Redt de Kakapo...Nieuw-Zeeland's zeldzaamste papegaai.

Door Zevenblad gepubliceerd in Dieren en natuur

In een klein bosje op het Noordelijk eiland van Nieuw-Zeeland klinkt 's nachts een doffe roep met een ultra-lage frequentie - minder dan 100 Hz: de lokroep van een kakapo. Hij roept al jaren om een vrouwtje, maar er komt nooit een antwoord.  Sirocco, zo kent de wereld hem, is namelijk de laatste van zijn soort op het Noordelijk eiland. Hij is met de hand grootgebracht en vertegenwoordigt zijn bijna uitgestorven familie bij officiële bijeenkomsten van de Nieuw-Zeelandse Wildlife Conservation. Hij was de ster in diverse TV-documentaires en hij is de enige kakapo die ooit gevlogen is: per vliegtuig wel te verstaan. Kakapo's kunnen namelijk niet vliegen. Dat maakt deze zeldzame papegaai bijzonder en kwetsbaar tegelijk.

3fd4044c244e66cb385a1328dc467ad0_medium.De 'uilpapegaai'

Vóór de komst van de eerste mensen op de eilanden - de Maori zo'n kleine duizend jaar geleden - zaten deze eilanden vol met kakapo's. De vogel (ook 'uilenpapegaai' en zelfs 'stinkpapegaai'  genoemd, vanwege zijn aparte geur) stond in die tijd op de derde plaats van de meest voorkomende vogelsoorten op de eilandengroep: hij had geen natuurlijke vijanden. In de miljoenen jaren waarin Nieuw-Zeeland van het oercontinent Pangaea naar het zuiden van de Pacifische Oceaan afgedreven was had hij het vliegen opgegeven - hij had het niet meer nodig. Hij ontwikkelde zich van een vliegende vogel in een loopvogel, net als de andere zwaar bedreigde soort op de eilanden: de kiwi. Ook die was vroeger een algemeen voorkomende bewoner - voordat de mens kwam en, ten overmaat van ramp, de eerste roofdieren naar het archipel meenam.

De Maori aten de vogels bij wijze van boskip en jaagden ze met hun meegebrachte honden. De veren van de kakapo waren erg geliefd als hoofdtooi en werden ook in mantels en andere kleding verwerkt - een goede bescherming tegen de koude. Voor de winterjas van een man waren meer dan 11.000 veren nodig.

De komst van de Europeanen maakte het voor de dieren alleen maar erger. Vooral de Engelsen waren bezeten van de jacht, maar het importeren van kleine roofdieren was veel erger. Een boer liet uit Engeland hele kratten vol wezels en fretten overkomen, omdat hij zoveel last van de daar levende wilde konijnen had. Ook ratten die met schepen meekwamen vermeerderden zich in rap tempo. Verwilderde huiskatten deden de rest: aan het eind van de 19e eeuw waren de kakapo's bijna op.

Eerste reddingspogingen

In een eerste poging om deze typische vogel voor het uitsterven te behoeden ving men van 1891 tot 1897 zeshonderd exemplaren op de twee hoofdeilanden en transporteerde ze naar Resolution Island, een onbewoond eilandje vlakbij de kust. Daarna keek men er enkele jaren niet meer naar om. Rond 1900 ging men weer tellen en moest constateren dat ratten en wezels de eilanden al zwemmend bereikt en een ware slachting onder de vogels en hun broed aangericht hadden. De laatste exemplaren werden wederom naar een iets verderop gelegen eiland verhuisd. Maar ook dat bleek niet voldoende te zijn. Op de hoofdeilanden was de kakapo inmiddels verdwenen, op een heel kleine kolonie in het moeilijk bereikbare uiterste Zuiden na. Er waren op het laatst, in de jaren '70, nog maar 9 mannetjes over, en geen vrouwtjes. Gevangen dieren stierven al na enkele jaren zonder zich voort te planten, en dat terwijl een kakapo in het wild meer dan 100 jaar oud kan worden. Toen, tot ieders grote verrassing, ontdekte men ineens een kolonie van enkele tientallen vogels op een eiland waarvan men gedacht had dat ze er al lang uitgestorven waren. Die kregen zenders om en werden met camera's in de gaten gehouden, terwijl alle ratten en katten voorzover mogelijk geëlimineerd werden.

Een heel aparte vogel

Nu is de kakapo ook wel een apart beestje. Hij is groter dan een doorsnee kip, weegt 4-5 kg en heeft korte kleine vleugels die hem niet kunnen dragen. Hij klimt in bomen en laat zich gewoon op de grond vallen als hij naar een andere boom wil verkassen. Zijn voedsel verzamelt hij overwegend 's nachts. Het bestaat uit vruchten en zaden van bepaalde bomen en struiken die echter niet elk jaar bloeien en vrucht dragen. Daar heeft de kakapo zijn broedcyclus op aangepast. Het vrouwtje broedt dus niet elk jaar: een overblijfsel uit de tijd dat er nog van een overpopulatie sprake was. Ze broeden alleen maar als er rijkelijk voedsel voorhanden is.

8c7c1c990aae2a35bd38271b76a842e7_medium.Kuikens

Bovendien bleek dat de vogels het geslacht van hun kuikens kunnen beïnvloeden: in goede jaren komen er namelijk meer mannelijke kuikens dan vrouwelijke. In de gecontroleerde kweek heeft men derhalve een deel van de vrouwtjes op dieet gezet. Het werkte wonderbaarlijk: er werden inderdaad meer vrouwelijke kuikens uitgebroed.

Op zoek naar veilige broedplaatsen

In de laatste 20 jaar kwamen er brede inspanningen van de grond om de kakapo voor het definieve uitsterven te behoeden. Men begon de schaarse eieren te verzamelen en de kuikens voor een deel in broedmachines op te kweken en met de hand te voeren. Dat lukte met vallen en opstaan. Ze bleken tot ieders opluchting ook noten, amandelen, zonnebloempitten, appels en worteltjes te eten. Tegelijkertijd werden de vogels van het één naar het andere eiland heen en weer verhuisd, omdat men steeds weer met invasies van ratten en verwilderde katten geconfronteerd werd. Men moet dus waakzaam blijven en permanent controleren. Dat gebeurt tegenwoordig vooral met cameratoezicht - bijna net als in onze binnensteden.

9821b9b81dddc971b8be3dca719408ee_medium.

Op dit moment zijn er in totaal weer tussen de 150 en 170 jonge en oudere vogels, en men hoopt van harte dat dit aantal nog verder toeneemt. Via internet en TV (o.a. door tussenkomst van Sir Richard Attenborough) is een internationale gemeenschap ontstaan die de inspanningen om de kakapo te redden financiëel steunt.

5bc712f58b970da4ad6710b8a2e61cc3_medium.Sirocco

Sirocco is nog steeds de 'ambassadeur' van het project: hij verzorgt de PR met verve. Ik hoop dat ook hij ooit de kans krijgt om zich ook voort te planten, na al zijn inspanningen en frustraties.

https://en.wikipedia.org/wiki/Kakapo

http://www.stuff.co.nz/environment/2251118/Kakapo-population-over-100-mark

 

 

15/01/2017 16:26

Reacties (15) 

23/04/2019 21:56
Goed nieuws in 2019. Het lijkt erop dat er een babyboom op komst is:

https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-47960764
1
23/04/2019 22:22
Ik heb de uitzending gezien enkele weken geleden. Ze hebben dit jaar (onder toezicht) 76 kuikens uitgebroed.
Wie weet lukt het nog?
1
30/01/2017 01:00
Mooi artikel, had nog nooit gehoord van dit dier. Verdrietig, dat dit soort dieren altijd eerst de dupe moeten worden van het ondoordacht handelen van de mens. Pas als we beseffen dat we door ons handelen een soort bijna hebben uitgeroeid gaan we tot actie over om te redden wat er nog te redden valt.

Beetje late reactie, maar kwam je artikel bij toeval tegen. Heb 'm niet zien verschijnen in mijn updates (terwijl ik wel fan ben en dus elk nieuw geplaatst artikel door jou zou moeten zien, maar ben het ook niet tegengekomen in nieuw, waar ik ook regelmatig kijk).
2
25/01/2017 15:49
Het is toch heel erg dat door de mensen een diersoort/plantensoort 'bijna' volledig kan vernield worden of verdwijnen! Daar heb ik het zo moeilijk mee.

Ik hoop dat Sirocco nog voor nageslacht kan zorgen!
Die eerste foto vind ik ook zo mooi!
1
18/01/2017 20:25
Wat een interessant artikel. Ik kende de Kakapo nog niet. Weer wat geleerd.
1
16/01/2017 11:13
Ronduit prachtig!

Het is eigenlijk doodzonde dat we Nieuw-Zeeland niet meer kunnen zien zoals het was voor de komst van de voorouders van de Maori: een eiland waar alle ecologische niches bezet werden door loopvogels.
Waar in de rest van de wereld de zoogdieren overheersten, had Nieuw-Zeeland er slechts één: een bepaald soort vleermuis. Moa's waren de grote grazers, waar andere continenten het met antilopen, buffels en bizons moesten doen. Wie kan er nu nog twijfelen aan de kracht van evolutie, zeker op geïsoleerd liggende eilanden?

Wat ik mooi vind is de lei...
1
16/01/2017 12:49
Ik denk dat honden en katten ook niet volledig 'geneutraliseerd' zullen worden. Maar misschien wél hoge boetes voor loslopende huisdieren: verplicht chippen zou daarbij helpen.
Fretten en wezels zullen wel te bestrijden zijn, maar al die ratten...daar heb ik een hard hoofd in.
1
16/01/2017 13:14
Zwerfkatten zijn ook in Nederland echt een ecologisch probleem, maar niet te vergelijken met daar. Het zijn gewoon hele efficiënte moordmachines.

Nee die rattenbestrijding voelt voor mij ook als vechten tegen de bierkaai. Maar het moet mogelijk zijn om ze een beetje in toom te houden. Dat zal niet op de "natuurlijke" manier kunnen, met natuurlijke vijanden.
1
16/01/2017 08:47
Wat een prachtig dier en mooi artikel van je ook weer. Grappig dat ze het geslacht van het dier kunnen bepalen en een vogel die niet vliegen kan is ook zeldzaam. Mooie info ik wens Sirocco een mooie toekomst toe waarin hij voor nageslacht kan zorgen.
2
16/01/2017 08:31
Ik heb een aantal documentaires over de bijzondere dierenwereld in Nieuw-Zeeland gezien, waarin ook ruim aandacht werd besteed aan de kakapo. Het verhaal van de domme menselijke inmenging in de natuur en het daardoor vrijwel uitsterven van dit vogelras doet denken aan dat van die andere loopvogel, de dodo.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert