Time-out voor het altruïsme: Leve het eigenbelang!

Door Zevenblad gepubliceerd in Eigen inzichten

Ik ben, behalve op de Wall Street Journal, ook (digitaal) geabonneerd op de Washington Post: het lijfblad van de democrats, van links Amerika dus. Daar zijn ze nu na de verkiezingen helemaal de kluts kwijt: nog steeds aan het raadselen hoe het toch heeft kunnen gebeuren dat uitgerekend Donald Trump, deze keiharde hondsbrutale smeerlap, tegen alle verwachtingen in de race om het Witte Huis heeft kunnen winnen. Fraude? Opnieuw tellen dan maar. Volksverlakkerij en kiezersbedrog? Dat in elk geval zeker! Het kán toch niet zo zijn dat Hillary, die immers het beste met alle Amerikanen voorhad, verloren heeft.

Inmiddels zijn ze ook een beetje gaan navelstaren. Dat wil zeggen dat het geweeklaag bij sommige journalisten plaats maakt voor bespiegelingen wat de wereld toch bezielt, dat men de warme deken van het 'zorgen voor elkaar' inruilt voor het betere ellenbogenwerk. En daarbij kijken ze natuurlijk vooral naar Europa: de bakermat van de sociale democratie. Daar zijn ze namelijk ook niet blij met Trump. Dat dank je de koekoek, denk ik dan bij mezelf. Hij is namelijk zo on-Europees, en, als ik mijn Amerikaanse vrienden mag geloven, zo oer-Amerikaans als het maar kan.

fc9784415123b6123e0a1fdc7639cc22_medium.

Wereldwijde trends

De Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring en de daaraan verbonden constitutie, gevolgd door de Bill Of Rights met diverse 'amendments', was destijds, net als de Franse Revolutie, het product van een wereldwijde omwenteling: de afkeer van de monarchieën inclusief de erfelijke adel, en de emancipatie van het opkomende burgerdom. Vreemd genoeg is juist Engeland het land geweest waar de monarchie het het langst volgehouden heeft, terwijl daar al honderd jaar eerder een 'Bill of Rights' opgesteld en aangenomen werd (met als basis de Habeas Corpus Act). De monarchie werd daar 'parlementair' en de 'Glorious Revolution' was een stuk minder bloedig dan de Franse een eeuw later. Maar dat is een verhaal apart: een verhaal van de druk en de ketel.

Na de Tweede Wereldoorlog likte Europa haar wonden en omarmde de democratie. Omdat de communisten en socialisten tot de vervolgden van het Nazi-regime behoorden werden zij in geheel West-Europa wat je in Duitsland noemt 'salonfähig', met andere woorden zij werden als een uiting van de democratische volkswil geaccepteerd. Naast de traditionele christelijke en liberale partijen werden met name de sociale democraten een vast bestanddeel van de Europese politiek. Hun kiezers waren voor het overgrote deel de industrie- en bouwarbeiders in de grote steden: die hadden veel tot de wederopbouw bijgedragen.

Europa krijgt de schuld

Ha, zeggen ze nu bij de Washington Post: het euvel dat hier de kop opsteekt komt uit Europa. Ook daar zie je namelijk al een tijdje een ruk naar rechts. Politiek links is op z'n retour – in Frankrijk, in Duitsland, in Nederland, in Polen, in Oostenrijk, in Hongarije, zelfs in Denemarken en in Zweden. Overal verschijnen partijen die zich rechts van het politieke midden opstellen, en die hebben in toenemende mate succes. Wat is er toch aan de hand?

En wij maar denken dat Amerika voorop loopt en de Europeanen er achteraan strompelen. Hier in Europa lopen wij jaren achter met de trends, heb ik steeds weer gelezen. Vreemd genoeg zeggen ze bij de Washington Post nu precies het tegenovergestelde. Nog even en Europa krijgt de schuld van de afgang van Hillary.

[Europe’s traditional left is in a death spiral. Even if you don’t like the left, this is a problem.]

To historians, the unlikely abandonment of this former European bedrock is partly a function of its own achievements.

It was a failure by success,” said Timothy Snyder, a historian of 20th-century Europe at Yale University. “Once the left becomes not revolutionary but transformative, and once that transformation succeeds, people start taking it for granted.

Europeans take for granted that they will have public education, free health care and social services,” he said. “And the left doesn’t get votes on this anymore.” The marginalization of Europe’s center-left parties has been consistent across the continent, although their paths to the political wilderness have varied.

Van 1950 tot 1990 waren het vooral de Europese socialisten (liberals, in Amerikaanse termen) die niet slechts de kar van de wederopbouw getrokken hebben, maar er ook voor gezorgd hebben dat de toenemende welstand voor iedereen beschikbaar was. Daarbij werden zij gesteund door de christelijke partijen. Samen zijn ze er in geslaagd om het kapitalisme (de vrije markteconomie) te combineren met het aloude socialistische (en christelijke!) ideaal: de opbrengsten van de kapitalistische markteconomie zo te verdelen dat iedereen ervan kon profiteren, of hij er nu aan bijgedragen had of niet.

De overheid veranderde van een slechts voorwaarden scheppende macht op afstand in een  regulerende herverdelingsmachine, met als uiteindelijk resultaat de verzorgingsstaat. Dat vereist dus een machtige overheid die in alle hoeken en krochten van het leven van zijn burgers ingrijpt, en een gecompliceerd belasting- en uitkeringsstelsel dat niet slechts gebruikt wordt om middelen voor de algemene overheidstaken te genereren maar ook om inkomens- en draagkrachtverschillen tussen burgers onderling zoveel mogelijk te beperken. Een en ander culmineerde in het vastschrijven van de 'sociale grondrechten' door de EU.

Overheidsschulden

Jammer genoeg kon je niet zoveel geld uit de economie wegtrekken dat je iedereen van de wieg tot het graf kon verzorgen: de enige weg om de economie niet volledig de nek om te draaien en toch het kiezersvolk tevreden te houden was het genereren van enorme overheidsschulden. Een molensteen om de nek van alle Westerse overheden. Achteraf bezien is de combinatie van het kapitalisme en de socialistische idealen toch niet zo geslaagd als men het tientallen jaren wilde doen voorkomen: wat men gedaan heeft is de rekening doorschuiven naar komende generaties.

En toen sloeg de crisis van 2007/2008 in volle hevigheid toe. Net op het hoogtepunt van de centrum-linkse hegemonie in Europa begon het grote morren: er moest gesneden worden in de uit zijn voegen gegroeide sociale sector. Daarmee raakten de voorvechters van de sociale verzorgingsstaat hun oude basis kwijt.

Globalisering

Een tweede factor van belang was de globalisering en de toenemende migratie naar de 'rijke landen': aan de onderkant van de maatschappij ontstond een nieuwe laag van have-nots en aan de bovenkant gingen ondernemers hun bedrijven naar goedkopere landen verplaatsen, met lagere belastingen en goedkopere werknemers. Het werkte dubbelop: er gingen veel arbeidsplaatsen verloren en de overheidsuitgaven, vastgelegd in sociale wetgeving, stegen verder. Als de rente op de staatsleningen niet kunstmatig op het nulpunt gehouden werd (en alle andere rentes eveneens) zou de één na de andere welvaartsstaat inmiddels bankroet geweest zijn.

©The Economist

Het was te verwachten: de zwarte piet gaat naar de gevestigde overheden die niet meer in staat waren (en zijn) om hun beloftes waar te maken. Labour in Engeland is een puinhoop, de SPD in Duitsland haalt amper nog 20%, Hollande's socialisten staan op het punt om te komende verkiezingen in Frankrijk grandioos te verliezen - óf aan conservatief rechts óf aan radikaal rechts, dat zal de tijd leren. Ook in Nederland zijn de linkse partijen, en dan vooral de PvdA, op hun retour. Hun problemen doen mij wel eens denken aan de brave penningmeester van een goede-doelen vereniging die, om zijn veeleisende geliefde bij goed humeur te houden, een steeds diepere greep in de kassa gedaan heeft en zich nu met een kascontrole geconfronteerd ziet.

Immigratie

Dat de onvrede van de ingezetenen zich vooral tegen de toenemende immigratie – en de daarmee gepaard gaande stijgende overheidsuitgaven – richt, is begrijpelijk. Niemand wil onbeperkt delen, vooral dan niet als naast het eigen inkomen ook nog eens de binnenlandse veiligheid in het geding is. Niet slechts door het mondiale terrorisme, maar ook door de spreekwoordelijke criminaliteit van met name 'nieuwkomers'. De 'cosa nostra', de maffia die door Italiaanse immigranten geïmporteerd werd en Amerika van 1930 tot 1960 in een ijzeren greep hield ligt daar nog steeds vers in het nationale geheugen, en de huidige (drugs- en gewelds)criminaliteit drijft voor het overgrote deel op migranten en minderheden, die het handhaven van 'law and order' steeds meer als een instrument van onderdrukking zien.

Trump heeft de verkiezingen gewonnen door belastingverlagingen in het vooruitzicht te stellen, een radikale beperking van de immigratie te beloven en forse ingrepen in de sociale sector, vooral in de gratis gezondheidszorg, te propageren. Minder solidariteit en meer eigenbelang. Dat ging er bij conservatief Amerika in als zoete koek, en een soortgelijke trend zie je ook overal in Europa. Het jaar 2017 zal daar het breekpunt worden. In het scheldwoord 'populisme' ligt wat dat betreft een onheilspellende waarheid besloten: het volk (populus op z'n Latijn) ziet zijn kapitalistisch-socialistische droom uiteenspatten en zal daar navenant op reageren.

Het einde van égalité en fraternité

Nee, beste Washington Post: het euvel komt niet uit Europa. De Brexit heeft de Amerikaanse verkiezingen niet beïnvloed, en ook de tanende macht van de gevestigde christelijk-sociale orde in de Oude Wereld heeft Trump niet in het zadel geholpen. Het is een algemene trend in de sociaal-kapitalistische wereld die het antwoord is op het dreigende faillissement van de uit zijn voegen gegroeide combinatie van vrije markteconomie en sociale zekerheid, vooral als die laatste gedeeld moet worden met een steeds groeiend aantal have-nots uit andere delen van de wereld. De toenemende druk van de globale klimaatverandering gooit daar nog eens een schep bovenop.

Zowel Obama als ook de EU hebben de aanzuigende werking van een vrije, rijke en tegelijkertijd sociale heilsstaat bij open grenzen schromelijk onderschat. Hun politiek krijgt overal daar waar die zich manifesteerde de rekening gepresenteerd. Zowel in de Verenigde Staten als in Europa zijn de grenzen van de al dan niet opgelegde naastenliefde en medemenselijkheid bereikt. Het sprookje is voorbij, en wie denkt dat met kunst- en vliegwerk overeind te kunnen houden raakt zijn geloofwaardigheid hoe langer hoe meer kwijt.

In de komende tien jaar zullen wij zien wat daarvoor in de plaats komt.

27/11/2016 15:36

Reacties (18) 

1
03/01/2017 14:04
Nou, of dat wisselen van rubriek een rol speelt weet ik niet. Wel is het mij opgevallen dat artikelen van mij soms niet eens in trending komen ondanks het feit dat meer dan 10 volgers hun waardering hebben laten blijken... Blijf het huidige systeem heel vreemd werken. En dat staat echt helemaal los van de rubriek waarin je post.
03/01/2017 16:33
Weet wat je bedoeld. Mijn artikelen komen daar al een paar maanden niet meer in terecht.
1
05/12/2016 14:45
Nu denk ik te weten hoe het toch komt dat sommige artikelen niet in de normale roulatie opgenomen worden.
Ik heb even de rubrieken veranderd: van 'Nieuws en Politiek' naar 'Eigen inzichten' - en zie daar: ze verschijnen zomaar ineens op de voorpagina.
Wordt de rubriek 'Nieuws en Politiek' soms stelselmatig genegeerd? Je zou het haast denken. Als dat de reden is dan weet ik genoeg.
1
05/12/2016 14:51
Oh het gebeurd inderdaad veel met artikelen in die categorie.
1
29/11/2016 18:38
Altijd al geroepen , een standpunt dat niet verdwijnt:

'De sociale staat' verliest doordat er geen duidelijke grenzen zijn gesteld. 'Nieuwkomers' (ook autochtonen die net meerderjarig zijn) mogen niet automatisch recht op het sociale stelsel hebben. Daar moet voor worden gewerkt. Het land waar dat zo werkt (bijvoorbeeld Zwitserland) , laat naar mijn weten dan ook niet dezelfde trend zien.


Het is niet het systeem an sich, het is voornamelijk de uitvoering die niet deugd.

De balans bewaken is wat een overheid zou moeten doen. Oftewel: Het maatscha...
1
29/11/2016 19:16
Het is het Europees Gerechtshof: daar zit de grootste fout. Die hebben uitgemaakt dat ELKE INGEZETENE , dus ook de (al dan niet-arbeids)migranten uit andere EU-landen en erkende vluchtelingen, recht hebben op alle sociale voorzieningen, zoals zorg, huisvesting, onderwijs, kindertoeslag en inkomen (bijstandsnorm). Als je daar verschil in maakt ben je bezig te discrimineren op afkomst etc. Dat in combinatie met open grenzen jaagt de uitgaven tot in het oneindige omhoog.
In de V.S. is het de niet aflatende stroom migranten die over de Zuidgrens komt, en die willen de democraten opnemen, in...
1
28/11/2016 10:14
Goed artikel! Zoals altijd, kun je eigenlijk pas achteraf de boel bekijken en proberen te vinden waar het mis is gegaan. Je argumenten zijn daarin heel steekhoudend. Politiek in het algemeen lijkt op zijn tijd toch een soort eb en vloed te blijven vertonen, (al dan niet radicaal) van de ene kant van het politieke spectrum naar het andere.
1
28/11/2016 10:24
Juist, vooral als men in een bepaalde richting doorslaat en niet naar de gevolgen op langere termijn kijkt. Dan breekt op een gegeven moment de tijd aan dat men afgerekend wordt.
Ik hoop alleen dat het niet té ver doorslaat. Populisme is op zich niet erg, als het maar geen extremisme wordt.
28/11/2016 11:06
Helemaal mee eens.
1
27/11/2016 19:02
Ik heb maar één vraag. Ik heb me neergelegd bij zijn overwinning ... vind het vreselijk maar goed ... maar stel nu eens dat er wel zou zijn gekut met die stemmen en dat hij daardoor die drie staten heeft gewonnen. Ik zeg dus niet dat het zo is, maar stel voor.
Wat dan? Wat als hij dan dus 42 kiesmannen meen ik teveel heeft gekregen? De uitslag wordt dan heel anders ... en dan? Kan je dan een man President maken als blijkt, en nee ik zeg nergens dat hij ervan af zou weten als er geknoeid zou zijn ... kan net zo goed toch uit dat land met de oeral vandaan komen (is niet de eerste keer da...
1
27/11/2016 19:41
Ik moet je het antwoord schuldig blijven op je vraag, wat er zou gebeuren als de tellingen niet zouden kloppen. Ik zal dat eens vragen aan een vriend in Amerika.
Wat je tweede opmerking betreft: er is nogal een breed spectrum tussen een rechts-conservatieve regering en een dictatuur.
En over vrijheid gesproken: hoe vrij zijn wij eigenlijk nog, hier in Europa??? En daarmee bedoel ik niet of wij in een minirok mogen rondlopen als wij dat willen.
Daaronder versta ik dat wij kunnen zeggen wat wij denken, dat wij ons inkomen vrij kunnen besteden (dat is niet zo veel meer als je...
1
27/11/2016 19:52
Over dat laatste ... de democratie moet blijven vind ik, maar is aan een update toe ondertussen. En een hele grondige.

Dat eerste ... ik denk dat het hooggerechtshof dan uitspraak moet doen.
Dit had die Jill nogwat gewoon moeten laten rusten.
1
27/11/2016 18:17
Kleine voorspelling: IS roept weer op om aanslagen te plegen in het Westen... Merry Bombing Christmas, mensen. De lone wolves zullen weer op pad gaan - misschien steken ze dit keer onschuldige mensen neer met hun erectie voorafgaand op hun ontmoeting met hun maagden in de hemel. Als er een rechtse wind door de verkiezingsuitslag waait, zullen die aanslagen gebruikt worden om het te verklaren. We weten echter allemaal (ok, niet allemaal) de waarheid...
1
27/11/2016 17:44
Interessant artikel, ik ben ook benieuwd , waar dat naar toe gaat.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert