Tradities rond Kerstmis in de Verenigde Staten (1) Santa Claus en Chris Cringle

Door ZiaRia gepubliceerd in Huis en tuin

De Verenigde Staten kennen een sterke kersttraditie, die echter vooral is voortgekomen uit de gewoonten en vieringen van de vele Europese emigranten, die het land vanaf enkele eeuwen terug binnen zijn gekomen.

60e3442895a190f0a7e05165a26399d7_medium.

Kerstmis in Europa

Kerstmis was van oudsher – de naam zegt het al – een feest wat in de katholieke kerk met een mis werd gevierd. Het was tenslotte de dag waarop Christus geboren zou zijn en dat moest door iedereen passend, dat wil zeggen in de kerk, worden gememoreerd. Cadeautjes geven aan de kinderen, aan de armen of aan elkaar hoorde daar in die tijd zeker niet bij.

Geschenken en Sinterklaas

Cadeautjes werden wel gegeven tijdens de viering van Sinterklaas. Het feest, dat al in de middeleeuwen in de Noord-Europese landen werd gevierd, vond altijd plaats op 6 december, de kerkelijke feestdag voor de heilige Sint Nicolaas van Myra. (Deze bisschop werd in Lycië geboren, vermoedelijk op 15 maart 270, en stierf op 6 december 343. Hij was destijds de vierde bisschop van Myra, een stad in Lycië – een Romeinse provincie -, nu in het zuidwesten van Turkije.)

e8d5be3d6f466c862cd662a2c57e1a03_medium.In navolging van deze heilige bisschop, die tijdens zijn leven bekend stond om zijn (anonieme) gulheid, werd het gebruikelijk om aalmoezen (geld) te geven aan de armen, zodat zij wat beter bestand zouden zijn tegen de komende koude winter. Later veranderden deze geldelijke schenkingen in het geven van cadeautjes aan – meestal de eigen – kinderen, die het hele jaar braaf waren geweest. In de loop der volgende eeuwen werd het verhaal van Sinterklaas uitgebreid en ‘opgeleukt’. Zo reed hij altijd op een witte schimmel, die zelfs de daken op kon klimmen, en bezorgde de geschenken via de schoorsteen. Toch bleef het uiterlijk van de goedheiligman traditioneel en trouw aan de oorspronkelijke Sint Nicolaas van Myra: een oude, eerbiedwaardige en serieuze man met een mijter en een bisschopsmantel.

Sinterklaas of Father Christmas?

Na de Reformatie, de scheuring in de katholieke kerk, ontstond er onder de Lutheranen, Anglicanen en protestanten een afkeer van de katholieke heiligen en dus ook van Sint Nicolaas. In veel Noord-Europese landen werd het feest van Sinterklaas dan ook om die reden snel afgeschaft; alleen in Nederland en België overleefde het feest ternauwernood de protestantse zuivering. Luther stond het geven van geschenken voor tijdens het kerstfeest, omdat dat veel meer in lijn met de viering van de geboorte van Christus was.

88168647e7a043739c6bf1ee1f89e5b1_medium.Ook in Engeland, dat onder Hendrik VIII een geheel eigen koers vaarde en kerk had gekregen, ontstond er een nieuwe traditie. Het kerstfeest werd voortaan gepersonifieerd door Father Christmas. Evenals Sinterklaas was deze nieuwe held een oude man met een lange grijze of witte baard, die geschenken bracht voor de kinderen die braaf waren geweest. Echter, hij kwam niet uit het zuiden (Spanje of Myra), maar van de Noordpool! Het Engelse idee van Father Christmas zou zich later verspreiden naar onder meer Frankrijk (Père Noël) en Spanje (Papá Noel).

Kerstmis van de Europese emigranten in Amerika

In de 16e, 17e en 18e eeuw kwam er een emigrantenstroom naar de huidige Verenigde Staten op gang van onder andere vele Engelse, Duitse en Nederlandse kolonisten.

0df659ca28d4fd73a05b2b8fb3fd2ca4_medium.Vaak ging het hierbij om mensen van een bepaalde afgescheiden en daarom in Europa gediscrimineerde geloofsgemeenschap, maar natuurlijk ook mensen, die gewoon hun geluk in de Nieuwe Wereld wilden beproeven. Hun gewoonten en tradities namen zij echter allemaal mee. Op deze manier kwam ook de oude traditie van Sinterklaas en de nieuwe van Father Christmas bij elkaar.

Sinterklaas èn Father Christmas!

In de loop van de volgende eeuw raakten de verschillende elementen van deze gulle geschenkengevers dan ook steeds meer met elkaar verstrengeld. Het duurde ongeveer tot 1773, maar toen werd er in Amerika voor het eerst melding gemaakt van één kerstman en wel: Santa Claus. De naam was duidelijk overgenomen van de Nederlandse Sinterklaas (zij het in een verduitste vorm), evenals het feit dat hij zijn cadeautjes bracht door ze door de schoorsteen te gooien. De feestdag (Kerstmis), de Noordpool als verblijfplaats en het uiterlijk kwamen echter van de Engelse Father Christmas.

Andere Europese elementen van de Amerikaanse kerstman

bd8fe99d07a91b56aa433f5b59e013fd_medium.Maar hier hield de ontwikkeling van het verhaal van de Amerikaanse kerstman niet op. In de loop der tijd kreeg hij meer elementen toebedeeld, die direct of indirect uit andere (Europese) culturen kwamen. Zo werd er in een gedicht in 1823 voor het eerst melding van gemaakt, dat de kerstman beschikte over een slee, die getrokken werd door rendieren! Dit element had een sterke link met aan de ene kant de Scandinavische kerstman met zijn slee en één rendier en aan de andere kant de Russische equivalent, Grootvadertje Vorst, die zijn slee laat trekken door meerdere rendieren of zelfs een beer.

In de 19e eeuw werd het verhaal rondom de Amerikaanse kerstman nog verder uitgebreid. Zo was de term ‘Santa Klaus’ in feite zijn titel (of beroep), maar niet zijn naam. Nee, volgens de Amerikanen heet de kerstman namelijk in het echt: Chris Cringle. Volgens velen zou deze naam weer een Engelse verbastering zijn van de naam van het volgens de vele Duitse emigranten kerstgeschenken brengende Christkindl.

De rendieren van Santa Claus

Maar daar stopte de beeldvorming van deze kerstheld niet. Integendeel. Via gedichten, verhalen, muziek en (later) film werd het verhaal van de kerstman in Amerika verder en verder uitgesponnen.

Men was het eens, dat Santa Claus acht rendieren had om zijn slee te trekken. Bijzonder en nieuw was, dat deze rendieren magische krachten hadden en konden vliegen. De namen van de rendieren waren overigens gebaseerd op een gedicht van de dichter Clement Clark Moore (1779-1863). In zijn gedicht “A Visit from Saint Nicholas” (1823) noemde hij de rendieren achtereenvolgens: Dasher en Dancer, Prancer en Vixen, Comet en Cupid, Donner en Blitzen (was eerst Blixem).

bb1acd66863a2dd7bd7848f11a33c8fe_medium.In 1939 werd een extra rendier bedacht door Robert L May, namelijk Rudolph met de rode neus, die hij introduceerde in het gelijknamige boek. Er werd in 1948 een korte tekenfilm van gemaakt door Max Fleischer, hetgeen in 1998 door GoodTimesEntertainment met een avondvullende tekenfilm nog eens dunnetjes werd overgedaan. Johnny Marks maakte er in 1948 al een kerstliedje op, “Rudolph the Red-Nosed Reindeer”, dat in 1949 werd ingezongen door Gene Autry en daarna mateloos populair werd. Zo populair zelfs, dat Rudolph zich sindsdien officieel het negende rendier van de kerstman mag noemen.

232c61165d1bf554ccf9ce8dfcd69ab4_medium.Het uiterlijk van Santa Claus

Aanvankelijk werd Santa Claus – in navolging van Sinterklaas – afgebeeld als een oude, maar toch vrij slanke man. Ook de Engelse Father Christmas was in eerste aanleg noch dik noch jolig. De Amerikaanse cartoonist Thomas Nast (1840-1902) bracht daar echter verandering in. Zijn cartoon van een dikke kerstman in 1863 bleef op de een of andere manier op het collectieve netvlies hangen en sindsdien was het gedaan met de slanke beeldvorming van Santa Claus. (Nast was overigens ook degene, die de V.S. in de vorm van ‘Uncle Sam’ het kenmerkende uiterlijk gaf.)

De kerstmantekening van Nast werd in 1931 weer opgepikt door The Coca-Cola Company. Het concern gebruikte het beeld van een dikke Santa Claus destijds in een eerste grootschalige nationale reclamecampagne.

eddfbc73e5254f51ad429a2870f05ec2_medium.Rechts: reclamefoto uit campagne 1931.

Hierin werd de kerstman als een vrolijke en jolige, bolle man neergezet, die een witte snor en baard had, rode wangen en een rode neus. Zijn pak evenals zijn muts waren rood gekleurd en met wit afgezet. Het uiterlijk en het karakter van Santa Claus werden mede hierdoor definitief vastgelegd.

 

Verteld door:

© ZiaRia.

 

3e27d3c18736d0d3706ce98997d5e2a0_medium.Kijk voor andere artikelen en verhalen eventueel ook eens naar:

Tradities-rond-Kerstmis-in-de-Verenigde-Staten-(2)-The-Elf-on-the-Shelf

Tradities-rond-Kerstmis-in-Duitsland-das-Christkindl

Tradities-rond-Kerstmis-in-Groot-Brittannië-A-Christmas-Carol

Tradities-rond-Kerstmis-in-Italië-Presepio-Pandoro-en-Panettone

Tradities-rond-Kerstmis-in-Rusland-Grootvader-Vorst-en-de-Sneeuwmaagd

Tradities-rond-Kerstmis-in-Scandinavië-het-Julefeest

Of lees verder op:

https://tallsay.com/ziaria of

https://ziariasblog.wordpress.com/

Stap over naar Essent

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Essent als energieleverancier.
06/12/2016 13:28

Reacties (9) 

1
07/12/2016 23:18
Zie, zo kan het dus ook; als diverse nationaliteiten die in één land wonen een beetje schipperen en wat water bij de wijn doen ontstaat er een personage waar we allemaal graag in geloven. Leuk verhaal, mooi artikel, graag gelezen!
1
07/12/2016 10:49
Een heel mooi artikel
1
06/12/2016 20:06
wat leuk om te lezen hoe alles begon.
Mooi artikel
1
06/12/2016 19:34
mooi verhaal
2
06/12/2016 15:27
Leuk artikel.
Nog een leuk 'weetje' wat betreft de combinatie van Santa Claus en Sinterklaas.
In de film "Miracle on 34th Street" uit 1947 zingt Santa Claus in Macy's New York met een meisje op schoot in het Nederlands een Sinterklaas liedje (Sinterklaas Kapoentje). Toch wel bijzonder te noemen.
1
07/12/2016 08:15
Hé, dat wist ik niet! Dank voor de aanvulling.
1
06/12/2016 14:05
Kom er helemaal door in de kerststemming!
1
06/12/2016 14:02
Leuk om te lezen hoe een en ander tot stand is gekomen.
Copyright © 2016 Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert