet eens te kijken - dan weet ik dat er een buizerd of een havik op een van de schoorstenen neergestreken is.

En toch zijn het prachtige dieren om te zien. Vorig jaar had ik er één onder aan het terras. Daar had ik soepbeenderen met daaraan nog de nodige pezen en vetranden neergegooid:  net iets voor een uitgehongerde skandinavische buizerd, eentje met een spierwitte borst. Hij keek mij recht aan en ging toen rustig door met het afscheuren van alles wat er eetbaar aan was. Een machtig mooi gezicht, op zo'n 8 m afstand. Toen de botten kaal waren klapte hij enkele keren met zijn enorme vleugels en vervolgde zijn weg richting toendra: daar komen die lichtgekleurde buizerds immers vandaan.

b5e263d681184ae688c8d07a86b31132_medium.©Hans 't Hoen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

En ja: binnen de kortste keren waren mijn kwetterende vaste gasten weer terug.

27/01/2017 13:22

Reacties (26) 

1
06/03/2017 17:20
Wow, wat een bonte vogelverzameling heb je in je tuin. De lente moet een feest zijn!
10/02/2017 18:38
De bonte specht heeft succes gehad met zijn tromgeroffel: vanmorgen verscheen hij aan het ontbijt met een vrouwtje. Die had zo te zien ook wel trek in vetbollen.
Dat wordt dus een nestje dit jaar.
1
01/02/2017 10:40
Ik kijk graag naar vogeltjes in mijn tuin. Wat een mooi artikel.
1
30/01/2017 18:13
Als ik de vogels 's ochtends weer hoor, dan weet ik dat de lente eraan komt; heerlijk! De staartmeesjes behoren tot mijn favorieten. Hier wel eens een nestje gehad, een stuk of 8 van die heerlijke pluizenbolletjes tegen elkaar gekropen op de tak van een den, prachtig gezicht.
1
30/01/2017 18:35
Ja, staartmeesjes zijn niet alleen mooi, maar ook échte acrobaten. Als je ze ziet 'spelen' zijn het net mini-clowns. Ik vind ze ook prachtig.
29/01/2017 12:49
De actuele stand van de nationale tuinvogeltelling is nu:
Algemene statistieken:
23.948 Tellingen
32.339 Deelnemers
500.264 vogels geteld.
Op plaats 1 staat de huismus, op plaats 2 de koolmees en op plaats 3 de merel.
Zo'n 10 jaar geleden was de huismus (door gebrek aan nestmogelijkheden en landbouw vergif) heel erg teruggelopen, maar hij is duidelijk bezig aan een terugkeer, al sinds vorig jaar. U kunt de actuele stand hier volgen:
https://www.tuinvogeltelling.nl/resultaten/landelijk
1
29/01/2017 12:38
boeiend
1
29/01/2017 12:04
Nee, volgens mij woon je niet verkeerd. ☺
Ik woon zelf midden in de stad, in een buurt met aardig wat groen, maar met veel "design"-tuinen. Lees: volgetegeld en met hoogstens her en der een smaakvol geplaatste bloempot.
Mijn tuin is gewoon een feest van takjes, bladeren, vijvertje en dichte struiken. In het voorjaar komen hele luchtvloten zoeken naar nestmateriaal en sappige beestjes. Toen ik nog honden had, borstelde ik ze altijd buiten. De vogeltjes weten wel raad met die dotten pluizig haar. Elk jaar hoor ik ook dat er in de struiken minimaal twee vogelnestjes zijn.

...
29/01/2017 12:58
Dan heb je daar in de stad ook een klein natuurreservaat: een toevluchtsoord voor vogels die in de rest van de buurt niet meer terechtkunnen. Zonde eigenlijk dat zoveel mensen daar geen boodschap aan hebben - die hebben hun tuin alleen maar om in de zon te zitten en om te bbq-en.
...ik zou wel eens willen weten bij hoeveel van mijn vaste vogels de nesten bekleed zijn met plukjes kattenhaar: die borstel ik ook buiten natuurlijk.
1
29/01/2017 13:16
Vorig jaar, voordat ik de kans had gekregen om als topkater de indringers te verdrijven, hadden twee katers een enorm gladiatorgevecht in mijn tuin georganiseerd. Je wilt niet weten hoeveel dotten haar overal verspreid lagen. Binnen een paar uur was bijna alles gerecycled. ☺☺
Alsof de mereltjes erop zaten te wachten.
29/01/2017 14:31
Hahaha, ik zie het voor me. Kennelijk is jouw tuin een 'vrij' territoir waar hevig om gevochten wordt ;)
Het zal wel in maart geweest zijn: dan vechten de katers en bouwen de merels hun nesten. Zo zie je maar weer dat de natuur overal weer een bestemming voor vindt.
Ik heb enkele jaren geleden, ook in het voorjaar, eens een schapenvacht gewassen en buiten in de zon te drogen gehangen. Binnen de kortste keren hingen er vogels aan te plukken.
Je ziet ze soms ook plukjes schapenwol van het prikkeldraad rond schapenweides weghalen. Lekker warm voor hun eitjes en jongen natuurlij...
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert