Hoe houden we onze hersens jong?

Door Asmay gepubliceerd in Gezondheid en fitness

8ce2a4766333005ab63f82c357350939_medium.Veroudering is een proces waar je – als je maar lang genoeg leeft – ontegenzeggelijk mee te maken krijgt. Niet alleen het lichaam veroudert, maar ook de geest zal de tand des tijds niet ongeschonden kunnen doorstaan.

Biologische veroudering

Onze lichaamscellen gaan ons hele leven door een constante cyclus van opbouw en afbraak. Wanneer we jong zijn, is de cyclus van opbouw veel groter dan die van afbraak, omdat we nog groeien. Na gemiddeld ons 30e levensjaar komt hier een kentering in. Onze groei is voltooid, we zijn volwassen. Van nu af aan loopt de cyclus van opbouw en afbraak van de lichaamscellen gelijk. Althans tijdelijk, want na ongeveer ons 40e levensjaar wordt de afbraakcyclus langzaam maar zeker groter en groter en overvleugelt de opbouw. Een paar symptomen van dit normale, biologische verouderingsproces zijn bijvoorbeeld botontkalking (osteoporose), vermindering van spiermassa en dus van kracht, artrose (slijtage) en gewrichtsproblemen, verslechtering van zicht en gehoor.

Veroudering van de hersenen

Ook de hersenen verouderen. Dit gaat helaas (gepaard met (letterlijk) verlies van hersenmassa en dan met name van de grijze hersencellen; na je 40e verlies je elke 10 jaar ongeveer 5-7% van de grijze hersencellen, wat resulteert in een gemiddeld verlies van 20% als je 70 bent. Kenmerken hiervan zijn verminderde cognitieve functies (d.w.z. het vermogen om informatie in de hersenen te verwerken) en vergeetachtigheid.

0272dd4f433c2985a227b43f4fd9f274_medium.

Enkele typische verouderingsziekten van de hersenen zijn vasculaire dementie (veroorzaakt door aderverkalking, waardoor de bloedtoevoer in de hersenen wordt verstoord. Resultaat is het afsterven van meer hersencellen) en de ziekte van Alzheimer (veroorzaakt door een foutieve afbraak van bepaalde eiwitten in de hersenen, waardoor deze een plaque vormen op de neuronen in de hersenen. Deze kunnen dan geen signalen meer afgeven of ontvangen en sterven versneld af.)

Wat is de oorzaak van deze ouderdomsziekten van de hersenen?

Sommige mensen zijn gevoeliger voor het krijgen van deze ouderdomsziekten van het brein dan anderen. Waarom dat is, was lange tijd een mysterie. Men hield het vooral op erfelijkheid, een kwestie van de genen.

1e4218615916ae6d99c5eb3bedf4851e_medium.Inmiddels weet men beter. Intensief onderzoek wereldwijd heeft aangetoond, dat de rol van de genen in deze kwestie relatief gering is en voor slechts 25%  bepaalt of iemand met een snelle veroudering van de hersenen te maken krijgt of niet. Schokkend is, dat de andere maar liefst 75% wordt bepaald door de opvoeding en leefstijl van de betrokkene. Dit betekent echter ook, dat wij – mits vroegtijdig begonnen – er zelf wat aan zouden kunnen doen om onze hersens zo jong en gezond mogelijk te houden.

Hoe houd je je hersens jong?

Uit tal van klein- en grootschalige onderzoeken van universiteiten en ziekenhuizen zijn in de loop der tijd een aantal factoren naar voren gekomen, die helpen om de afbraak van de hersenen behoorlijk te vertragen.

Beweging

bd4d5e33dfe5e41af785771c4a8f1bce_medium.Eén er van is beweging. Maar welke vorm van beweging? Veel ouderen zijn immers niet meer zo mobiel dat er voluit gesport zou kunnen worden. De Universiteit van Edinburgh in Schotland besloot een klein experiment te doen met een groep ouderen van 60-80 jaar, die vooraf een aantal testen (puzzels en vaardigheid) voorgeschoteld kregen. Daarna kreeg de ene helft de opdracht 2x per week 1 uur stevig te wandelen, de andere helft kreeg 2x per week 1 uur tafeltennisles. Na afloop van 10 weken maakten alle deelnemers opnieuw de testen. De resultaten tussen de eerste en de laatste keer verschilden aanmerkelijk.

  • Op cognitief gebied vertoonden alle deelnemers een verbetering, maar scoorden de wandelaars aanmerkelijk beter; naar men aannam door een verbeterde bloedsomloop door het constante stevige wandeltempo.
  • De structuur van de hersenen was ook verbeterd. De wandelaars wonnen hier opnieuw met een zichtbare toename van het aantal neuronen rond de hippocampus.
  • Bij de corticale dikte (de dikte van de hersenschors) waren het de tafeltennissers, die daarin een aanmerkelijke toename vertoonden. Dit zou heel goed te maken kunnen hebben met hun sterk verbeterde hand-oog-coördinatie, die voor het tafeltennis noodzakelijk is.
  • Ook op emotioneel gebied was er positief nieuws te melden. Alle deelnemers voelden zich veel prettiger, minder depressief en meer ontspannen. De tafeltennissers namen hierin het voortouw, waarschijnlijk door het veel grotere sociale aspect van deze bezigheid in vergelijking met het wandelen.

Voeding

Een andere factor is voeding. Dit kwam men op het spoor door het voedingspatroon van groepen hoogbejaarde gezonde ouderen in bepaalde streken overal ter wereld te onderzoeken. Hieronder twee opmerkelijke gebieden.

  • Op h9051799bbcffc5352b5a9b393468ea17_medium.et Nicoya schiereiland in Costa Rica leeft waarschijnlijk de grootste groep lichamelijk en geestelijk gezonde (hoog)bejaarden ter wereld. De mensen blijven hier tot op hoge leeftijd actief door op het land te werken en leven veelal met de hele familie samen. Het dieet is eenvoudig: zelf gebakken maïstortilla’s, zwarte bonen, witte rijst, eieren, fruit en koffie. Vlees (van kip of varken) wordt af en toe gegeten, suiker wordt nauwelijks gebruikt, bewerkte (fabrieks-) producten kent men niet.
  • Op het Japanse eiland Okinawa lijkt een deel van de bevolking ouder te worden dan waar ook ter wereld. Het aantal 80-, 90- en 100- jarigen, die nog volop in het leven staan, is hier uitzonderlijk hoog. Er komt geen dementie voor, er zijn 80% minder patiënten met hart- en vaatziekten en 50% minder met hersenziekten (tumoren e.d.). ab9449fc0c5473d7e65ceb07e92e6597_medium.Bij onderzoek, waar deze bijzondere verschillen door veroorzaakt zouden kunnen worden, stuitte men op het voedingspatroon van de mensen in deze streek. Het belangrijkste voedingsmiddel bleek namelijk een lokaal verbouwde zoete aardappelsoort  te zijn, die als groente werkelijk in vrijwel ieder gerecht wordt toegepast. Er wordt zelfs ijs van gemaakt. De binnenkant van deze zoete aardappel is paars, hetgeen wordt veroorzaakt door het plantenpigment anthocyanine (behoort tot de zogenaamde flavonoïden). Wat bleek? Het paarse pigment anthocyanine helpt om de aderen en bloedvaten in het lichaam gezond, soepel en jong te houden. Vanzelfsprekend bevordert dit het hebben van een gezond hart en gezonde hersenen enorm.

fa2a814a8e562b46c1bc3c7323d6506e_medium.Paars is dus prima! Echter, deze Japanse zoete aardappel is in onze regio nauwelijks te krijgen. Bovendien eten de mensen in Okinawa er wel een pond van per dag. Hierin ligt dus voor ons niet de oplossing. Maar er zijn meer paarse voedingsmiddelen dan alleen deze bijzondere zoete aardappel. Ook fruit zoals bosbessen, zwarte bessen en bramen bevatten het pigment anthocyanine, evenals de groenten aubergine en rode kool. Willen wij onze aderen en bloedvaten wat meer ondersteuning bieden om gezond te blijven, dan dienen we regelmatig ,naast andere verse producten, een redelijke portie van deze paarse voedingsmiddelen op het menu te zetten.

Scholing

daf05f0df49a55cec6cfba482eb60731_medium.Een wellicht onverwachte factor, die helpt om onze hersens zo lang mogelijk jong en goed werkend te houden is … scholing! Iets nieuws leren – of dat nu een lichamelijke (zie ook het tafeltennisverhaal hierboven) of geestelijke vaardigheid is - stimuleert de hersenen als niets anders. Wil je op latere leeftijd nog zo scherp mogelijk blijven? Geen betere stimulans voor het brein dan het leren van bijvoorbeeld een nieuwe taal.

Uit verschillende onderzoeken is bovendien gebleken, dat scholing van het brein een bepaalde bescherming lijkt te bieden tegen het ontwikkelen van ouderdomsziekten van de hersenen. Hoe jonger je bijvoorbeeld academisch wordt uitgedaagd en hoe hoger je bent opgeleid, des te later je een vorm van dementie zult ontwikkelen. Natuurlijk zullen hier ook uitzonderingsgevallen op zijn; een professor kan tenslotte evengoed Alzheimer ontwikkelen als een analfabeet. Opmerkelijk hierbij is echter, dat die professor de ziekte meestal veel later in zijn leven zal krijgen dan de onfortuinlijke analfabeet. 

716fee3b526f1ad94597e6a904241764_medium.Opvallend in de onderzoeken was ook, dat hoe jonger we als kind zijn blootgesteld aan leerzame ervaringen, hoe meer ons denkvermogen en onze fantasie zijn geprikkeld, hoe meer we ons expressievermogen hebben kunnen oefenen, hoe langer onze hersens als het ware deze bescherming genieten. Stimuleer je kinderen daarom zo jong mogelijk om nieuwe dingen te leren, te verwerken en weer tot uitdrukking te brengen. Stimuleer ook jezelf zo lang mogelijk door een nieuwe vaardigheid te gaan leren.

Op deze wijze kunnen we er zelf iets aan doen om onze hersens zo lang mogelijk jong houden.

 

ASMAY.

© 2016 Foto's: Fellowshipoftheminds.com, Healthyfoods.com, Pixabay,com.

 

Zie ook:

Hoe-houden-we-ons-lichaam-jong?

De-zoektocht-naar-het-eeuwige-leven

De-kracht-van-het-knuffelhormoon

Leven-met-een-prehistorisch-lichaam-in-de-moderne-tijd

De-Zeven-Landen-Studie-en-de-gevolgen-ervan-voor-onze-gezondheid

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

15/12/2016 07:50

Reacties (10) 

23/04/2017 00:23
Mooi informatief artikel (vreemd, dat ik deze gemist heb).
1
26/03/2017 14:33
Goede info.
1
24/03/2017 11:54
Wat een goed artikel.
1
Asmay tegen Yneke
24/03/2017 18:02
Dankjewel! Ik had het al even geleden geschreven.
1
Yneke tegen Asmay
24/03/2017 19:55
Zag het nu pas staan. Gelukkig maar, denk dat ik vaker gewoon profielpagina ga bezoeken , mis best veel anders :-)
1
23/03/2017 20:23
Heel goed artikel
De vader van Rik wordt in mei 95 jaar. Hij leest elke dag de krant volledig, hij volgt nieuws op TV, hij puzzelt en lost kruiswoordraadsels op, kortom hij blijft zijn brein stimuleren.

Jij schreef: 'Geen betere stimulans voor het brein dan het leren van bijvoorbeeld een nieuwe taal.'
Ik ben, toen ik met pensioen ging, Spaans gaan studeren (in avondschool). Het komt wel goed van pas als we op reis gaan én ... ik heb altijd een zwak gehad voor talen :-)
1
24/03/2017 08:03
Prachtig toch!?
1
15/12/2016 08:39
Zo lang mogelijk blijven lezen en leren is dus een mooie manier om de geest zo soepel mogelijk te houden. Dat wilde ik dan ook zeker blijven doen!
1
15/12/2016 08:32
Heel interessant, deze materie, en dan natuurlijk vooral hetgeen je wellicht zelf kunt doen om een en ander te voorkomen of vertragen.
1
15/12/2016 08:27
Lijkt me vreselijk die aftakeling van de geest. Voortaan eet ik dan maar wat meer paars.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert