Shakespeare - To be or not to be?

Door Aicha1968 gepubliceerd in Personen

William Shakespeare is onbetwist de beste Engelse schrijver. Zijn toneelstukken en gedichten bevatten zulke schatten, dat iedere generatie er weer iets nieuws in kan ontdekken. 

e5d7654a58e1df72ee3253d27669dc4b_medium.

Er is weinig bekend over Shakespeare. Het mysterie rond zijn persoon hangt deels samen met het debat over de authenticiteit van de vele zogenaamde portretten van de kunstenaar.

Carrière

Shakespeare’s literaire carrière duurde zo’n 20 jaar, van 1592 tot 1612, en besloeg deels de regeringsperiodes van koningin Elizabeth (1558-1603) en koning James I (1603-1625). Hij schreef in die tijd twee lange, verhalende gedichten, een reeks verbonden sonnetten (gedichten van 14 regels met elk 10 lettergrepen en eindrijm) en – niet te vergeten – 37 toneelstukken.

Jeugd

William Shakespeare werd op 26 april 1564 in de parochiekerk van Stratford-upon-Avon in Warwickshire gedoopt. Hij is dus waarschijnlijk een paar dagen daarvoor geboren. Zijn vader, John Shakespeare, was een rijke handschoenmaker die kort na de geboorte van William schout van de stad werk. Vanaf 1576 raakte John echter in financiële moeilijkheden, waardoor de getalenteerde William niet naar de universiteit kon. Maar analyse van Shakespeare’s werk toont aan dat hij wel een degelijke gymnasiumopleiding had, waarschijnlijk in Stratford. Al op zijn achttiende trouwde Shakespeare met de acht jaar oudere Ann Hathaway, die op dat moment al zwanger was. Zij kregen uiteindelijk twee dochters (Susanna en Judith) en een zoon (Hamnet), die op elfjarige leeftijd overleed.

Acteur en toneelschrijver

We komen Shakespeare dan pas weer in 1592 tegen. Hij wekte toen in Londen en stond bekend als de succesvolle auteur van de Henry VI toneelstukken. Robert Greene, een jaloerse collega-toneelschrijver, noemde hem in een pamflet snerend een ‘omhoog gevallen kraai’. Greene minachtte Shakespeare omdat hij geen universitaire opleiding had. Dit snobisme bracht latere generaties ertoe te denken dat Shakespeare een geïnspireerd natuurkind was, of zelfs een pseudoniem van een belangrijk figuur als Francis Bacon, de beroemde filosoof en letterkundige, die op de een of andere manier in zijn vrije tijd toneelstukken schreef!

0d8f919297a24c7c5223d403735715d7cm9tZW8g

In 1593-1594 waren de theaters in Londen vanwege een epidemie gesloten. Shakespeare richtte zich daarom op het schrijven van gedichten, geholpen door zijn patroon en vriend, de graaf van Southampton. Toen de epidemie voorbij was, sloot Shakespeare zich als acteur en toneelschrijver aan bij een nieuw theatergezelschap, de Lord Chamberlain’s Men. Een paar jaar lang schreef hij voornamelijk komedies en historische toneelstukken, hoewel zijn beroemde tragedie Romeo and Juliet ook uit die tijd stamt. Veel van deze vroege werken - vooral Love’s Labour’s Lost en A Midsummer Night’s Dream – hebben iets fris, jeugdigs en zangerigs. Dit effect wordt versterkt door het veelvuldig gebruik van rijmende verzen.

Romeo en Julia, Shakespeare's eerste romantische tragedie. Het verhaal over de jonge geliefden wier families aartsvijanden van elkaar zijn, is misschien wel het bekendste werk van Shakespeare. Pas na de dood van de helden verzoenen de families zich met elkaar.

 

9504c1af6b347e373fac1baceabf46efbWlkc3Vt

Een scene uit A Midsummer Night's Dream, geschilderd door Füssli, met de feeënkoningin Titania en haar geliefde Bottom, wiens hoofd door de fee Puck in een ezelskop is veranderd. 

The merchant of Venice is echter een voorbode van de ‘dark comedies’ (zwarte komedies) die Shakespeare een paar jaar later zou schrijven.

Rond deze tijd had Shakespeare al twee Henry IV toneelstukken op zijn naam staan, waarin zijn meest gevierde komische creatie, de enorm dikke, leugenachtige Falstaff, voorkomt. Men zegt dat koningin Elizabeth zijn ongelukkige lotgevallen zó leuk vond, dat ze Shakespeare opdroeg nog een stuk met Falstaff te schrijven, wat hij dan ook meteen deed ( The Merry Wives of Windsor).

Financieel succes

Toen het Chamerlain’s Men theatergezelschap in 1599 verhuisde naar het Globe Theatre aan de andere kant van de Theems, verwierf Shakespeare een aandeel van 10% in de onderneming. Dit aandeel in een succesvol theatergezelschap leverde hem veel meer op dan het schrijven van toneelstukken, waarvoor hij slechts ongeveer 6 pond per stuk kreeg.
In 1603 volgde James I de overleden koningin Elizabeth op. Shakespeare’s gezelschap, dat in de gunst van het hof stond en er regelmatig optrad, werd omgedoopt tot the King’s Men. De toneelschrijver was inmiddels zeer rijk en begon gestaag onroerend goed in zijn geboortestad op te kopen. Toch schreef hij in deze periode zijn meest diepzinnige en verontrustende werken: Hamlet, Othello, King Lear, Macbeth en Anthony and Cleopatra. Hieruit spreekt zo’n sombere kijk op het leven en zo’n wanhopig besef van de wreedheid van deze wereld, dat het waarschijnlijk is dat Shakespeare op dat moment zelf een moeilijke periode doormaakte.

6bf81c0d08f96fd9a18549232e3f1fdcS2luZy1MEen scene uit King Lear, een van de tragedies van Shakespeare uit de tweede helft van zijn carriére. Het is niet bekend waarom hij tragedies ging schrijven, maar wat de reden ook was, zijn tragedies ( King Lear, Hamlet, Othello, Macbeth en Anthony and Cleopatra) hebben hem tot de beroemdste toneelschrijver ter wereld gemaakt.

In zijn grote tragedies bereikte Shakespeare een ongeëvenaarde intensiteit in zijn poëtisch taalgebruik. Zijn blanke verzen werden steeds vrijer, met name in zijn laatste werken, maar de tragische toon verdween grotendeels. Zowel The Winter’s Tale als The Tempest eindigt bijvoorbeeld in een vredige toon van verzoening, iets dat meer bij het einde van de carrière van een groot schrijver past.
Hoewel hij nog een paar jaar contact onderhield met het Londense theater, trok Shakespeare zich vanaf 1610 terug in Stratformd, waar hij van zijn rijkdom genoot. 

85ef8e895264ae2dcab7bcd0f04d9beabG9nby5q

De geheime driehoek

In 1593-1594 schreef Shakespeare twee lange, verhalende gedichten. Venus and Adonis en The Rape of Lucrece, beide opgedragen aan de jonge Henry Wriothsley, graaf van Southampton. Omdat in deze periode de Londense theaters wegens een pestepidemie gesloten waren, kan het zijn dat Shakespeare zo alleen maar aan financiële steun wilde komen. Maar als dat al zo  was, was de graaf niet erg gul, want na de epidemie ging Shakespeare weer terug naar het theater. Het zou echter best kunnen dat hij wel contact met de graaf onderhield, De graaf heeft misschien wel model gestaan voor de jonge man die in de sonnetten van Shakespeare deel uitmaakt van de driehoeksverhouding tussen Shakespeare, een jongere man en een al even onbekende ‘dark lady’ (donkere dame).

87b8f1bb0494af6504898ad2ecce0568U29ubmV0

Two loves I have of comfort and despair,
Which like two spirits do suggest me still;
The better angel is a man right fair,
The worser spirit a woman color’d ill.
To win me soon to hell, my female evil
Tempteth my better angel from my side,
And would corrupt my saint to be a devil,
Wooing his purity with het foul pride.
And whether that my angel be turn’d fiend,
Suspect I may, yet not directly tell;
But being both from me, both to each friend,
I guess one angel in another’s hell:
Yet this shall I ne’er know, but live in doubt,
Till my bad angel fire my good one out.

                             #########

Twee liefdes heb ik van troostend en wanhopend gemoed,
Die steeds als twee geesten mijn gedachten kleuren;
De betere engel is een man, rechtschapen, mooi en goed,
De slechtere geest een vrouw, slecht van kleuren.
Mijn vrouwelijke slecht, om mij snel naar de hel te verleiden,
Verleidt mijn betere engel van mijn zijde,
En probeert mijn heilige als duivel in te wijden,
Door zijn reinheid met haar verdorven trots te verleiden.
En of mijn engel straks als duivel dient,
Kan ik niet direct zeggen, maar wel vermoeden;
Maar, zijnde beide van mij en elkaars vriend,
Kan ik een engel in de hel van de ander bevroeden.
Toch zal ik dit nooit weten en ben ik in twijfel beland,
Tot mijn slechte engel de goede heeft uitgeb(r)and.

Sonnetnr. 144

Hij stierf op 23 april 1616. Hij leek zich nauwelijks om het lot van zijn eigen stukken te bekommeren, maar gelukkig werden deze door twee van zijn collega-acteurs, Heminge en Condell, verzameld en uitgegeven als ‘First Folio’. Hierin beschreef de jongere toneelschrijver Ben Jonson in een gedicht Shakespeare terecht als ‘tijdloos’.

 

ea50fb37fdda7dd9b3b42c6f4a8b3d3fdG8gYmUg

12/01/2017 07:45

Reacties (0) 

Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert