DiOGenes, pan-Europese studie naar gezondheid en overgewicht

Door Asmay gepubliceerd in Gezondheid en fitness

ea4ce14634c9daf755c2d0a4793ded73_medium.Overgewicht, vooral obesitas, lijkt inmiddels één van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid in de westerse wereld te zijn geworden. En dit is niet alleen slecht nieuws voor onze volksgezondheid, maar ook voor onze economie.

Kosten van overgewicht en obesitas

In november 2014 promoveerde econoom Mieke Reuser aan de Rijksuniversiteit Groningen met een onderzoek naar de risicofactoren van overgewicht voor wat betreft zorgafhankelijkheid. Zij concludeerde dat mensen met behoorlijk tot ernstig overgewicht economisch gezien zelfs duurder zijn dan rokers. Van roken ga je namelijk dood, door zwaarlijvigheid kun je misschien niet meer werken en word je uiteindelijk afhankelijk van de zorg van anderen, aldus de promovenda in haar betoog. En zij is niet de enige die tot een dergelijke, verontrustende conclusie kwam.

931cf81b563febc896e8ae8e45e80fe4_medium.Wereldwijd kijken onder andere overheden, de gezondheidszorg, economen en verzekeraars met argusogen naar de steeds dikker wordende bevolking. Er zijn intussen al talloze grote en kleine, nationale en internationale studies en onderzoeken naar het hoe en waarom gedaan, maar een pasklare oplossing is nog niet gevonden.

Overgewicht en obesitas in Europa

Hoewel de Europese percentages nog niet die van Mexico of de Verenigde Staten hebben bereikt, is de trend ervan wel stijgend. In de EU ligt het percentage voor volwassenen met obesitas op ongeveer 10-25%. Echter, ongeveer 40% van de volwassenen en ongeveer 30% van de kinderen in Europa kampen echter al met overgewicht. De kosten van obesitas worden geraamd op 2-8% van de totale zorgkosten in de West-Europese landen, dat wil zeggen ongeveer 70-130 miljard Euro per jaar.

Omdat verreweg de meeste onderzoeken naar obesitas en overgewicht werden en worden verricht in de Verenigde Staten, en bijvoorbeeld de cultuur en leefstijl van Amerikanen en Europeanen niet dezelfde zijn, besloot de EU tot een grootscheeps Europees onderzoek op dit gebied.

DiOGenes

Het onderzoek kreeg de naam DiOGenes (Diet, Obesity and Genes) en startte in januari 2005. Het werd een pan-Europees project met 34 partners in 14 landen, waarin gedurende vijf jaar onderzoek werd verricht naar het ontstaan van overgewicht en obesitas.

666d21bde173388234e7d0f45fb1b812_medium.

Hierbij werd gegevens verzameld in een vijftal richtingen:

  1. Obesitas en de samenstelling van het dagelijks menu (coördinator: professor Arne Astrup, Kopenhagen, Denemarken).
    Hoeveel eiwitten, vetten en koolhydraten worden er bijvoorbeeld gegeten? Hoe is de onderlinge verhouding van deze macronutriënten in onze dagelijkse voeding? Welke is de glycemische index (snelheid van vertering/verbranding) van de koolhydraten, die worden genuttigd, en hoe vertaalt zich dat uiteindelijk in ons (over-) gewicht?

  2. Obesitas en de interactie tussen onze genen en onze voeding (coördinator: Dr Dominique Langin, Toulouse, Frankrijk).
    Zijn er zogenaamde moleculaire biomarkers in het lichaam te ontdekken, die op een bepaalde (ongewenste) manier reageren op bepaalde voeding (zoals bijvoorbeeld suikerrijke of geraffineerde voeding, transvetten en dergelijke)? Zijn er vooraf signalen in de stofwisseling te herkennen, die gewichtsschommelingen en/ of –toename voorspellen?
  3. Obesitas als epidemie (coördinator: professor Thorkild Sørensen, Kopenhagen, Denemarken).
    Hoe zit het met obesitas, genen en voedingspatroon in niet een individu, maar een hele bevolking? Wat zijn de gevolgen van de huidige eetcultuur op de lange termijn?
  4. Obesitas, leefstijl en eetgedrag (coördinator: Dr Monique Raats, Surrey, Groot-Brittannië).
    Zijn er psychologische factoren en gedragskenmerken in kaart te brengen, die toekomstige gewichtstoename aangeven? Op welke wijze kunnen ongewenste patronen in het eetgedrag worden doorbroken?
  5. Obesitas en voedseltechnologie (coördinator: Dr Øydis Ueland, Oslo, Noorwegen).
    Is het mogelijk bepaalde voedingsstoffen te produceren en te gebruiken, die zorgen voor een lagere inname van suiker en/of vet, of die eerder het gevoel van verzadiging kunnen oproepen?

Voorlopige conclusies

Hoewel de periode voor het verzamelen van alle gegevens al weer een aantal jaren is verstreken (de studie liep van 2005 t/m 2010) zijn de resultaten nog in de verste verte niet allemaal uitgewerkt. Wel zijn er een aantal voorlopige rapportages opgesteld en voorzichtige conclusies getrokken, waar echter nog nauwelijks actie op wordt genomen of consequenties aan worden verbonden.

Naar aanleiding van studie:

  1. 0c0668a57728cdd7ea27e42dddd12ad4_medium.De samenstelling en onderlinge verhoudingen van eiwitten, vetten en koolhydraten (de macronutriënten) lijken een rol te spelen bij vooral de hoeveelheid van de maaltijd. Van eiwitten weten we, dat deze een sneller en langer gevoel van verzadiging geven. Ook van koolhydraten met een lage glycemische index (volkoren producten, peulvruchten) is duidelijk dat zij sneller en langer een 'vol'-signaal aan de eter geven dan de snelle koolhydraten (suiker en suikerrijke producten, wit meel, geraffineerde producten, koek, snoep, snacks). De voorkeur gaat dan ook uit naar meer eiwitten en minder koolhydraten in (toekomstige) dieetadviezen.
  2. De aanleg voor overgewicht/obesitas van een mens wordt voor een deel bepaald door zijn of haar genetisch materiaal en voor een deel door omgevingsfactoren en cultuur (is er genoeg beweging, wordt er gesport en dergelijke). Van de werking van genetisch materiaal in samenhang met bepaalde voeding is echter nog veel niet bekend.
  3. In 1819fd7d24ff7c0440bd5be0b46edec0_medium.het algemeen zijn omgevingsfactoren ook bepalend voor de aanwezigheid van obesitas in (delen van) een hele bevolking. De sociaal-economische en psycho-sociale achtergrond leiden vaak tot een bepaalde leefstijl, mate van (of gebrek aan) fysieke activiteit en voedingspatroon.
  4. Beschikbaarheid van (vooral kant-en-klaar) voedsel heeft veel invloed op de voedingskeuze en soms ook op de leefstijl van een persoon. Om mensen met overgewicht of obesitas en hun diëtisten te ondersteunen, heeft men een softwareprogramma ontwikkelt, genaamd ORBAST (Obesity Risk and Behaviour Advice Screening Tool). ORBAST moet patiënt en zorgverlener helpen bij het herkennen van verkeerde voedselkeuzes en/of een verkeerd eetpatroon en bij  opstellen van het juiste dieet of voedingspatroon.
  5. De smaakervaring van een product of voedingsmiddel bepaalt welk voedsel we prefereren en hoeveel we er van eten. Om hierop in te springen wil men nu samen met de voedingsindustrie producten ontwikkelen, die wat smaak betreft onze voorkeur hebben en die we dus willen blijven eten, maar die dan sneller een verzadigingsgevoel opwekken, zodat we wat de hoeveelheid betreft dus maar kleine porties ervan kunnen eten.

Tot slot

Voor het vijfjarige  DiOGenes-project is door de EU een bedrag van 14,5 miljoen Euro ter beschikking gesteld. Voor het gehele project tot en met de eindrapportage (die voor zover ik weet nog niet in het verschiet ligt) is meer dan 20 miljoen Euro uitgetrokken. Tot op heden lijkt er echter weinig nieuws onder de zon te zijn. Geen nieuwe feiten zijn op de proppen gekomen. Waar nu officieel lijkt te zijn onderkend dat (snel verzadigende) eiwitten de voorkeur hebben boven koolhydraten, bevestigt dit slechts was in de dieetboekenwereld al lang bekend was (zie onder andere het Dr Frank-dieet en het South Beach-dieet). Voorlopig lijken er enkel open deuren op een dure manier te zijn ingetrapt en is men nog weinig opgeschoten in het veranderen van de eetcultuur een effectieve aanpak van overgewicht en obesitas op de lange termijn.

 

ASMAY.

© 2014 Foto's: DiOGenes, Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

Zie ook: 0de4eed507970e9cb6bfc420e232e4f9_medium.

De-obesitas-paradox-te-zwaar-maar-gezonder-dan-verwacht

Finland-obese-finnen-lijnen-met-boter-bakkers-gaan-failliet!

Strijd-van-de-dikmakers-suiker-versus-vet

Welke-zijn-het-slechtst-voor-ons-koolhydraten-of-vetten?

Yoghurt-succesvol-in-de-strijd-tegen-overgewicht

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

15/11/2016 07:51

Reacties (3) 

1
15/11/2016 08:41
Het kost een paar centen, maar dan heb je eindelijk een officieel standpunt.
1
15/11/2016 08:36
Dure bevestiging van wat al bekend was.
1
15/11/2016 08:33
Meestal zo: hoe officiëler de commissies, hoe duurder de onderzoeken, hoe minder je er aan hebt.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert