Plantentaal: de communicatie van planten

Door Asmay gepubliceerd in Huis en tuin

89ac9ee6c9d216c573838ceeebe0e682_1401368Kunnen planten praten?

In de letterlijke zin niet, maar in figuurlijke zin communiceren planten er lustig op los, iets dat lang voor de mens verborgen is gebleven. En die communicatie is broodnodig voor de plant om zich te wapenen,  in geval van nood, 'hulptroepen' in te roepen of sympathieke partners aan te lokken.

Bejaagd en belaagd in de natuur

97cfcaa32342646201f696cf9b738d55_1401370Dat de natuur meesterlijk in elkaar steekt, weten wij al een poosje. Hoe wilde dieren bijvoorbeeld onderling leven, hoe prooidieren zich (al dan niet succesvol) kunnen verdedigen tegen hun belagers, zonder dat ze onmiddellijk met uitsterven worden bedreigd, kunnen we soms niet anders dan wonderbaarlijk noemen. Door bijvoorbeeld snelheid, aantallen in kuddes, gewicht, slagtanden, stekels, giftige stoffen of soms zelfs alleen maar door een afstotende geur weet menig dier toch aan zijn belager(s) te ontkomen.

Maar hoe zit dit nu met planten? Hoe verdedigen planten zich tegen hun belagers? Kunnen zij zich net als dieren verdedigen of hulp inroepen? Het antwoord is: ja, dat kunnen zij zeker. Planten behoren niet voor niets tot de oudste organismen op aarde.

Oeroude eigen verdedigingsmechanismen van planten

1b740ce82942b99a7c138621440f0d2c_1401369Om zich te beschermen tegen de vraatzucht van vooral insecten, vogels en kleine zoogdieren hebben planten in de loop der tijd een eigen verdediging ontwikkeld. Sommige planten hebben doornen en stekels ontwikkeld aan stengels en stammen, andere beperken zich tot harige stengels en bladeren, derden produceren toxische stoffen wanneer blad of stengel wordt aangevreten. Een voorbeeld van dit laatste is de tabaksplant, die extra nicotine aanmaakt als er aan hem wordt gegeten; dit kan er voor zorgen dat de insecten de plant niet meer 'lusten' of dat de toxische stof hen al snel fataal wordt.

Signaalstoffen van planten

Een andere manier van verdedigen is het gebruik van signaalstoffen. Alle planten blijken op die manier te communiceren met elkaar en met hun omgeving.

Hulp inroepen bij aanval

ba99c30eafcaf691d5d8971591876303_1401369Planten geven namelijk specifieke signaalstoffen af bij bepaalde aanvallen om hulp in te roepen. Zo zend een koolplant een specifiek signaal uit bij een aanval van een rups, dat wordt opgepikt door een sluipwesp (zie foto links). Deze valt de rups aan en legt haar eieren in het rupsenlichaam.

De sluipwesplarven groeien snel en vreten de rups van binnenuit op. Resultaat: de koolplant is van de rups af. Op eenzelfde manier lijken lieveheersbeestjes te worden aangelokt door planten, die bijvoorbeeld te lijden hebben van bladluis. Planten weten dus op de een of andere manier door wie ze worden aangevallen en welke natuurlijke vijand van de aanvaller ze moeten zien te lokken! Die herkenning van de aanvaller van het moment lijkt te ontstaan door chemische reacties: zodra het insect een hapje blad neemt en het speeksel ervan in de bladrand komt, herkent de plant aard en soort van de aanvaller en reageert navenant.

Waarschuwen van de buren

b68726ec4a24291aea7822f5e667e3e7_1401369Behalve om hulp van roofinsecten in te roepen, hebben de signaalstoffen meer doelen. Zij waarschuwen ook de buurplanten voor een aanval, zodat deze zich kunnen voorbereiden. Als voorbeeld: een maïsplant wordt belaagd door een bepaalde schimmel en zend een alarm/signaalstof uit. De maïsplanten in de omgeving weten nu van de aanval en de specifieke aanvaller af; zij reageren daarop door zelf meer gifstoffen aan te maken om een overstapje van de schadelijke schimmel een stuk moeilijker te maken. Echter, ook andere plantensoorten zijn in staat de signalen op te vangen en er zelf op te reageren: de signaalstof van een aangevallen tomatenplant kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat een tabaksplant  (zie foto rechtsboven) in de buurt meer gifstoffen gaat aanmaken.

Zelfverdediging

Daarnaast communiceert de plant de opgedane kennis over de aanvaller ook met zichzelf.

ea556dc730f775f022953823d4a03637_1401370Als een blad wordt aangevreten, zal de plant zoveel mogelijk gifstoffen in de andere bladeren pompen om een aanval daar te voorkomen. Een en ander uiteraard met wisselend succes – een invasie van bladluizen zorgt bijvoorbeeld voor beschadigingen in grote delen van de plant tegelijkertijd.

Lokstoffen voor onderlinge samenwerking

En dan zijn er ook nog slimme planten, die een soort samenwerking aangaan.

1e53932bf4e5a83d50ed04058404a296_1401369De tomatenplant is er zo een; de plant zendt lokstoffen uit om zogeheten 'micorrhyzaschimmels' aan te trekken. Deze schimmelsoort groeit rond de wortels van de plant en kunnen diep in de bodem doordringen om vocht, fosfaat en stikstof op te nemen. Zij leveren deze aan de wortels van de plant en krijgen daarvoor plantensuikers als voedsel terug. Een prima samenwerking, waarbij beide partijen floreren!

Helaas zijn er ook afluisteraars, die wel meedelen in de suikerpot, maar er niets voor terugleveren. De bremraap is zo'n parasietplant zonder chlorofyl, die niet alleen kan overleven. Deze plant valt andere planten niet aan, maar lift mee op hun plantensuikers, zo ook op die van de tomatenplant. Nu zijn er insecten, die dan weer de bremraap aanvallen, maar of zij specifiek geroepen worden door de tomatenplant (er is tenslotte geen aanval) is nog niet duidelijk.

Hebben planten eigenlijk gevoelens?

1a09e5cc53167966366e43d5b64c3abf_1401369Een groot aantal onderzoekers meent van wel. De Duitse psycholoog Gustav Fechner (1801-1887) schreef in zijn boek Nanna al over het zielenleven van de plant. Planten zijn volgens hem gevoelswezens, net als mensen en dieren. Een plant die voldoende aandacht en liefde krijgt, zal volgens Fechner veel gezonder zijn en beter groeien, dan wanneer de plant op een negatieve wijze wordt geprikkeld.

Een Indiase botanist, Chandra Bose (1858-1937) nam de proef op de som. In zijn laboratorium hield hij twee groepen identieke planten. De ene groep kreeg liefde en aandacht, de andere moest het doen met heet water, gifstoffen en luide muziek. De geteisterde groep planten groeide stukken minder goed dan de liefdevol behandelde exemplaren. Fechner had dus gelijk in zijn stelling, dat planten gevoelens hebben en reageren op positieve of negatieve prikkels.

Planten en muziek

42214a94167e943b5289265aff56b701_1401369De Amerikaanse tandarts en plantenliefhebber George Milstein ging nog verder. Hij was er van overtuigd, dat planten op een duidelijke manier reageerden op geluidstrillingen; bij bepaalde hoge Herz-klanken groeien planten harder dan bij lage. Milstein nam in 1970 een LP op met stimulerende hoge trillingen met de naam Music to grow Plants. Hij raadde kopers ervan aan de plaat elke dag voor hun planten te draaien.

In navolging hiervan verscheen in 1973 een boekje van de hand van Dorothy Retallack, The Sound of Music and Plants. Zij had geëxperimenteerd met planten en verschillende soorten muziek. In drie verschillende kamers had zij identieke planten geruime tijd blootgesteld aan (kamer 1) Noord-Indiase muziek (waaronder de sitar), (kamer 2) klassieke muziek (orgelmuziek van Bach) en (kamer 3) rockmuziek (vooral Jimi Hendrix en Led Zeppelin).

1a9839827afb417f9f071ae07d6049a0_1401369De resultaten waren verbluffend. De planten in kamer (1) groeiden prima en hadden zich zelfs sterk naar de muziekbron gedraaid, in kamer (2) groeiden de planten ook prima en hadden zich eveneens, zij het iets minder sterk, naar de muziekbron gericht. Echter, de planten in kamer (3) stonden te verpieteren en hadden zich zoveel mogelijk van de muziekbron afgewend. Planten bleken zeer beslist niet van rock te houden, prefereerden zogezegd  Bach boven de Beatles, maar klassieke Indiase muziek bleek verreweg hun voorkeur te genieten. Planten reageren dus duidelijk op trillingen in muziek, waarbij positieve of negatieve klanken hen kunnen maken of breken.

Tot slot

ee63576d13e70e65b6f1c01ad3b473ef_1401369Als we het aan de planten overlaten, zouden pesticiden dus helemaal niet nodig zijn. Natuurlijke planten kunnen zichzelf zelfs vrij goed verdedigen tegen aanvallen van parasieten en schimmels. Echter, door inmenging van de mens (vernietiging habitat van roofinsecten, maar ook verregaande plantenmanipulatie en plantenveredeling) zijn er vele nieuwe plantenrassen ontstaan, die helaas niets of niet veel van de oerverdedigingsmechanismen hebben meegekregen. Een voorbeeld daarvan is de door de mens gecreëerde variant de bloemkool, die geen doeltreffende verdediging meer heeft tegen (de rupsen van) het koolwitje.

Tegenwoordig is het besef van de planteigen verdediging ook doorgedrongen tot een groeiend aantal botanisten en plantveredelaars; zij doen hun best de nieuwe, veredelde plantenrassen weerbaarder te maken door hen toch zoveel mogelijk van de genen met die eigen oerverdedigingsmechanismen mee te geven. Een sterke plant zal minder chemische bestrijdingsmiddelen nodig hebben en dat kan alleen maar goed nieuws zijn voor de aarde, de mens en het milieu.

 

ASMAY.

© 2014 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Wikimedia Commons, National Geographic.

 

b29071f30aeec42984b5bf30bc89e2e6_1401370Zie ook:

Gewone-tuinplanten-met-ongewone-geneeskracht

Kruisen-en-bestuiven-het-ontstaan-van-nieuwe-bloemvariaties

Plantencombinaties-voor-de-moestuin

Verantwoord-tuinieren-biologisch-biologisch-dynamisch-of-ecologisch?

Verantwoord-tuinieren-permacultuur

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
05/11/2016 08:14

Reacties (3) 

1
05/11/2016 08:54
Heel interessant, wat er allemaal wel niet in de plantenwereld onder onze neus plaats vindt!
1
05/11/2016 08:50
Wat ingenieus zit de natuur toch in elkaar.
1
05/11/2016 08:41
Het verborgen leven van de plant. Leuk artikel!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert