Een treinongeluk bij Wolfheze 12 mei 2014 – Een getuigenverslag

Door Edwin Bruinooge gepubliceerd in Persoonlijke ervaringen

12 mei 2014. Ik zat in de trein tussen Arnhem en Ede-Wageningen. En toen gebeurde het, ter hoogte van Wolfheze. Een aanrijding met een persoon. Dit is mijn getuigenverslag.


Aanrijding met een persoon

Een bezoek aan mijn ex-vrouw en mijn kind liep heel anders af dan ik had gedacht. Toen ik om 21.26 uur in Doetinchem- De Huet op de boemel richting Arnhem stapte, verwachtte ik eigenlijk een doodnormale treinreis zoals ik er al zovele heb gemaakt. Met wifi in de trein en mijn onafscheidelijke laptop zou ik de tijd wel doorkomen. Langzaam werd het donkerder en toen ik in Arnhem om 22.01 overstapte op de trein richting Ede-Wageningen, Utrecht en Amsterdam, was de avond gevallen. Omdat ik een kwartiertje later bij Ede-Wageningen de Connexxion-trein richting Amersfoort moest hebben, nam ik plaats in het gangpad. Tegenover me zaten een man, ongeveer tien jaar jonger dan ik en een vrouwelijke collega van hem, die ik halverwege de vijftig schatte. Hun gesprek onderling was luchtig, gezellig en ik moest een paar keer stiekem lachen om hun grapjes.

fd4dcae862a95c6d7f3b3a95d7e7f633_1399998

Ik lees een gezellig verhaal van een van mijn collega-schrijvers als het gebeurt. We reden, zo bleek later, ter hoogte van Wolfheze. Een lichte trilling door de trein en ineens een hels kabaal. Mijn eerste associaties zijn met keien onder een auto of  grote hagelstenen op een golfplaten dak. Een paar seconden lang probeer ik het geluid en de betekenis hiervan te herkennen. Ik hoor het toch echt goed, het zijn harde voorwerpen die luid tegen het onderstel van de trein bonken.

De trein komt remmend tot stilstand. De beide collega’s tegenover me kijken mij en elkaar vragend aan. Ook zij komen niet verder dan de conclusie dat we wel ergens overheen gereden moeten zijn. Een hoopje stenen? Een omgevallen boompje?

Het duurt een aantal minuten, nu ik dit schrijf weet ik niet hoeveel, maar mijn herinnering zegt me dat het binnen de vijf minuten was. Een slecht verstaanbaar bericht dat we een aanrijding hebben gehad. Waarmee, dat wordt niet gezegd. We kijken elkaar aan. Zonder woorden snappen we dat het ook onwaarschijnlijk is dat het treinpersoneel het al kan weten. Het is aardedonker en voor ons gevoel in een flits gebeurd.
Even later komt er een passagier vanuit de richting van de kop van de trein onze kant op. De conducteur heeft hem gevraagd om even iedereen op de hoogte te stellen. We hebben een persoon aangereden. We krijgen het bericht ook via de intercom, iets later. Met de mededeling dat we hier wel een tijdje moeten stilstaan. Een uur of twee, of tweëeneenhalf.

597bd1c24e66fb4c049095cf89c82e62_1399998

Dat laatste had ik wel verwacht. Ooit, jaren geleden, heb ik een  half jaar gewerkt op Personeelszaken van de NS. Betrokken bij een groot project voor de werving van nieuwe conducteurs, treinsurveillanten en later ook machinisten. Terloops vang je dan genoeg informatie op over procedures bij aanrijdingen en andere rampspoed. Ik wist al heel lang dat de opvang van treinpersoneel bij aanrijdingen goed georganiseerd is en dat nu waarschijnlijk een rampenplan onmiddellijk in werking is gesteld. Maar bij de man tegenover me valt het bericht behoorlijk rauw op zijn dak. Hij zegt het zelf, hij kan bijzonder slecht omgaan met gevoelens van opgesloten zitten. Hij ijsbeert geagiteerd door het gangpad. Zijn vrouwelijke collega is in staat om hem wat te kalmeren. Een luisterend oor, gerichte vragen, ik zie dat het werkt. Snel kijk ik naar de tijd, nu over half elf ’s avonds. De laatste boemel richting huis vertrekt om 0.25 uur. Ik concludeer dat het misschien kantje boord wordt en zet mijn eerste bericht op Facebook.

Even later komt iemand van het treinpersoneel met ons praten. Hij is kalm, maar straalt ook gelatenheid uit. Hij vertelt dat de trein inderdaad een persoon heeft aangereden. Geen persoon op een fiets, geen persoon in een auto, gewoon een persoon, een mens. Verschrikt kijken we elkaar aan. Voordat ik er erg in heb ontsnapt de vraag aan mijn lippen. Hoe het in vredesnaam mogelijk is dat een persoon zo’n oorverdovend geluid kan maken. De man kijkt me aan met een meewarige blik die me duidelijk maakt dat het voor hem niet de eerste keer is. Ook de opmerking van de vrouw, die toch echt dacht dat we over een auto heen gereden waren, wimpelt hij af met de houding van de expert. Een trein zal nooit over een auto heen denderen; hij duwt het gewoon voor zich uit.

e6d66ccb83dd128f0fb2ca61fe21a05e_1399998

Hij gaat verder en laat ons in verbazing achter. Ik merk dat ik geschrokken ben, maar weet even niet precies waarvan. Langzaam besef ik dat ik een vreemd soort fascinatie voel. De fascinatie van een toeschouwer, een ramptoerist. Maar die fascinatie heeft blijkbaar de functie om me totaal kalm en rustig te houden. We zijn over een persoon heen gedenderd. Ik snap nu wat ik gehoord heb. Het is een hele kalme constatering: botten zijn ook keihard.

Inmiddels lopen er politieagenten in de trein rond. Van een van hen krijgen we te horen dat de man met wie we zojuist spraken de machinist is. De vrouw tegenover me zet grote ogen op en vraagt zich af hoe het in godsnaam mogelijk is dat hij zo rustig en kalm was. Haar woorden spreken verbazing, maar ook bewondering en ontzag.
De agent vraagt ons of we behoefte hebben aan slachtofferondersteuning. Ik voel het, dat deze vraag en dit aanbod heel terecht is, goed doordacht en stilletjes complimenteer ik de samenstellers van de rampenprocedure. Maar ik voel me absoluut niet zo. Ik ben geen slachtoffer, ik ben alleen maar toeschouwer. Het idee om mezelf als slachtoffer te zien bevreemdt me en maakt me nog rustiger. Omdat ik daar niet voor kies.

De man tegenover me, ik voel zijn lichte gêne. Zijn claustrofobie maakt hem tot slachtoffer, maar ik denk te zien dat hij met dat etiket moeite heeft. Hij raakt in gesprek met de agent, die hem een flesje water geeft en hem duidelijk vertelt waar hij in de trein ondersteuning kan krijgen als het écht te veel wordt. Naar buiten gaan is geen optie. “Jullie willen echt niet zien wat zich daar afspeelt.” Het gesprek met de agent heeft een duidelijk rustgevend effect op de man.

24e05c99906abf96736cbd150fa3577d_1399998

We zien de brandweer arriveren. Op Facebook krijg ik de eerste reacties. Een reactie van een van mijn studievrienden van vroeger. Zij noemt de plaats Wolfheze, ik bevestig het. Er schijnt hier een psychiatrisch ziekenhuis te zitten en het is niet de eerste keer op dit traject. Ik voel de logica, maar wil geen voorbarige conclusies trekken. Ik heb geen flauw idee wat het slachtoffer bewogen heeft tot zijn wanhoopsdaad, als het al zelfmoord was. Voor hetzelfde geld is het iemand die stomdronken de weg kwijt was. Een later bericht, dat het slachtoffer op de rails is gaan liggen toen de trein aankwam, lijkt dit te weerspreken.

Het is even over elf als we het verlossende antwoord krijgen. Er zal een andere trein naast ons komen en met een loopplank kunnen we overstappen. Er is nog wat onduidelijkheid over de bestemming. Gaat de trein terug richting Arnhem, of door, richting Ede-Wageningen? In het eerste geval zal ik deze avond niet thuis komen. Ergens laat me dit koud. Thuiskomen doe ik toch wel. Een nachtje doorhalen heb ik ook vaker gedaan. Als de trein een kwartier later arriveert, wordt duidelijk gemaakt dat het toch richting Ede zal rijden. De man tegenover me lacht opgelucht. “We komen nog thuis!”
De trein waar we nu in zitten wacht op een nieuwe machinist. Want ook al zou onze machinist vinden dat hij prima in staat is de trein verder te besturen, het is doodeenvoudig verboden. Een interne regel van de NS waarvan wij de logica kunnen voelen. Ik weet dat de machinist opgevangen zal worden door professionals en door een supportgroep van collega’s die hetzelfde hebben meegemaakt. Ervaringsdeskundigen als aanvulling op de professionaliteit van de hulpverleners. Een goed doordachte procedure, een voorbeeld van goed personeelsbeleid.
En dat het wachten op een nieuwe machinist tijd kost, ook dat snappen we. Alleen machinisten die in staat zijn om hier snel te komen, voldoende rusttijd hebben tussen hun laatste dienst en nu en bovendien niet gedronken hebben. Allemaal voor de veiligheid van passagiers, personeel en materieel. Allemaal heel logisch.

De trein arriveert. Wij worden naar het midden van onze trein geleid en lopen langs een aantal personeelsleden van de NS en politie. Alsof we een vliegtuig verlaten, waarbij de stewardessen ons een goede reis wensen. Ik schiet de hoofdconducteur aan. Ik complimenteer hem met de perfecte informatievoorziening. "Want dat mag ook wel eens gezegd worden; jullie horen het vast te weinig." Bij dat laatste slaan zijn ogen even neer. Een glimlach en dankbare woorden dat hij dit erg op prijs stelt. Twee brandweerlieden houden de loopplank strak en we stappen in een volle sprinter. Daar wachten we meer dan een kwartier voordat het zich in beweging zet, richting Ede en verder als intercity richting Utrecht. De machiniste inventariseert of er behoefte is om op kleine tussengelegen stations te stoppen. Ook een hele nette procedure.

91f48a18d2a40ce0eeef397b46896964_1399998

De trein rijdt stapvoets verder. Een blik op mijn telefoon leert me dat ik de trein van 23.55 niet ga halen. Dan moet ik dus bijna een half uur wachten op de laatste mogelijkheid. Het doet me niks. Als ik eindelijk op mijn eigen centraal station arriveer, zijn de laatste bussen al een tijdje weg. Ik kies ervoor om geen taxi te nemen maar loop gewoon naar huis. Ik voel behoefte aan een wandeling en frisse lucht. Een klein uur later sluit ik mijn voordeur achter me.

Het is nu een dag later. Ik bekijk de nieuwsberichten en zie tot mijn verbazing dat het blijkbaar geen nieuws was. Niet op Nu.nl, voor zover ik weet ook niet in de landelijke dagbladen. Niet gezien. Niet op de site van de NS, wel in hun Twitterfeed, wel op 9292.nl. 
Waarom is dit geen nieuws? Is het te gewoon geworden? Is dit met opzet, om kopieergedrag te voorkomen? Alsof iemand die in diepe geestelijke nood zit, inspiratie gaat opdoen uit nieuwsberichten. Of vinden we het huwelijk tussen Kanye West en Kim Kardashian veel belangrijker?
Ik kijk op een site dat treinverstoringen inventariseert. Vier aanrijdingen met personen in de afgelopen week, 17 in de afgelopen maand, 237 in het afgelopen jaar. De statistieken zijn gruwelijk; het lijkt business as usual. Het lijkt routine. Maar achter die routine schuilen menselijke drama’s. Ik probeer me de machinisten voor te stellen, die het onvermijdelijke zien gebeuren en weten dat ze niet bij machte zijn dit te voorkomen. Ik probeer me de hulpdiensten voor te stellen die opnieuw moeten uitrukken, telkens weer. Ik voel mee met de mensen van de Brandweer, in dienst dan wel vrijwillig, die de menselijke restanten verzamelen. En ik probeer me een voorstelling te maken van de nabestaanden van 237 personen het afgelopen jaar, hun verdriet, misschien hun schuldgevoel, hun wanhoop. Het lukt me niet, het is te veel.

aa41e93d56af1828d8cf5ae697d12ebe_1399998

Gisterenavond las ik met een glimlach een verhaaltje over een cavia en muizen. En op dat moment stierf een mens. Hij was al dood toen hij onder mij door passeerde. Ik voelde en hoorde wat er met zijn lichaam gebeurde. Ik hoor het opnieuw. Het mag dan wel routine zijn maar ik wil het zo niet zien. Ik hoef niet te weten wat hem bewogen heeft dit te doen. Een mens stierf, dat is genoeg. Nabestaanden zullen ondergedompeld zijn in verdriet. Ik hoop dat ze uiteindelijk vrede vinden. Mijn respect voor de professionaliteit van NS-personeel, Brandweer, Politie en Ambulancediensten had ik al. Na gisteren is het alleen maar gegroeid.

 

Nawoord

Via het Twitter-account van de NS werd dit verhaal opgepikt en door een aantal machinisten, conducteurs en medewerkers van hulpdiensten via hun eigen accounts verspreid. Ik kreeg mooie reacties van ze en ik keek met verbazing hoe binnen twee dagen mijn artikel maar liefst meer dan 10.000 maal gelezen was. Dat had ik nog nooit meegemaakt. En het bleef doorlopen, totdat het in korte tijd meer dan 25.000 maal gelezen was.

Dat getal is leuk, maar daar gaat het me niet om. Mij gaat het om de inhoudelijke reacties. Ik zag bij de reacties op Plazilla dat een aantal NS-professionals accounts hebben aangemaakt om te reageren.
"Nu horen we het ook eens van de andere kant", was de strekking van veel van de reacties. Ik merk dat aanrijdingen op het spoor voor velen hele ingrijpende gebeurtenissen zijn. Ik merk dat ze hiervoor begrip willen en daar hebben ze ook recht op. Ik lees een reactie van een van hen, die zich gelukkig prijst dat hij het nog niet heeft meegemaakt, naast een reactie van iemand die het al dertien keer heeft mogen oplossen. Ik lees de reactie van een medepassagier die ontzag heeft voor de machinist "die gewoon procedures gaat uitleggen". En ik word geraakt door een persoonlijk bericht van de man die op die avond alle hulpdiensten in werking heeft gezet. En ook de hoofdconducteur die ik sprak toen we overstapten op de andere trein schrijft een reactie. Dan komt het ineens heel dichtbij.
Maar de mooiste reactie kwam van een dame via Facebook. Ik ken haar nog via mijn oude studentenvereniging. Zij was op dat moment als traumatherapeute betrokken bij de begeleiding van machinisten en conducteurs. Zij vroeg me of ze mijn stuk mocht doorsturen naar het Instituut voor Psychotrauma, dat betrokken is bij die begeleiding. Dat is iets wat me nederig en stil maakt. Dit had ik niet verwacht. 

 

 

22/11/2016 06:31

Reacties (17) 

1
25/11/2016 08:25
Verschrikkelijk als dit gebeurd. Artikel heel goed geschreven, Edwin. :)
30/11/2016 12:37
Thank you!
1
23/11/2016 03:21
Een artikel om stil van te worden. Letterlijk en figuurlijk met veel gevoel voor detail beschreven.
29/11/2016 17:40
Een dag na het voorval geschreven, met de eerste aanzet vlak nadat ik thuis was gekomen. Als ik het nu nalees is het wel exact zoals ik toen op dat moment voelde en dacht.
1
22/11/2016 19:26
Geschreven zoals jij alleen dat kan.
Een artikel welke ik al tijden hoog heb staan.
1
29/11/2016 17:39
Thanks, girl! Het was een heftig weekje toen. Zelf was ik blij dat ik contact had via social media op dat moment.
1
22/11/2016 16:21
Deze was geweldig en nog steeds. En het was prachtig hoe mensen speciaal een account aanmaakten om even te reageren.
1
29/11/2016 17:38
Ik heb de reacties bewaard. Ik denk er vrijwel nooit meer aan, maar soms lees ik ze nog wel eens na.
1
30/11/2016 00:49
Er zat eentje tussen van een of andere idioot maar de rest waren heel mooi.
1
04/12/2016 13:47
Over de reactie kon ik best grinniken. En al helemaal toen Bokita er vol tegenin ging. ☻☻
04/12/2016 14:13
Oh ja dat herinner ik me nog.
1
22/11/2016 13:43
Ja, zoiets meemaken - of het nu als machinist, als brandweerman of als passagier is - dat gaat niemand in z'n koude kleren zitten. Net zo min als de politieagenten en de hulpverleners die als eerste bij een dodelijk auto-ongeluk ter plaatse zijn. Dat is zo mogelijk nog triester, omdat dan haast nooit opzet in het spel is.
Wat de treinsuicides betreft: deze gevolgen voor willekeurige betrokkenen zijn wat mij betreft al een reden om wat minder krampachtig met de zogenaamde zelfmoordpil om te gaan.
Ik heb vroeger in de trein ook het nodige 'oponthoud' meegemaakt, maar dan meestal ter ...
29/11/2016 17:36
Ik ben het met je eens over de zelfmoordpil.

Ik heb het één keer eerder meegemaakt, ter hoogte van Vught. Ook al zo'n notoire plek. De reacties van de medepassagiers waren toen niet mals.

Ja, die effecten had ik eigenlijk niet verwacht. Ik heb toen wel een gevoelige snaar geraakt.
1
22/11/2016 11:19
dit moet inderdaad iets zijn wat je nooit vergeet.. Zoiets heeft impact op je!
We horen het vaak en staan niet stil bij het leed van zoveel betrokkenen, de bestuurder, de passagiers, diegene die het veroorzaakte en zijn/haar familie.
1
29/11/2016 17:33
Vier dagen later reed ik op dezelfde plek toen ik mijn kind ging ophalen. Alsof er nooit iets gebeurd was. Het was echt bizar.
Het geluid vergeet ik nooit meer.
1
22/11/2016 10:10
Mooi hoe je artikel opgepakt werd door vele betrokkenen en ik kan mij voorstellen dat jouw dat goed doet, zoiets meemaken is voor alle betrokken iets vreselijks. Ook als passagier en dat heb je hier indrukwekkend neergeschreven.
1
29/11/2016 17:32
Ik las net je verhaal over 'jouw' machinist.
Het idee om dit op te schrijven ontstond toen ik in de trein contact had via FB met een aantal mensen, onder wie schrijvers op Plazilla.
De volgende ochtend schreef ik dit. Precies zoals ik me toen voelde.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert