Tradities rond Kerstmis in Italië – Presepio, Pandoro en Panettone

Door ZiaRia gepubliceerd in Huis en tuin

2dc41ed605c131a8f8800200e8c28281_medium.Ook in Italië wordt Kerstmis uitbundig gevierd, zij het dat sommige kerstgebruiken en -gewoonten per regio sterk kunnen verschillen. Echter, er zijn typische kersttradities, die in het hele land belangrijk zijn en worden nagevolgd.

Aanvang kerstperiode

In Italië begint de kerstperiode op 8 december. Dit is de katholieke feestdag van de Onbevlekte Ontvangenis en tevens de laatste (katholieke) feestdag vòòr Kerstmis. De scholen sluiten vaak al voor de vakantie. Families komen bijeen om in deze periode samen het huis te versieren en af te tellen tot Kerstmis.

Kerstboom

17a6411f54a6c113a190a3b3a994f8b1_medium.8 december is voor veel mensen tegelijkertijd de datum, waarop de kerstboom in huis wordt neergezet. Het neerzetten en optuigen van een boom is echter niet een oorspronkelijke Italiaanse gewoonte, maar één die uit Noord-Europa is komen overwaaien. In Italië gebruikt men meestal groenblijvende bomen, die levend en wel, in grote potten in huis worden gezet om te worden versierd. De Italianen geven er namelijk de voorkeur aan om hun bomen te hergebruiken en niet elk jaar te kappen. Wie geen echte boom heeft of wil hebben, kan voor een kunstexemplaar kiezen, maar dat is in Italië niet erg gebruikelijk. De kerstboom blijft, versierd en wel, in huis staan tot Driekoningen (6 januari).

Presepio – de Kerststal

d8017552444e98b8d879c3a74179e4dc_medium.Het is echter niet de kerstboom, maar de kerststal of Presepio die in deze periode het belangrijkst is. Presepio (vrij vertaald: de kribbe) is overigens een echte oude Italiaanse traditie. Elk gezin heeft wel een eigen kerststal, waarin door middel van houten, gipsen of stenen figuren de geboorte van het Christuskind wordt uitgebeeld. Soms wordt deze verder opgeleukt metmet huizen, herders, schapen, landschappen of zelfs moderne beroemdheden; al naar gelang de smaak van het betreffende gezin. Hoewel de kerststal meestal op 8 december wordt ingericht, blijft de kribbe echter leeg tot 25 december, de datum die als geboortedag van Jezus wordt beschouwd. Dan pas wordt het beeldje van het kindeke als bekroning aan de kerststal toegevoegd.

24695dd42e95eadee6eb6c55992f2bb6_medium.De traditie van de Italiaanse kerststal gaat overigens heel ver terug. Naar verluid was het Sint Franciscus van Assisi, die in 1223 een eerste, maar dan levende kerststal (met mensen, een baby, een ezel en een os) organiseerde om de verering van Jezus onder de gewone bevolking te versterken. En dat werkte. Toen de mensen de geboorte van Christus uitgebeeld zagen, begrepen zij niet alleen de strekking van het verhaal beter, maar werden zij er ook door geïnspireerd de vertelling elk jaar opnieuw na te spelen. Dit geschiedde vooral door middel van enerzijds voorstellingen van levende kerststallen in bijna elke kerk in stad of dorp, en anderzijds door miniatuurkerststallen te maken van hout, klei, gips of steen voor in huis. De Italiaanse traditie van het hebben van een kerststal is tegenwoordig wijd verspreid en wordt door vele katholieken overal ter wereld gevolgd en in ere gehouden.

Zampognari – de muzikanten

dd328b7bff36bb534175f78e9b148122_medium.Bij de kerstperiode en de Presepio horen zeker ook de Zampognari di Natale, de muzikanten. Oorspronkelijk waren het Italiaanse herders, die in de kerstperiode uit de heuvels naar huis kwamen om met hun familie Kerstmis te vieren. Traditioneel bespeelden zij dan hun (zelfgemaakte) rieten fluit en vermaakten de mensen onderweg met vrolijke (kerst-) muziek. Hun betiteling is overigens afgeleid van die fluit, die een Zampogna wordt genoemd. Niemand weet meer waar en hoe de Zampognari-traditie ooit van start ging. Wel weet men, dat het Zampogna-lied “Quando Nascette Ninno” (vrij vertaald: Toen het kindeke werd geboren) de originele versie is van het meest favoriete Italiaanse kerstlied “Tu scendi dalle Stelle” (vrij vertaald: Gij kwam van de sterren).

Tegenwoordig zijn de Zampognari nog maar zelden herders en hun muziekinstrumenten kunnen uit allerlei fluit- en blaasinstrumenten bestaan, maar de traditie leeft voort. Meestal komen deze fluitspelers uit families met een sterke zampogna-traditie en blijven zij deze generatie na generatie in de kerstperiode volgen.

Kerstdiner - Pandoro of Panettone?

Met een veelzijdige en regionaal sterk verschillende keuken, kun je in Italië eigenlijk niet spreken van één enkele culinaire traditie met Kerstmis. Sommige families geven de voorkeur aan een groot familiediner op Kerstavond, andere plannen dit liever op Eerst Kerstdag. Waar de één wild eet, kiest de ander voor vis en een derde voor gevogelte enz. Eén ding hebben al deze maaltijden echter met elkaar gemeen: de hoeveelheid is altijd overvloedig.

0a9324ffcf417efbd72b2b62b6a61ccf_medium.Voor het nagerecht kent men overigens wel een traditioneel gerecht, of eigenlijk zelfs twee. Maar welke wordt het? De pandoro of de panettone? Beide nagerechten hebben fervente voor- en tegenstanders, alhoewel ze geen van twee te versmaden zijn. Sommige families serveren zelfs beide aan het eind van het kerstdiner, wellicht om de vrede in de familie te bewaren.

Pandoro

De pandoro is een zoete cake, die gebakken wordt in een speciale, hoge en geplooide vorm. Het bevat meestal geen vulling, alhoewel er pandoro’s bestaan met chocoladestukjes. De naam is een afgeleide van Pan d’Oro (brood van goud). De cake was vroeger namelijk vooral een specialiteit voor de rijken, omdat het werd gemaakt van meel, eieren, suiker en boter; de armen konden zich destijds geen van deze ingrediënten veroorloven. De pandoro werd al in de 18e eeuw beschreven als lekkernij in Venetië, later werd een verfijndere versie een specialiteit van Verona.

0f1533b232e7b2ae3992c406b45196f3_medium.3642752960ed09967cb46405a26af76b_medium.

 

 

 

 

 

 

 

De pandoro leent zich uitstekend om als een soort eetbare kerstboom te worden versierd en geserveerd. Daarvoor snij je de pandoro in 3 tot vier plakken, die dan kruislings op elkaar worden gelegd. Zo ontstaat er een soort boomvorm, die dan meestal met lekkers wordt versierd, met poedersuiker wordt bestrooid of met mascarponesaus (een crème van eieren en mascarpone) wordt overgoten.

Panettone

bcda626c8970cd511cbd162413626f79_medium.De panettone is meer een luxe brood, maar is minder zoet en groter dan de pandoro. De panettone is een oorspronkelijke specialiteit van Milaan en wordt vooral in de kerstperiode gegeten. Het luxe brood wordt gekenmerkt door een luchtige structuur en een hoge ronde vorm. In de traditionele bereiding wordt panettone gemaakt van een zacht, onvolledig gekookt deeg, waarin suiker, rozijnen en gekonfijte vruchten zijn verwerkt, waardoor het zijn zoete smaak krijgt. Tegenwoordig wordt het niet meer met onvolledig gekookt deeg gemaakt, omdat dit in strijd is met bepaalde Europese verordeningen voor de bereiding van voedsel; de moderne panettone smaakt dan ook iets anders dan de traditionele. Panettone wordt over het algemeen geserveerd in plakken en meestal begeleid door een gezoete hete drank (vaak koffie) of een zoete wijn (bijvoorbeeld spumante of moscato).

Einde van de kerstperiode – la Befana

8868769a97dce6aafc5b87fa18d80d18_medium.De kerstperiode eindigt in Italië met de traditie van La Befana (voor dit artikel, zie onderstaande link). Hoewel zij geliefd is, omdat zij de kinderen op Driekoningen (6 januari) cadeautjes komt brengen, is ze tegelijkertijd impopulair. Met haar komst is namelijk de feestelijke kerstperiode definitief voorbij.

Buon Natale!

 

Verteld door:

© ZiaRia.

 

05d39335a90eeb4ab33114987527977f_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

Italiaanse-folklore-La-Befana

Tradities-rond-Kerstmis-in-Duitsland-Das-Christkindl

Tradities-rond-Kerstmis-in-Groot-Brittannië-A-Christmas-Carol

Tradities-rond-Kerstmis-in-Rusland-Grootvader-Vorst-en-de-Sneeuwmaagd

Tradities-rond-Kerstmis-in-Scandinavië-het-Julefeest

Tradities-rond-Kerstmis-in-de-Verenigde-Staten-(1)-Santa-Claus-en-Chris-Cringle

Tradities-rond-Kerstmis-in-de-Verenigde-Staten-(2)-The-Elf-on-the-Shelf

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

Stap over naar Essent

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Essent als energieleverancier.
21/12/2016 16:01

Reacties (6) 

1
22/12/2016 02:11
Bello, ZiaRia. Articolo molto bello.
Augurio di Buon Natale...
22/12/2016 07:12
Grazie!
1
21/12/2016 18:57
Wat een leuk artikel en fijn om de gewoontes te lezen!
1
21/12/2016 16:50
Goed artikel.
1
21/12/2016 16:49
Ik had geen idee, dat het concept van de kerststal al zo lang bestond. Weer wat geleerd.
1
21/12/2016 16:48
Leuk artikel. Pandoro of panettone, ze lijken me allebei lekker,
Copyright © 2016 Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert