Nederlandse streekkeuken: raasdonders met spek

Door AsmaysRecepten gepubliceerd in Asmay's Recepten

Een Brielse geuzenmaaltijd

Op 1 april wordt elk jaar in Den Briel gevierd, dat de Watergeuzen er in slaagden de stad op de Spanjaarden te veroveren. We schrijven dan wel het jaar 1572, in het begin van de Tachtigjarige Oorlog. Tijdens deze feestelijkheden worden er elk jaar in de plaatselijke horeca, of zoals ze dan heten ‘taveernes’, om de feestvreugde te verhogen vaak ‘ware Geuzenmaaltijden’ geserveerd. En dan hebben we het niet over de hoeveelheid (hoewel deze ruige lieden ongetwijfeld een flinke portie per keer konden verstouwen), maar over de soort maaltijden, die deze veroveraars destijds, in 1572, waarschijnlijk voorgeschoteld hebben gekregen.

Culinaire betiteling van ‘geuzenmaaltijd’ historisch correct?  

2a77fa556c7265ee5b5ed0403eb45246_medium.Nu is niet precies bekend wat de Watergeuzen op 1 april 1572 en de tijd erna precies in en rond Den Briel hebben gegeten. Waarschijnlijk is dat van alles geweest, wat zij destijds op hun strooptocht door de stad en directe omgeving hebben weten te vergaren. Echter, het zou zomaar hebben kunnen zijn, dat een Briellenaar net toevallig een grote ketel raasdonders (kapucijners) of bonen boven het vuur had hangen en dat ergens anders buiten de stad net een varken was geslacht of dat men de plaatselijke slager van zijn handelswaar beroofde. De geuzen waren tenslotte rauwe en ruige zeebonken. En - na de knokpartijen van die dag – zouden zij ongetwijfeld een stevig maaltje gelust hebben en daar gretig op aangevallen zijn. Of het de maaltijd van die dag voor de Watergeuzen was weten we niet, maar een feit is wel, dat die klassieke Oudhollands gerecht van oudsher en tot op de dag van vandaag in deze streek populair is gebleven.

Raasdonders! Wie kent ze nog?

e6b498ffaf853a05ca0fb7ad2599eb5f_medium.Raasdonders is een andere en oude naam voor kapucijners, grijze erwten of velderwten, die je vroeger en nu zowel vers, gedroogd als uit pot of blik kunt gebruiken. Van mijn opa weet ik, dat vooral dienstplichtige soldaten, die tijdens de Eerste Wereldoorlog in Nederland werden gemobiliseerd, ze vaak voorgeschoteld kregen. Waarschijnlijk omdat kapucijners en soms bruine bonen meer voorhanden (en minder bederfelijk) waren dan andere groenten. De soldaten noemden deze velderwten al snel bij hun oude naam: raasdonders; de peulvruchten bezorgden veel manschappen gas en winderigheid, die zogezegd ‘door de darmen raasden’ en voor veel geknetter zorgden. Het gerecht stond blijkbaar zo vaak op het militaire menu (ook in latere decennia) dat de oude bijnaam weer helemaal bevestigd werd.

TIP: voeg (ten minste) een theelepel bonenkruid toe aan een pan kapucijners of andere peulvruchten. Gasvorming in de darmen, waar veel mensen door het eten van peulvruchten last van hebben, wordt door bonenkruid bestreden. Bonenkruid is zowel in gedroogde bladvorm als in poedervorm bij de tuinkruidenstand van de supermarkt verkrijgbaar.

Kapucijners of velderwten b5526c2a4a73d9fe64871ceb775bee39_medium.

Verse kapucijners worden onrijp geoogst, waardoor ze een zoetige smaak hebben. De peul van kapucijners herken je aan de blauwpaarse kleur, de zaden in de peul zien eruit als ronde, bruingroene erwten – vanwaar de naam velderwten stamt. Verse peulen met kapucijners zijn alleen in juni en juli verkrijgbaar. Gedroogd, in pot en in blik zijn kapucijners het hele jaar door in winkel of supermarkt verkrijgbaar. De gedroogde versie van deze peulvruchten kun je het beste de voorafgaande avond in water zetten en laten voorweken, voordat je ze de andere dag gaat koken. Ze hebben namelijk geruime tijd nodig om gaar te worden.

Een waar geuzenmaal

Voor dit gerecht, als ware het een geuzenmaaltijd uit de 16e eeuw, zijn alleen de ingrediënten gebruikt, die men in 1572 kende en ter beschikking had. Van specerijen was nog geen sprake; in deze contreien waren die nog niet verkrijgbaar. Echter, mocht dat wel het geval zijn geweest, dan waren die paar bekende, vanuit het Verre Oosten ingevoerde specerijen nog peperduur geweest. Veel te kostbaar voor de plattelandsbevolking van destijds rond Den Briel. Het recept is goed voor ongeveer 2-3 personen.

Ingrediënten

  • 400-500 1c6a1b062a9d35787450a6a27b019a54_medium.gram kapucijners (2 potten of blikken)

  • 400-500 gram uien

  • 250-350 gram rookspek

  • Zout (naar smaak).

Verder nodig: een wok, grote koekenpan of grote braadpan, een vergiet.

Bereiding

Snij het rookspek in blokjes

Bak de rookspekblokjes langzaam uit in de wok of koekenpan (niet te hard laten bakken)

de647b8ca755fc8837d9b98783b29b19_medium.Maak de uien schoon en snij ze in ringen of schijven

Voeg de gesneden uien toe aan de rookspekblokjes in de wok of koekenpan

Bak de gesneden uien in het spekvet mee tot ze goudbruin gebakken zijn

Spoel de kapucijners in een vergiet onder stromend water af, tot het schuim (zetmeel) verdwenen is 

Giet de kapucijners in de pan bij de gebakken rookspekblokjes en uien

a904f6178f39d4c31ee6d5d824a4e284_medium.Roer het geheel goed door elkaar

Voeg zout naar smaak toe

Warm de kapucijners met het spek en de uien goed door, maar vergeet niet om te roeren of de pan te schudden, zodat er niets aan de bodem aankoekt.

Variatie

Gebruik in plaats van kapucijners eens een andere peulvruchtensoort, zoals bijvoorbeeld bruine bonen, kidneybonen, zwarte bonen, kievitsbonen, groene, bruine of rode linzen of kikkererwten. De smaak van het gerecht zal dan uiteraard wel anders zijn.

4b69e79a2778294abde7603ae7992d83_medium.Gebruik in plaats van rookspek eens Zeeuws spek, stoofvlees, schouderkarbonaden, hamlappen of verse worst.

Fruit een paar teentjes knoflook met het rookspek en de gesneden ui mee.

Voeg een theelepel bonenkruid bij de kapucijners tegen mogelijke gasvorming.

Voeg peper, kerrie- of paprikapoeder naar smaak toe voor een gerecht met pit.

Roer – volgens een oude gewoonte – een flinke lepel stroop door het gerecht .

a6f819374a8e37bd3c4f69cbbef99f38_medium.Roer – volgens een andere oude gewoonte – wat mosterd over het gerecht.

Roer – volgens een moderne gewoonte – eens een lepeltje sambal door het gerecht voor een stevige kick.

Eet er eventueel piccalilly of ander tafelzuur (zoals augurken of zilveruitjes) bij.

Eet er eventueel komkommers of tomaten (al dan niet in het zuur gezet) bij.

Raasdonders met spek is niet een gerecht voor een glaasje wijn. Drink er – om bij het oude te blijven – een stevige kroes bier bij!

Serveren

600e1ef16a3275461307ce5849a47bac_medium.Serveer de raasdonders met spek als hoofdgerecht.

Serveer de raasdonders met spek met gekookte aardappelen.

Serveer de raasdonders met spek met een frisse groene salade.

Serveer de raasdonders met spek met (zelfgemaakte) appelmoes.

Eet smakelijk!

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Pixabay.com.

 

d0d9db1fb2dc4490023e1788aaade3bd_medium.Zie ook:

Historisch-feest-in-Den-Briel-met-de-Watergeuzen

Dagje-uit-Den-Briel-en-de-1-april-viering

Nederlandse-streekkeuken-spek-met-peren

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
22/12/2016 11:18

Reacties (4) 

1
22/12/2016 12:26
Mooi recept. Een eenvoudige doch voedzame maaltijd, om met Olivier B. Bommel te spreken.
1
22/12/2016 12:28
Ach ja, de heer van stand uit Tom Poes! Dat is nog eens een 'blast from the past'.
1
22/12/2016 12:24
Lekker!!
1
22/12/2016 12:21
Historisch correct of niet, dat is nog eens een ouderwetse stevige maaltijd!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert