Over ijsberen, in het wild en in de dierentuin

Door Asmay gepubliceerd in Dieren en natuur

9ca642341ad6ceaa9b0c0e3397553114_medium.Beren spreken altijd tot de verbeelding en de witte ijsbeer misschien wel in het bijzonder. Of het nu komt door de teddybeer, die veel kinderen als knuffel zullen hebben, of door het aaibare karakter van beren in strips, tekenfilms of kinderverhalen. Zo aaibaar als ze lijken, zijn ze echter absoluut niet. De meeste beersoorten zijn namelijk roofdieren bij uitstek en de ijsbeer behoort daarbij tot de kampioenen.

De ijsbeer (Ursus maritimus)

a8df94c4cdcf61cc4cb3b37d733a81c0_medium.De ijsbeer heeft een witgele vacht, die geheel is aangepast aan sneeuw en ijs in zijn leefgebied. De voetzolen zijn groot, plat en behaard, waardoor het lopen op gladde oppervlakken wordt vergemakkelijkt. IJsberen zijn uitstekende zwemmers met een groot uithoudingsvermogen.

Zij zijn meer dan de andere beersoorten ingesteld op vlees (vooral zeerobben en zeehonden) als voedselbron, waarvan hun gebit met messcherpe tanden getuigt. 0a964289e7dea8a134f58bbe1576daf7_medium.Waar andere (bruine en zwarte) beren veel of soms zelfs uitsluitend plantaardig voedsel eten, is dat voor de ijsbeer niet mogelijk; zijn leefgebied biedt doodeenvoudig onvoldoende plantaardig materiaal om daarop te kunnen overleven.

IJsberen zijn voornamelijk solitair levende dieren. Een ijsbeer in het wild heeft maar een paar categorieën, waarin hij al het leven, dat hij tegenkomt, kan onderscheiden, namelijk als:

  • Prooi,
  • Rivaal,
  • Vrouwtje in paringstijd.

Hierdoor is de ijsbeer ook zo'n gevaarlijk dier. Als een meedogenloze en sterke jager bij uitstek, zal hij in geval van honger niet opgeven om zijn prooi – of het nu een zeehond, een andere, minder sterke ijsbeer of een mens is – te verschalken.

IJsberen in paringstijd

bc227837c7a8284e491673f758623cbd_medium.De paringstijd van ijsberen loopt van maart tot juni, met een piek in april.

Links: ijsberen Olinka en Eric, Diergaarde Blijdorp, Rotterdam.

Het is overigens de enige periode, waarin mannetjes- en vrouwtjesijsberen elkaar opzoeken; de rest van het jaar kunnen zij als rivalen of als jager en prooi tegenover elkaar staan.

De ijsberin kent een zogenaamde 'verlengde draagtijd'. Dat wil zeggen dat, hoewel de bevruchting al in het voorjaar plaatsvindt, de embryo's pas in de herfst tot ontwikkeling komen. De dracht van de jongen duurt daardoor circa 200 tot 250 dagen (7 tot 8 maanden). De jongen worden over het algemeen in december of januari in het sneeuwhol, waarin de moeder overwintert, geboren.

IJsberen en overwinteren

In tegenstelling tot veel van hun bruine en zwarte soortgenoten houden ijsberen geen winterslaap. Alleen drachtige wijfjes trekken zich in de winter terug in een ijs- of sneeuwhol. Dat ijs- of sneeuwhol graaft zij zelf, het liefst in een sneeuwheuvel of op plaatsen waar de sneeuw hard en stevig is. Na een tunnel, die met sneeuw wordt afgesloten, komt het eigenlijke hol, dat dienst zal doen als kraamkamer. Het hol bevindt zich over het algemeen aan de kust op het vasteland, maar soms maakt een ijsberin haar ijshol op het pakijs.

d6216fa3d53cad6a18efcda76f34a333_medium.Meestal worden er 2 jongen geboren, maar een enkele keer kunnen er 1 tot zelfs wel 4 welpen zijn.

Links: ijsbeerjongen in een sneeuwhol.

Een jong dat sterft of misschien is doodgeboren, wordt door de moeder opgegeten. Cru, maar logisch en hygiënisch; het hol moet immers met de andere ijsbeerbaby's nog een aantal maanden worden bewoond en daarin is geen plaats voor een lijkje. Bij de geboorte zijn de jongen ongeveer 600 gram zwaar en 25 centimeter lang. De oogjes zitten nog dicht en de diertjes zijn bedekt met dun haar. De moedermelk van de ijsberin is vet en calorierijk, zodat de jongen snel groeien en vetweefsel kunnen opbouwen.

6a97858ba93f9afc50d3a5d741e64db1_medium.Pas als de jongen minstens 3 maanden zijn, in maart of april, komt de ijsberin met haar kroost uit het hol, weer op zoek naar voedsel. De jongen wegen dan ongeveer negen tot elf kilogram. IJsbeerjongen blijven ongeveer 24 tot 28 maanden bij hun moeder, van wie zij alle vaardigheden leren om later voor zichzelf te kunnen zorgen. Mannetjesberen worden overigens strikt gemeden, aangezien zij de moeder als rivaal en de jongen als prooi kunnen zien en zullen doden.

Het verhaal van Huggies, het gevonden ijsbeerjong

Een dergelijk drama is ijsberin Huggies waarschijnlijk overkomen. In het voorjaar van 1994 wordt ze als jong van ongeveer 5 maanden door Russische geleerden gevonden op een drijvende ijsschots in het Noordpoolgebied. Zij is haar moeder kwijtgeraakt; waarschijnlijk is deze door een mannetjesijsbeer gedood. De Russische poolonderzoekers nemen het hongerige jong mee, maar eenmaal terug in Moskou moet er toch een oplossing worden gevonden; een jonge ijsbeer als huisdier is voor geen van de partijen geslaagd.

Uiteindelijk wordt contact opgenomen met het Berenbos van Ouwehands Dierenpark in Rhenen. Onder grote belangstelling komt het ijsbeerjong in mei 1994 naar Nederland. Een luierproducent besluit als sponsor op te treden en de kleine ijsberin krijgt de naam 'Huggies'. Omdat zij niet bij volwassen soortgenoten kan worden geplaatst – die haar zeker zullen doden – wordt er een leeftijdgenoot gezocht. Uit een Zweedse dierentuin komt Björna, een bruine berin over. Samen groeien ze een aantal jaren voorspoedig op. Björna blijft uiteindelijk in het Berenbos. Huggies wordt, nu groot genoeg, bij haar soortgenoten geplaatst en vindt een pleegmoeder in ijsberin Karin.

edf1ae0e7d40ec0af68a8fd0d0b1b000_medium.Eenmaal volwassen besluit men Huggies te laten deelnemen aan het ijsbeerfokprogramma van Europese dierentuinen. Huggies vertrekt in 1998 naar een dierentuin in Zweden om kennis te maken met ijsbeer Nordman.

Links: Huggies met tweeling Luca en Lynn (zomer 2012).

Uiteindelijk slaagt de introductie en krijgt Huggies op 6 december 2001 haar eerste jong: Freedom. Samen keren zij na 3 maanden naar Rhenen terug. Op 26 november 2005 wordt Huggies wereldnieuws: na een paring met de Rhenense ijsbeerman Viktor heeft zij een levensvatbare drieling gebaard, een unicum in het wild en zeker in een dierentuin. Inmiddels heeft Huggies al 9 jongen grootgebracht, waarvan de (voorlopig) laatste twee op 1 december 2011: jongetje Luca en meisje Lynn. Ook oudste dochter Freedom heeft intussen een aantal jongen voortgebracht, waaronder jongetje Siku en meisje Sesi.

Het verhaal van Eric, vader van ijsbeer Vicks

722b2326d35996e3074fe869f9ed2d50_medium.De meeste ijsberen in Europese dierentuinen zijn echter nooit in het wild, maar in een dierentuin geboren. Een voorbeeld daarvan is ijsbeer Eric van Diergaarde Blijdorp en vader van Vicks. IJsbeer Eric werd op 8 december 1993 geboren in de Zoo van Berlijn. Later verhuisde hij naar de dierentuin van Wenen om daar zijn bijdrage te leveren aan de internationale fokprogramma's. In november 2008 kwam ijsbeer Eric, die naar zijn enorme grootte de bijnaam 'Schwarzenegger' kreeg, naar Rotterdam. Begin 2010 kwam ook ijsberin Olinka vanuit Wenen naar Rotterdam. Het was liefde op het eerste gezicht tussen de twee. Op 6 december 2010 werd ijsbeerbaby Vicks geboren. Daar bleef het niet bij: op 2 december 2014 kreeg het stel een tweeling, waarvan het geslacht nog niet bekend is.

Echter, met de op leeftijd rakende Eric ging het niet goed. Hij was al eerder behandeld voor nierfalen en na een aanvankelijke opleving  ging het nu echt bergafwaarts. Terwijl de medische staf van Blijdorp nog zocht naar oplossingen, overleed tot groot verdriet ijsbeer Eric op 5 februari 2015 in zijn verblijf. Hij was 21 jaar oud.

Hoe oud kunnen ijsberen eigenlijk worden?

IJsberen zijn na 3 tot 6 jaar geslachtsrijp, maar nog niet volgroeid. Vrouwtjes zijn dat vanaf 5 tot 6 jaar en mannetjes pas vanaf 8 tot 10 jaar. De leeftijd van een ijsbeer is af te lezen aan de tanden; deze groeien elk jaar een beetje, zodat men hieraan kan bepalen hoe oud een ijsbeer is.

555122e97aa70932ec527eebc7bd6e13_medium.In het wild worden ijsberen meestal niet ouder dan gemiddeld 15 tot 18 jaar. In dierentuinen is dat over het algemeen een stuk ouder, gemiddeld 25 tot 30 jaar. Recordhoudster is voorlopig ijsberin Debby. Zij stierf op 18 november 2008 in de dierentuin van Winnipeg, Canada, op 42-jarige leeftijd en was daarmee waarschijnlijk de oudste ijsbeer ooit.

 

ASMAY.

© 2015 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

3740c72f961480133bf4780965c77ef2_medium.Zie ook:

1-Rotterdamse-ijsbeer-Vicks-breekt-ruit

2-Waar-moet-dat-heen-met-ijsbeer-Vicks

3-Afscheid-van-ijsbeer-Vicks-hij-gaat-verhuizen

4-IJsbeer-Vicks-even-terug-in-Rotterdam

Vreemde-huisdieren-een-ijsbeer!

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

22/11/2016 07:25

Reacties (3) 

1
22/11/2016 09:01
Mooi artikel.
1
22/11/2016 08:56
Heel leuk, deze ijsbeerwetenswaardigheden.
1
22/11/2016 08:52
Leuk artikel!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert