Historische letteren: Romeins Engeland, zweren op je ballen

Door San Daniel gepubliceerd in Verhalen en Poëzie

                               220px-Roman.Britain.Romanisation.jpg

Het Engels van vandaag de dag kent veel invloeden van buitenaf. De Romeinen overheersten Engeland net zoals zoveel landen door hen gedomineerd werden. Die overheersing  nam zijn aanvang in 43 na Christus toen het 'eiland' ingelijfd werd als een Romeinse provincie. De keizer Claudius onderwierp het gebied dat wij nu kennen als Engeland en Wales, met als belangrijkste stad Londinium. Schotland werd tijdelijk bezet en Ierland (Hibernia) werd bezocht maar niet veroverd. Na de invallen van de vandalen die het Romeinse rijk teisterden en die de grote volksverhuizing te weeg brachten, rond het jaar 400, verlieten de Romeinen onder keizer Constantijn III in 410 na Christus het magische eiland.

De Romeinen waren niet de eersten die bezit namen van het eiland. De Carthaagse zeevaarder Himlico vestigde zich daar in de 5de eeuw voor Christus en reeds 400 jaar voor Christus had de Griekse zeevaarder Phyteas zich aldaar een gebied uitgehakt. Het duurde tot 100 jaar voor Christus tot Belgische Celtische stammen 'verhuisden' naar de Zuid-Oostelijke delen van het eiland.

Het gebied was een eiland omringd en begrensd door kusten, die je onmogelijk allemaal kon verdedigen. Derhalve drongen piraten makkelijk en vaak op roofexpedities Engeland binnen.

Na de terugtrekking van de Romeinse legermacht, namen plaatselijke bestuurders het bewind over en werden vele kleine koninkrijkjes gesticht:

De belangrijkste, of in elk geval bekendste, Britse koninkrijken zijn:

Daarnaast vestigde zich een huurleger zich blijvend in het gebied. Een Anglo-Saksich huurleger dat aangetrokken was door plaatselijke koningen om zich te beschermen tegen de Schotten en de Picten. Koning Vortigern was de Britse koning die het huurlingenleger binnen liet en Hengest was de de Angelsaksische leider die na de veldslag plunderend en roofend door de gebieden trok en zich vestigde als heerser. Wat de deur open zette naar een verdere instroom van Saksen en Juten en Angelen. Het bekende paard van Troye effect. 

De nu gevestigde volksvorm van Picten, Schotten, Angelen, Juten en Saksen overheersten al snel numeriek de Celtische en Germaanse stammen die van oudsher het eiland bewoonden. De 'nieuwe' heersers werden nu geconfronteerd met de piraten en roof invallen door bendes uit Skandinavië. De Vikingen. In oude Engelse geschriften staan zij echter bekend als Norsemen. Een afsluitend gebed in het inmiddels gekerstende Britanïe was dan ook: 'deliver us from the curse of the Norsemen.' Zij werden dus als een vloek gezien, een straf van God en zij smeekten in de vroeg Christelijke kerken om verlost te worden van de vloek van de Vikingen.

Sommige Viking aanvoerders bedachten een afkoopsysteem, zij verwierven een machtsgebied en stuurde een eisen brief waar de regio aan moest voldoen anders zouden zij geplunderd worden. De brief bestaat nog steeds in onze hedendaagse taal als 'blackmail'. Het was een dreigbrief, een zwarte brief, een brief waaraan je moest voldoen om niet gedood verkracht of beroofd te worden.

Andere leiders maakten zich het makkelijker en vestigden zich min of meer blijvend in een gebied. Dat vind je nog terug in plaatsnamen. Alles wat in Thorpe eindigt als achtervoegsel in een plaatsnaam wijst op Noorse invloed. Thorpe is Noors voor verhoging, vergelijk dit met het Nederlandse 'terp'. Plaatsnamen die in bury eindigen eveneens, denk aan Salisbury of Canterbury. Het achtervoegsel betekent berg.

Hoe groot was die invloed van de Noorse taal? Groot!

 'Wanneer een moderne Engelsman zinnetje zegt: Take the eggs, they are near the window-(neem de eieren, ze liggen (zijn) bij het raam), dan gebruikt hij bijna allemaal woorden die van oorsprong niet Engels zijn, maar Scandinavisch.

(To) Take (nemen is van Noorse oorsprong; het Oudengelse (Angelsaksische) woord was niman; leek dus sprekend op het Nederlands nemen).

Eggs; de vorm van dit woord (met twee g''s) wijst op zeer sterke Noorse invloed. They (zij) was in het Oudengels hie; de vorm they gaat terug op een bijna gelijkluidend Noors woord.

Are (zijn) is afgekeken van het Oudnoorse eru; het Oudengels had sindon (vergelijk het Duitse sind).

Window (venster, raam) komt ook al uit het Noors; de Oudengelse vorm was, fenester. (De enige „goed-Engelse" woorden in dit kleine zinnetje zijn the en near!'

                                     images?q=tbn:ANd9GcSWs4i3Tvo3OvwcCCyKP6g

Willem de veroveraar.

Willem was van oorsprong Noors. Hij behoorde tot een stam die een deel van Frankrijk toegeëigend had, 'Normandïe'.  Hij besloot om de oversteek naar Engeland te wagen en deed dat in 1066, daar in wat als de 'battle of Hastings' de annalen in zou gaan versloeg hij de Britten en vestigde zich. De stam van Willem was al eeuwen in Normandië aanwezig en hij sprak dan ook Frans. Het geen in de daaropvolgende eeuwen de statustaal werd in het Britse gebied. De taal van de overheerser. de taal van het hof. Wat overigens een Frans leenwoord  werd, 'court', naar analogie van het Franse 'coeur', het hart, het centrum, het middelpunt.

Derhalve slopen vele Franse leenwoorden de Engelse taal binnen. Elk woord dat op ion eindigt komt vrijwel zeker uit het Frans. Het zijn leen woorden die de oorspronkelijke woorden hebben verdrongen. denk aan 'conversation, determination, application, station, reflection etc etc..' maar ook woorden zoals:  'mountain, art, table, publicity, police, role, routine, machine en force.'

                                        220px-Chaucer_ellesmere.jpg

Canterburytales.

In 1386 publiceert Chaucer de vertellingen van de Kantelberg, the Canterbury tales'. Als verhaal gebruikt hij pelgrims op bedevaart die omstebeurt voor het slapen gaan een verhaal vertellen. Het is bekend, en in mijn optiek alleen bekend, niet zozeer om het verhaal dat je zelfs als saai zou kunnen bestempelen, maar omdat het een geschrift betreft dat voor het eerst sinds 1066 weer in het Engels verschijnt, het Midden Engels. Het geen wijst op het feit dat alhowel sinds Willem de veroveraar de statustaal Frans was, na honderden jaren het oude Engels zegeviert en weer de kop opsteekt.

Het aldus ontstane Engels heeft een zeer diepe orthografie, dat wil zeggen, er is weinig verband tussen uitspraak en schrijfwijze. Veertig klanken worden op 1120 verschillende wijzen geschreven. Volgens onderzoek van de Milaanse universiteit is dit er de oorzaak van, dat in Engelstalige landen tweemaal zoveel dyslexie-diagnoses worden gesteld als in Italïe. In het Italiaans worden 25 klanken op slechts 33 verschillende wijzen geschreven.

Terug naar het latijn en de mannen die hun ballen vasthouden.

In het Engels kennen we het woord testimony, het geen getuigenis betekent. In het Spaans is een getuige een 'testigo'. Beiden vinden hun stam in latijnse testiculus , wat letterlijk ‘kleine getuige’ betekent. 'Testiculus is een verkleinwoordje van testis, getuige. 'In de ogen van de Romeinen waren de zaadballen van de man dus de ‘kleine getuigen’ van masculiene geloofwaardigheid en betrouwbaarheid. Als je een échte en viriele man was, had je ballen en daar mocht je dan best fijntjes op gewezen worden. Had je daarentegen geen ballen – vanwege een castratie (een Romeinse volksstraf voor echtbrekers) of misgeboorte -, dan mocht je als Romein niet getuigen in de rechtszaal.'

 

                           Ru%C3%AFnes-van-een-Romeins-gebouw-in-Sp

Ruïnes van een Romeins gebouw in Spanje 

'Wanneer twee Romeinse mannen elkaar een officiële belofte deden of eed zwoeren, pakten ze ter bevestiging elkaars scrotum (balzak) vast. Ook was het in de Romeinse tijd gebruikelijk dat mannen, voordat ze de rechtbank ingingen om een getuigenis af te leggen, hun rechterhand op hun balzak legden ten teken dat ze een betrouwbaar getuigenis zouden afleggen.

Ook termen als testament (de laatste wilsbeschikking) en testimonium (een getuigschrift bij voltooien van een cursus of opleiding), zijn afgeleid van het Latijnse testis.'

Leg je hand in mijn lies:

'Het Romeinse gebruik van de hand op of rond de genitaliën bij een eed, kwam overigens ook al voor in de tijd van de Bijbel, getuige het Oude Testament. Op twee plekken in het Bijbelboek Genesis wordt hiervan melding gemaakt. In Genesis 24:2 vraagt Abraham zijn knecht Eliëzer: ‘Leg je hand in mijn lies’ (NBV, Nieuwe Bijbelvertaling), bij het zweren van een eed. Het woord ‘lies’ is hier gebruikt als eufemisme voor de voortplantingsorganen en staat symbool voor levenskracht en nakomelingen. Brak iemand na deze handeling zijn eed, dan riep hij een vloek af over zijn nageslacht.'

En in Genesis 47:29 (NBV) zegt Israël (Israël was de nieuwe naam van aartsvader Jacob) tegen zijn zoon Jozef, op zijn sterfbed:

Als je het goed met me voorhebt, leg dan je hand in mijn lies en geef mij blijk van je liefde en trouw: zweer dat je me niet in Egypte begraaft.”

Nog een verklaring:

Er is overigens nog een andere etymologie mogelijk, zo stelt althans onderzoeker Michael Quinion, voor de connectie tussen testikel en het Latijnse testis. Het Latijnse woord testis is vermoedelijk afgeleid van een Indo-Europees woord dat ‘drie’ betekent.

Waarom? Omdat er in een rechtszaak drie partijen nodig zijn: twee partijen die (elkaar) aanklagen en een rechterlijke partij. Als dit werkelijk het geval is, is de verbinding testikel en testis niet de enig mogelijke etymologische verklaring.

Taal is leuk en kent vele invalshoeken, vaker wel dan niet, geeft het ons inzicht in voorbij gegane tijden. Mijn professor Historische letteren indertijd, Hannah Stouten, hield ons atijd voor: stel de juiste vragen aan een tekst en er gaan werelden voor je open. De onderzoekende geest wordt zo gescherpt en vindt genoegen in het bijeen puzzlen van onderzoeks vraagstukken.

San Daniel 2017

landingspage-san-daniel

for more info concerning San Daniel press the following link/ voor meer info betreffende San Daniel druk op de link a.u.b.:landingspage-san-daniel

en 

Nederlandse auteurs page van San Daniel in Hebban

and the page of Dutch authors in Hebban

Author's pages:

Amazon author’s page San Daniel

Hebban.

Deel dit artikel aub! / share this information please! 

Vriendelijke groet en God Bless, kind regards and God Bless!

 

 

Bronnen:

 

02/01/2017 06:21

Reacties (5) 

1
03/01/2017 23:49
Als een nieuwe pas verkozen is, worden nog steeds de ballen gecontroleerd ;)

"Hij heeft ballenen ze hangen goed' wordt verklaart door de voeler die onder de holle troon aan het zaakje kan voelen :D
1
03/01/2017 08:37
Bizar interessant. Misschien dat ook het feit meespeelde dat in de oudheid, bij de Grieken en Romeinen, homoseksualiteit een grote rol speelde in het maatschappelijke leven.
In mijn jeugd gebruikten we de uitdrukking 'de ballen' als groet, bij het afscheid nemen.
1
03/01/2017 01:16
Mooi en interessant stuk.
Betekent het achtervoegsel 'bury' niet van oorsprong '‎“fortified place” ?
Duits/NL: -burg. Een beschermde plaats dus, met een muur/omheining. Je vindt ze ook waar geen bergen zijn (Hamburg, bijvoorbeeld).

Van dat testikel-verhaal had ik nog nooit gehoord ;))
1
03/01/2017 07:23
Dat klopt..maar ..de 'fortified place' was meestal hoog gelegen om de vijand aan te zien komen en werd synoniem voor verhoging
1
03/01/2017 00:03
Heel fraai artikel gegrond op kennis van de materie.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert