Dimitri Ermakov, fotograaf van een vervlogen wereld

Door Asmay gepubliceerd in Kunst en Cultuur

f08ad48544f11884c2e23fe1700850af_medium.Voor het eerst is het werk van de 19e eeuwse Georgische fotograaf Dimitri Ermakov nu ook  in exposities buiten Georgië te zien. Voor het eerst, want Ermakovs werk lag tijdens de Sovjetperiode onder een communistisch embargo.

Links: Georgische vrouwen.

Na de Georgische onafhankelijkheid in 1991 hadden de experts en autoriteiten nog enkele tientallen jaren nodig om de enorme hoeveelheid foto's in Ermakovs nalatenschap te restaureren, conserveren, organiseren en catalogiseren.

Ermakov (1846-1916) reisde ruim 40 jaar van zijn leven door het tegenwoordige Georgië en de omliggende landen. Hij fotografeerde bijna alles wat voor zijn cameralens kwam: landschappen, infrastructuur en architectuur, maar vooral mensen en beelden uit het alledaagse leven in de tweede helft van de 19e eeuw.

De wereld van Dimitri Ermakov

Voor de achtergrond van deze getalenteerde fotograaf moeten we ook even kijken naar de wereld waarin hij leefde. Landsgrenzen en machtsverhoudingen waren in zijn tijd totaal verschillend van die wij nu kennen.

Hoewel Ermakov wordt gezien als een Georgische burger, bestond Georgië toen officieel niet (meer). Het oude Georgische  rijk werd vanaf de 13e eeuw geteisterd door de invallen van Mongolen en viel in de 14e eeuw zelfs uiteen in een aantal kleine vorstendommen. Ingeklemd tussen de grootstaten Rusland, Perzië en het Ottomaanse rijk van de Turken werden delen van het land regelmatig door de buren aangevallen en bezet.

Georgië in de 19e eeuw. Het land is ingelijfd bij Rusland.
Delen ervan worden dan weer door Perzië, dan weer door Turkije bezet.

Turkse en Perzische invasies in de 18e eeuw leidden er toe, dat de Georgiërs uiteindelijk bescherming zochten bij de Russische tsaar en in 1783 werd Georgië een protectoraat van het Russische rijk. In 1801 werd dit eenzijdig (vanuit Rusland) uitgebreid tot een unie van de twee staten en in 1804 werd Georgië domweg bij Rusland ingelijfd.

Achtergrond van Dimitri Ermakov

6c286440c630c0ba1fc14f1ac8dc8217_medium.Van de persoon Dimitri Ivanovitch Ermakov (in het Engels ook wel geschreven als: Dmitri Yermakov) weten we eigenlijk maar weinig. Hij werd geboren in Tiflis (het huidige Tblisi, de hoofdstad van Georgië) in het jaar 1846, waarschijnlijk begin januari, maar de precieze datum is niet bekend.

Linksboven: visverkopers in Tiflis.

Zijn moeder was van origine een Oostenrijkse, zijn vader was de Italiaanse architect Luigi Caravaggio. Het huwelijk tussen de twee was echter een kort leven beschoren. Zijn moeder hertrouwde later met een Rus met de naam Ermakov. Dimitri nam daarop de naam van zijn stiefvader aan.

Introductie van Dimitri Ermakov tot de fotografie

Al jong was Ermakov gefascineerd door de opkomende en steeds populairder wordende fotografie. Nadat hij in het Russische leger tot topograaf was opgeleid, werd Ermakov vaak meegestuurd op geografische expedities. Hij doorkruiste daarbij een groot deel van het Euraziatische deel van het Russische tsarenrijk. Voor het in kaart brengen van het land kreeg hij ook de beschikking over een fotocamera. Vanaf die tijd (circa 1866) was Ermakov nog zelden zonder camera te zien.

a98eb8a0f34a69ae78324c03879c3479_medium.Eenmaal uit het leger reisde Ermakov nog diverse jaren door Eurazië, dit keer ook buiten de Russische grenzen. Uiteindelijk opende Ermakov een eigen fotostudio in Tiflis, waar hij geheel in de stijl van die tijd de kost verdiende door portretten van mensen te maken.

Rechts: Armeense vrouw.

Hoewel de fotografie zich in het midden van de 19e eeuw vooral binnen afspeelde, maakte Ermakov ook veel buitenfoto's op zijn evenzo vele reizen. Want reizen bleef hij: van Georgië, Turkije, Perzië, Dagestan en Tsjetsjenië tot en met de Krim toe. Deze foto's van landschappen, steden, dorpen, wegen, kerken, kloosters en ruïnes verkocht hij dan weer in zijn studio in Tiflis.

Erkenning van het talent van Dimitri Ermakov

In 1871 werd Ermakov lid van de prestigieuze Franse organisatie Société Française de Photographie en zou dat tot 1885 blijven. In 1874 verzorgde hij zelfs een expositie van zijn werk op 10e fototentoonstelling van de Société.

70be7ad316ade0524584ad8b17516f24_medium.Tijdens de Russisch-Turkse oorlog van 1877-1878 werd Ermakov door het Russische leger ingeschakeld.

Links: een Russische hinderlaag.

Als enig fotograaf maakte hij foto's van deze oorlog,  van de Russische stellingen, maar ook als 'geheim agent' van die van de Turken.

In 1878 deed Ermakov mee aan een grote Antropologische Expositie in Moskou. Zijn portretten van de Georgische bevolking bezorgden hem een eervolle vermelding.

303fcbea2382c83695524cc5b7ab3a07_medium.Rond 1885 krijgt Ermakov het verzoek om zoveel mogelijk foto's te maken van ruïnes van kerken, kloosters of andere gebouwen op zijn reizen, die van archeologische waarde kunnen zijn.

Links: ruïne van monnikenklooster St. Nina bij Kardanakhi.

Het verzoek kwam van gravin Praskovia Ouvarova (1840-1924), presidente van de Russische archeologische vereniging in Moskou. Ermakovs foto's werden nog decennia lang gebruikt voor de archeologische catalogi van de vereniging.

9106c9dc78bef2cda84e09975ab28f5e_1408021Zijn grootste triomf kwam echter door de belangstelling van de Perzische sjah Naser-ed-Din Kadjar (1831-1896). De sjah nodigde Ermakov uit om portretten van hemzelf en zijn familie te maken. Het werden de eerste fotoportretten van een Perzische sjah (en zijn familie) ooit. Ermakov was zeer vereerd en kweet zich nauwgezet en professioneel van zijn taak.

Rechts: de sjah van Perzië in 1883.

De sjah was zeer tevreden en benoemde Ermakov tot hoffotograaf van het Perzische rijk. Een titel waar Ermakov zelf zeer trots op was en die hij dan ook op onder andere de ruit van zijn fotostudio  liet zetten. Er zijn nog foto's van Ermakov te vinden in de archieven van de Universiteit van Teheran.

Persoonlijk leven van Dimitri Ermakov

cd78692a4b6e3bb1d05a23df8004cf27_medium.Van het persoonlijk leven van deze reislustige fotograaf weten we zo goed als niets. Als een goed fotograaf leidde hij alle aandacht naar hetgeen hij voor de lens had en bleef de man achter de camera volledig in de schaduw. Hij was voor zover bekend niet getrouwd en had geen kinderen.

Rechts: (Russische) prinses Lazareva in Tataars kostuum.

Wel moet hij een vriendelijk man zijn geweest, want hij kreeg heel veel gewone, gelovige en wellicht zelfs bijgelovige mensen in verre en dunbevolkte streken zover, dat hij hen mocht fotograferen.

Ermakov besteedde veel van zijn energie aan reizen. En dat waren geen simpele ondernemingen, want hij nam zo'n beetje zijn hele fotostudio aan apparatuur mee. Ermakov werkte met grote, meestal natte glasplaten en een aantal grote camera's. Ook nam hij alle chemicaliën, benodigd om de foto's te ontwikkelen mee, evenals een mobiele donkere kamer.  Het moet dan ook een indrukwekkende stoet met bagage zijn geweest op zijn reizen door vaak afgelegen streken.

30063fd2e5f2d3fbf5686dd556b4033d_medium.Door zijn werk kreeg Ermakov steeds meer bewonderaars, zowel onder het publiek als onder zijn collega's. Alexander Roinashvili (1846-1898), officieel de eerste Georgische fotograaf in Tiflis in 1865, liet bij zijn dood zijn hele fotoarchief, met negatieven en al, na aan Ermakov.

Links: grenspost in het zuiden van Georgië.

Voor Anton Sevruguin (1830-1933), een Armeens-Georgische fotograaf, die geboren en getogen was in Perzië en er zijn leven lang zou werken, was Ermakov een dierbare mentor.

In 1910 begeleidde Ermakov de Georgische historicus en archeoloog Ekvtime Takaishvili (1863-1953) op een grote expeditie naar Svanetië, een historisch belangrijke provincie in het noordwesten van Georgië. Het werd niet zijn laatste reis, maar wel de laatste grote expeditie.

Dood van Dimitri Ermakov

7721b1fc902cabf5684ed9e6bce5fb4f_medium.Dimitri Ermakov stierf op 10 november 1916 op 70-jarige leeftijd, waaraan is niet bekend. Na Ermakovs dood werd zijn fotocollectie aangekocht door het Simon Janashia Staatsmuseum (nu het Georgische Nationale Museum).

Links: tapijtenwinkel.

Echter, tijdens het communistische bewind van de Sovjets was het werk van Ermakov om de een of andere reden verboden en alles werd opgeslagen in de archieven. Pas na de Georgische onafhankelijkheid van 1991 kwam men toe aan het bekijken van de enorme fotocollectie, die bestaat uit circa 23.000 foto's, 15.000 glasplaatnegatieven, 12.500 stereokaarten (twee foto's naast  elkaar, die werden bekeken door een stereoscoop om een levensechter beeld te krijgen), 130 fotoboeken (door Ermakov gebruikt als verkoopcatalogi) en diverse administratieve lijsten uit Ermakovs fotostudio.

Tot slot

7079c4a538514d982165aef44f65316c_medium.De bijzonder complete fotocollectie van Ermakov geeft ons een sfeervolle blik op leven en landschap tussen Rusland en Perzië in een tijd, waarvan niets meer is overgebleven. De fotocollectie vormt in feite één van de laatste bewijzen van een vervlogen wereld.

Links: Tataren uit Khanalug.

Ermakovs foto's zijn  overigens al zeer belangrijk gebleken bij het weder opbouwen en/of restaureren van diverse historische bouwwerken in Georgië. Hoewel Ermakovs kijk op de wereld meer 8553bf4f3ed960a1fc6295834c0d0465_1408020internationaal dan nationaal was, vormen zijn foto's toch een belangrijk stuk erfgoed voor met name Georgië, waar men nu dan ook met recht trots en heel zuinig op is.
Rechts: Dimitri Ermakov.

 

ASMAY.

© 2014 Foto's: Georgië Museum, Wikimedia Commons.

 

Rechts: mannenhoedenwinkel.

c498b11edc7c4f7f2015f05477b445eb_1408023Zie ook:

Steve-McCurry-de-fotograaf-achter-The-Afghan-Girl

Robert-Doisneau-subliem-straatfotograaf-van-Parijs

Horst-P-Horst-modefotografie-tot-kunst-verheven

Claude-Monet-Impressionist-van-het-eerste-uur

Gustav-Klimt-meester-van-de-Gouden-j\Jugendstil

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

 

10/11/2016 07:45

Reacties (6) 

1
10/11/2016 10:18
Prachtig artikel, bijzonder interessant venster op een vrijwel onbekende geschiedenis.
Asmay tegen Nescio_
10/11/2016 13:01
Vond ik ook!
1
10/11/2016 08:26
Schitterende foto's van een wereld die nog niet eens zo lang geleden bestond.
1
10/11/2016 08:11
Ik had nog nooit van deze man gehoord. Mooi kijkje in zijn wereld.
1
10/11/2016 08:08
Ongelooflijk, dat deze mensen in deze cultuur nog maar ongeveer een eeuw geleden leefden ... Wat is er veel veranderd in die tijd.
1
10/11/2016 08:06
Lijkt een wereld die veel langer geleden is dan pakweg 100 jaar
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert