Dagje uit: mijn museumkaart en ik

Door Asmay gepubliceerd in Persoonlijke ervaringen

Musea: van Haarlem en Enschede naar Rotterdam, van Amsterdam en Venlo naar Wijchen.

f4e8a3c9e814759a71dc2b23e3b1e454_medium.Enige tijd geleden heb ik mijzelf een museum(jaar)kaart cadeau gedaan, een kaart waarmee je in heel veel musea in Nederland gratis een kijkje kunt nemen. Soms zijn ook andere bezienswaardigheden aangesloten, zoals bepaalde kastelen, tuinen of parken. Een mooie deal: voor een jaarlijkse contributie kun je van dan af aan vrijwel iedere dag een of ander museum in het land bezoeken. En zo heb ik de afgelopen paar jaar het land doorkruist op zoek naar allerlei musea: van noord naar zuid, van west naar oost.

Hoe werkt de museumkaart?

In het buitenland zijn musea vaak gratis toegankelijk, voor kinderen, voor 65-plussers of voor iedereen. Zo was het in Nederland ooit, lang geleden, ook. Echter, door steeds kleinere tot niet langer bestaande subsidies van de (lokale) overheid werden musea gedwongen entreegelden te heffen om het hoofd boven water te houden. De museumkaart is een soort abonnement; je betaalt jaarlijks je contributie (momenteel EUR 55) en je kunt het hele jaar alle musea in Nederland, die bij de Stichting Museumkaart zijn aangesloten, gratis bezoeken. Echter, soms wordt bij speciale, vooral reizende tentoonstellingen een extra toeslag geheven boven op de entreeprijs; in een dergelijk geval moeten ook museumkaarthouders die toeslag (van meestal om en nabij de EUR 5) betalen.

Wat is een museum eigenlijk?

d97cfb62c66050e3264246d897d9caf8_medium.Links: een thematableau in Rijksmuseum Twenthe, Enschede.

Volgens de officiële definitie zijn musea instituten, die ten dienste staan van de gemeenschap om zoveel mogelijk facetten van het leven op aarde, dieren- en plantenrijk, de mens en zijn omgeving, geschiedenis en toekomst, wetenschap, creatieve uitingen en wat al dies meer zij, te verzamelen, te bewaren, te onderzoeken en (al dan niet permanent) ten toon te stellen. Belangrijke functies van musea zijn informatieverstrekking voor studie, educatie en recreatie. Voor bijna elk facet van de menselijke belevingswereld of belangstelling lijkt er wel een speciaal museum te bestaan. Of het nu over de prehistorie, antieke, oude of moderne kunst, het menselijk lichaam, één van de vele oorlogen uit ons verleden of de ruimtevaart gaat, er is altijd wel ergens een museum of expositie over te vinden.

923f23ed2003eb6ce5fa085b4d3e5dbb_medium.Het oudste museum van Nederland: Teylers Museum in Haarlem

Een speciaal plekje in museumland wordt toch wel ingenomen door het oudste, nog bestaande museum in Nederland, dat van het begin af aan (in 1784!) was opengesteld voor het publiek, namelijk het Teylers Museum in Haarlem. Het is tevens het best bewaard gebleven openbare 18e eeuwse instituut voor kunst, kennis en wetenschap ter wereld.

Rechts: ingang Teylers Museum aan het Spaarne.

Pieter Teyler, een verlicht man

De rijke Haarlemse zijdefabrikant en bankier Pieter Teyler van der Hulst (1702-1778) was de grote inspirator van het museum, dat dan ook zijn naam draagt. Teyler was een typisch mens van zijn tijd, namelijk de Verlichting (Eeuw van de Rede). In deze periode was de rede/het denken gebaseerd op feiten en op hetgeen door feiten kon worden gestaafd. De Verlichting was een tijd, waarin de exacte wetenschappen opbloeiden en kennis en intellect de boventoon voerden.

Teyler was zeer geïnteresseerd in kunst en wetenschap en zag het uitbreiden van kennis als een mogelijkheid om de mensheid te verrijken en te verbeteren.

Opening Teyler Museum

d5bfa16b37e5f7631a8a2b2bf277d776_medium.Tijdens zijn leven verzamelde Teyler alles wat zijn belangstelling had en waar hij maar de hand op kon leggen. Per testament bepaalde Teyler, dat zijn vermogen en zijn collecties moesten worden ondergebracht in een stichting, die de edele taak kreeg kunst en wetenschap zoveel mogelijk te bevorderen.

Links: één van de fossielenzalen.

Daarop werd besloten het eerste openbare museum van Nederland te openen, waarin de uitgebreide collecties bijeen konden worden gebracht, door een ieder konden worden bestudeerd en bekeken. Teylers bibliotheek werd beschikbaar gesteld voor studiedoeleinden, zijn natuurkundige instrumenten werden aan wetenschappers en geïnteresseerden gedemonstreerd, zijn fossielen en mineralen werden gebruikt bij openbare lessen.

Bouw en uitbreiding Teyler Museum

203924ba5bbc2cbb0b0ff8c8bfb8995e_medium.Teyler woonde aan de Damstraat 21 in Haarlem. Achter zijn woning werd een zogenaamde 'boek- en konstzael' gebouwd, die in 1784 voor het publiek werd opengesteld. Deze zaal staat nu bekend als de Ovale Zaal en is sinds de opening vrijwel onveranderd gebleven.

Linksboven: de Ovale Zaal.

Linksonder: Tweede Schilderijenzaal.

In het begin van de 19e eeuw werden de bibliotheek en de kunstverzameling verder uitgebreid.

35f2a0f2696205cbb1423e9945644cc7_medium.In 1878, bij het 100-jarig bestaan, werd een nieuwe entree gebouwd aan het Spaarne. Hierdoor werden de twee fossielenzalen en de instrumentenzaal de eerste, die het publiek voortaan  te zien kreeg.

Na het 200-jarig bestaan werd besloten tot een verdere uitbreiding van het gebouw; in 1996 opende men een nieuwe vleugel, met daarin een ruime tentoonstellingszaal, een educatief paviljoen en een museumcafé.

Musea voor (lokale) geschiedenis

Veel musea zijn gewijd aan (delen van) onze geschiedenis. Dit kan zijn de landelijke geschiedenis of de lokale van een stad, streek of provincie. In Nederland heeft vrijwel elke provincie wel een eigen museum, waarin de plaatselijke geschiedenis voor het nageslacht wordt bewaard aan de hand van bijvoorbeeld archeologische  vondsten, plaatselijke kunst en cultuur, politiek en religie of een combinatie hiervan. 

Rijksmuseum Twenthe in Enschede

54cce9c4139815bd96be96fa1ebc84ed_medium.Sommige musea willen hun publiek daarnaast nog verrassen met wisselende exposities van bijvoorbeeld oude meesters of een bepaalde thema.

Het Rijksmuseum Twenthe heeft dat in 2014 gedaan met een mooie overzichtstentoonstelling van de Vlaamse Barok, waarin schilderijen van Rubens en diverse van zijn tijdgenoten en leerlingen, zoals Van Dijck, Jordaens en Van Eijck te zien waren.

8dcda18176bd9ded4658d321a06a9632_medium.Het Maritiem Museum in Rotterdam

Andere musea zijn gewijd aan een bepaald thema, zoals bijvoorbeeld het Maritiem Museum in Rotterdam.

Hier staat de scheepvaart centraal. Er is bijvoorbeeld permanent een maquette te zien van de ontwikkeling van de Rotterdamse havens nu en zoals die er in de 17e eeuw uitzagen.

Rechts: oude en nieuwe sekssymbolen in de zeevaart.

Het ernaast gelegen buitenmuseum Schepen en Kranen laat zien hoe een en ander zich heeft ontwikkeld. Ook vind je in het Maritiem Museum wisselende exposities, zoals in 2014 de (16+!) tentoonstelling Sex and the Sea. Hierin wordt aan de hand van talrijke voorwerpen en getuigenissen "over heimwee, seksuele verlangens en verleidingen in verre havens" van de zeelieden verteld.

Musea voor nieuwe kunst

Het Stedelijk Museum in Amsterdam

df8965f97d2521af497127aee0354938_medium.Niet alleen oude kunst, maar ook moderne kunst heeft zijn specifieke musea.

Links: 'Mens en dieren' van Karel Appel, 1949.

Een mooi voorbeeld van een museum met nieuwe kunst (uit de 19e, maar vooral de 20e eeuw) is toch wel het Stedelijk Museum in Amsterdam.

De collectie omvat topstukken van Nederlandse schilders, zoals Appel, De Kooning, Toorop, Van Gogh en Willink, maar ook van buitenlandse, zoals Chagall, Kandinsky, Kokoschka, Picasso en Warhol. Voor de ware liefhebber van moderne kunst is dit museum een 'must' om te bezoeken.

Het Van Bommel Van Dam Museum in Venlo

87084d425d2d6792e89986ef48795912_medium.Aan de andere kant van het land is er bijvoorbeeld het Van Bommel Van Dam Museum in Venlo.

Links: 'Colours dancing' van Toon Laurense, 2008.

Ook hier bestaat de collectie uit moderne kunst. Alle stukken komen uit de privécollectie van het echtpaar Maarten en Reina van Bommel-van Dam, die hun ruim 1100 stuks tellende kunstverzameling in 1969 schonken aan de gemeente Venlo, op voorwaarde dat deze er een museum voor inrichtte; aldus geschiedde. Het echtpaar verzamelde echter niet systematisch, van een bepaalde stroming of kunstenaar, maar puur op gevoel, wat zij persoonlijk mooi vonden. De gemeente Venlo structureerde de collectie volgens kunststromingen en/of kunstenaars en nam het verzamelen over. De collectie van het echtpaar sinds 1969 (toch al weer ruim 400 stuks) is in 1984 ondergebracht in de Stichting Van Bommel Van Dam. De stukken worden voor wisselende exposities aan de gemeente Venlo in bruikleen gegeven.

Musea over van alles en nog wat

01b7656aa02cfe5f19df5a91238e6c7a_medium.Sommige musea herbergen een allerlei collecties van wisselende voorwerpen, die soms door ruimtegebrek in wisselende tentoonstellingen, soms permanent worden tentoongesteld.

Links: eenvoudige boerenstijlkamer in Museum Kasteel Wijchen.


Kasteel Wijchen bij Nijmegen

7202198dcd9a3f61e20532d7a045aad9_medium.Een voorbeeld van zo'n klein museum 'op zolder' is te zien in  Kasteel Wijchen (14e -17e eeuw) in de plaats met dezelfde naam in Gelderland.

Links: Kasteel Wijchen.

Het in renaissancestijl opgetrokken kasteel heeft een roerige geschiedenis achter de rug en is minstens eenmaal volledig verwoest geweest. Het fraaie optrekje werd in het begin van de 17e eeuw afgebouwd door prinses Emilia van Nassau (de derde en jongste dochter van Willem van Oranje uit diens huwelijk met Anna van Saksen) en haar man, Don Emanuel van Portugal. Op de zolder zijn het jaar rond kleine en wisselende tentoonstellingen te zien.

Toch leuk, met mijn museumkaart in de hand, wandel ik door het hele land!

 

ASMAY.

© 2014 Foto's: Asmay.

 

Rechtsonder: vitrine met geologische monsters in de Ovale Zaal, Teylers Museum, Haarlem.

69c9562ee48d131bdfc27cc5d274cf54_medium.Zie ook:

Dagje-uit-Groningen-en-het-Groninger-Museum

Dagje-uit-Leeuwarden-en-het-Fries-Museum

Dagje-uit-Middelburg-en-het-Zeeuws-Museum

Dagje-uit-s-Hertogenbosch-het-Noordbrabants-Museum-en-de-Sint-Jan

Dagje-uit-Venlo-en-het-Limburgs-Museum

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

11/11/2016 08:37

Reacties (3) 

1
11/11/2016 09:06
Musea zijn inderdaad leuk om te bezoeken, verborgen pareltjes die vaak - geheel onterecht - worden vergeten.
1
11/11/2016 09:03
Mooie musea, goed idee zo'n jaarkaart.
1
11/11/2016 09:00
Leuk artikel.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert