Dagje uit: zilverstad Schoonhoven

Door Asmay gepubliceerd in Reizen en vakantie

Schoonhoven is een oude vestingstad aan de noordoever van de Lek,  in het zuidoosten van Zuid-Holland. De stad is tegenwoordig vooral bekend om ambachtelijk goud- en zilversmeedwerk. Het centrum toont nog het oude karakter van de stad met de 15e eeuwse kerk, de vele gevelhuizen, de smalle straten en stegen, en de Oude Haven als overblijvende  centrale gracht.

0e07bd917df464782d5095c4f4cc1c42_medium.Schoonhoven is altijd een zelfstandige gemeente geweest, echter tot 1 januari 2015. In het kader van de landelijke gemeentelijke herindeling is Schoonhoven destijds gefuseerd met de plaatsen Nederlek, Ouderkerk, Vlist en Bergambacht, die sindsdien samen de nieuwe gemeente Krimpenerwaard vormen.

Korte geschiedenis van Schoonhoven

Schoonhoven is in de 12e eeuw ontstaan rond de monding van het riviertje de Zevender. De eerste vermelding van Schoonhoven dateert al uit 1247. In een perkamenten oorkonde uit dat jaar verleende ene Johannes van der Lede  aan de inwoners van 'Sconhoven' voor eeuwig een watergang. (Deze oorkonde ligt tegenwoordig in het Algemeen Rijksarchief in Den Haag.) In 1280 was er zelfs sprake van een stedelijke nederzetting en waarschijnlijk kreeg Schoonhoven toen al stadsrechten.

f1c8e26bc4cfa479b68f7b5580fc2b2a_medium.Het wapen van Schoonhoven komt oorspronkelijk van het wapen van de graven van Holland–Henegouwen. Graaf Willem III van Henegouwen en zijn broer Jan van Beaumont voerden als eersten de vier leeuwen: 2 rode voor Holland en 2 zwarte voor Henegouwen. Het was vooral Jan van Beaumont, die - als heer van Schoonhoven - de stadsuitbreiding actief bevorderde.

Rond 1350 werd een stadsmuur met stadspoorten rond de kern gebouwd. In die tijd haalde Schoonhoven zijn welvaart uit scheepvaart en visserij aan de Lek, hennepteelt en veeteelt op het omringende land en lakennijverheid en bierbrouwerij in de stad.

1d877ec42dbedd1398b52558ba279276_medium.In de 16e eeuw, het begin van de 80-jarige oorlog, werden in Schoonhoven de verdedigingswerken vernieuwd.

Links: de Veerpoort aan de stadszijde.

De nieuwe beschermingswal omvatte sindsdien ook de Scheepmakershaven en werd toegankelijk door de Veerpoort (1601), die als enige van alle stadspoorten bewaard is gebleven.

3a025ccf814dbe04ae975615387eae61_medium.Rechts: de Veerpoort aan de buitenzijde.

Schoonhoven werd onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie. Overigens niet alleen om de vijand, maar ook de Lek buiten de deur te houden; bij hoog water werden de vloeddeuren gesloten.

In de 17e eeuw bloeide de stad als nooit tevoren en de handel floreerde. Men bouwde in 1616 een nieuwe Waag voor het wegen van goederen (de oude was bij een brand in 1518 verwoest – sinds 1971 is er overigens een restaurant in gevestigd) en in 1618 was het Doelenhuis gereed als onderkomen voor onder meer het schuttersgilde, het stadsbestuur en het hoogheemraadschap (na nog diverse andere functies door de jaren heen, heeft het pand sinds 1985 een woonbestemming gekregen).

Schoonhoven en zilver

2f141defd5db644c9cbaab5e0c6d7b2a_medium.De eerste smeden van edelmetalen vestigden zich al in de 14e eeuw in Schoonhoven, maar vooral vanaf de 17e eeuw groeide hun aantal sterk.

Links: oude zilversmidse.

Al snel werd het goud- en zilversmidsgilde van Schoonhoven opgericht, dat in 1862 opging in het huidig Gilde St. Eloy, genoemd naar de patroonheilige van edelsmeden en horlogemakers. De zilverindustrie groeide enorm in de 18e eeuw, maar het hoogtepunt lag duidelijk in de 19e eeuw, toen bijna de helft van de Schoonhovense beroepsbevolking er in werkzaam was.

463ae8e785dbd04505e667ee9d0211d3_medium.In 1895 werd dan ook hier de Vakschool Schoonhoven opgericht, de enige opleiding in het goud- en zilversmidvak in Nederland. Zoals in de tijd van de oude gilden, dienen de studenten een Proeve van Bekwaamheid  in de vorm van een meesterstuk af te leggen om hun studie af te ronden.

Rechts: enkele meesterstukken van studenten.

Hierin kunnen zij demonstreren welke creatieve vaardigheden en bewerkingstechnieken zij in het zilvervak hebben verworven. Deze meesterstukken worden vervolgens tentoongesteld in het Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven (van mei tot september van het betreffende examenjaar).

Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven

a49c8e60a6de15d5d60f386e6045fc2e_medium.Het Nederlands Zilvermuseum is oorspronkelijk ontstaan uit twee andere musea: het Amsterdamse Museum en Archief van Tijdmeetkunde (1901) en het Utrechtse Nederlands Waarborgmuseum (1938).

Links: Nederlands Zilvermuseum (ingang in rechtervleugel).

In 1953 werden deze samengevoegd tot het Nederlands Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum, dat was gevestigd in het Catharijneconvent in Utrecht. In 1978 verhuisde het Zilvermuseum naar de voormalige Havenkazerne in Schoonhoven, de stad waar het tenslotte de meeste affiniteit mee heeft. In 2010 veranderde de naam naar Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven en kwam de focus op alleen zilver te liggen.

8c5d02f9253dd80cb37290a78a278870_medium.Er is naast wisselende exposities met moderne zilverkunst, een uitgebreide en bijzondere eigen collectie van zilverwerk uit de 19e en 20e eeuw te zien. Sinds 2013 bevat het museum ook een zilversmederij, waar je regelmatig een zilversmid aan het werk kunt zien.

Rechts: kunstzinnig vliegenpaar met jam- of suikerpotje in het bovenlijf.

Daarnaast is er voor kinderen de mogelijkheid om voor een paar Euro zelf creatief met zilver aan de slag te gaan en er een sieraad of ander hebbedingetje van te maken.

Schoonhoven en de Zilverdag

214e3af91cd69dddf97717aa8b875b22_medium.Sinds 1985 wordt in Schoonhoven elk jaar op Tweede Pinksterdag de Nationale Zilverdag gehouden, die open is voor het publiek. Het is een dag waarop alles in het plaatsje in het teken staat van het vak van goud- en zilversmid. Diverse goud- en zilversmeden demonstreren hun vaardigheden en vertellen over hun technieken.

Er zijn  tentoonstellingen, marktkramen en diverse andere activiteiten waaraan het publiek kan deelnemen. Sinds een paar jaar is er zelfs een 4ed5e9219f6abb6ebedfcfe032e09a63_medium.zogenaamde Trouwringenroute, waarbij geïnteresseerden langs presentaties van trouwringen en trouwsieraden worden geleid.

Links: zilver bij geboorte (boven) en dood (onder).

Schoonhovense monumenten

Hoewel Schoonhoven bijna synoniem is voor zilver, heeft de stad nog meer te bieden. Het bezit bijvoorbeeld maar liefst 149 rijksmonumenten en 50 gemeentemonumenten. Een groot deel van het Schoonhovense oude centrum is beschermd stadsgezicht. Een paar van de meest in het oog springende monumenten zijn toch wel het Stadhuis, de Grote of Bartholomeuskerk en de Watertoren.

Stadhuis Schoonhoven

5b9ab5416817f7ab9062a09818144cfe_medium.Het huidige Schoonhovense stadhuis stamt uit 1452 en werd in laatgotische stijl gebouwd. Eind 18e eeuw vond een eerste ingrijpende restauratie plaats, waarbij het stadhuis stevig werd uitgebreid. In 1927 werd de voorkant (met name de ramen, trap en ingang) gerestaureerd in de toen gangbare, veel eenvoudigere en strakkere stijl.

Het hexagonale (zeshoekige) torentje bevat een carillon van 50 klokken, die ieder kwartier spelen. 37 van die 50 klokken zijn nog gegoten door de 18e eeuwse klokkengieter Andreas van den Gheyn.

Grote of Bartholomeuskerk van Schoonhoven

c25eb8044b0486e1229fd2bd9f0ee38f_medium.In 1375 vond een grote stadsbrand plaats in Schoonhoven, waarbij ook de toenmalige parochiekerk zwaar werd beschadigd. De kerk werd herbouwd als een zogenaamde eenbeukige kruiskerk en gewijd aan St. Bartholomeus.  In de eeuwen die volgden werd de kerk vergroot tot een zogenaamde hallenkerk. De bouw van de toren leidde echter tot grote problemen doordat deze bleef verzakken. Pas in de 20e eeuw (1927-1934) werd de kerk grondig gerestaureerd en hersteld onder leiding van architect W. Kromhout. Er werden onder andere 60 betonpalen in de grond geslagen en zware betonnen steunberen tegen de oostelijke pijlers van de toren gebouwd om de scheve kolos te stutten. Hoewel oorspronkelijk een rooms-katholieke kerk is de kerk sinds 1578 in gebruik van de Nederlands Hervormde gemeente.

Watertoren van Schoonhoven

c1b746bfc1062dcdc15a6ebdb1ebd45e_medium.De Watertoren werd in 1901 gebouwd door architect F.A. de Jongh. De octagonale (achthoekige) toren is 50 meter hoog en heeft een opvallend en fraai uiterlijk. De bouwstijl was de toen populaire neorenaissancestijl, ook wel chaletstijl genoemd. De Watertoren diende het eerste waterleidingnetwerk in de Krimpenerwaard en had een waterreservoir van 150 m3. Tot 1982 was de Watertoren in gebruik om voldoende druk op het waterleidingnet te houden, maar daarna raakte het gebouw in verval. In 1992 werd de Watertoren gekocht door de Stichting Behoud Watertoren Schoonhoven, die in 1995 met een grote restauratie begon. In 2006 ging het gebouw over in handen van de Vereniging Hendrick de Keyser, een vereniging met als doel het behoud van architectonische of historisch waardevolle huizen en gebouwen in Nederland. Momenteel zijn er een zilvergalerie alsmede de ateliers van drie zilversmeden in de Watertoren gevestigd.

Tot slot

1ee03304abac203688858170932f35e5_medium.Schoonhoven is een prachtig stadje waar je echt van alles kunt vinden.

Of het nu zijn: de oude monumenten, het Zilvermuseum, winkels, leuke terrasjes en eetgelegenheden, antiek of ultramodern zilver, of de uitzichten over de Lek bij de veerpont, de oude sluisjes en het mooie, aan de Lekoever gelegen hotel-restaurant Belvédère. Er is voor elk wel wat wils.

cef99518a434d096b044b43010bb6011_medium.Hoewel ik er niet woon, heb ik  toch geluk. Een goede vriendin van lang geleden woont er al decennia, dus ik kom er regelmatig even op bezoek en wandel er dan graag even rond.

 

ASMAY.

© 2015 Foto's: Asmay, Geolocations.com, Wikimedia Commons.

 

57fda262b7fb80d0ea618b80b014d72c_medium.Zie ook:

Dagje-uit-Den-Briel-en-de-1-april-viering

Dagje-uit-Deventer-en-het-Dickens-Festijn

Dagje-uit-Garderen-en-het-Veluws-Zandsculpturenfestijn

Dagje-uit-Venlo-en-het-Limburgs-Museum

Dagje-uit-Zwolle-het-Drostenhuis-de-Peperbus-en-de-Fundatie

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

03/12/2016 07:13

Reacties (3) 

1
03/12/2016 09:03
Mooie plaats. Ik ben er meerdere malen geweest.
1
03/12/2016 08:59
Leuke stad en ook een mooi museum.
1
03/12/2016 08:57
Mooie plaats.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert