Dagje uit: 's-Hertogenbosch, het Noordbrabants Museum en de Sint-Jan

Door Asmay gepubliceerd in Reizen en vakantie

fc3c88aeacacbbe10a3f18c5f44fce9e_1399033De provinciehoofdstad van Noord-Brabant, 's-Hertogenbosch, kent een oude en lange geschiedenis. De plaats ontstond halverwege de 12e eeuw en verkreeg al stadsrechten in 1185; daarmee is 's-Hertogenbosch één van de oudste steden van Nederland.

Het Noordbrabantse Museumkwartier

Het museumgebouw aan de Verwersstraat

Het Noordbrabants Museum is gevestigd in de binnenstad van 's-Hertogenbosch. Het museum is ondergebracht in het voormalige paleis Militair Gouvernement, een statig gebouw, dat in één jaar werd opgebouwd (1768-1769). De architect ervan was Pieter de Swart. Het gebouw heeft een zandstenen voorgevel en vertoont Franse stijlkenmerken (zogenaamde Lodewijk XVI-stijl).

9a194f98038223d72ee6aeacd8faf854_1399032

De plek op zich heeft so wie so een rijke geschiedenis; in de 17e eeuw was er bijvoorbeeld een (Jezuïeten-) klooster gevestigd. In de 19e eeuw werd het de zetel van de Gouverneur (nu: Commissaris van de Koning). Vanaf 1983 is het de plek van het Noordbrabants Museum.

a87dbbbc2f61efdae36ce7865c78c30a_1399032In 2011 sloot het Noordbrabants Museum voor een ingrijpende verbouwing, waarbij de nieuwe locatie van het Stedelijk Museum van 's-Hertogenbosch aan de achterkant van het gebouw werd aangebouwd.

Links: de oude Statenzaal in het Noordbrabants museum.

Zo ontstond het nieuwe Museumkwartier, waarbij kunst en geschiedenis uit het verleden naar het heden (Noordbrabants Museum) met cultuur en design uit heden en toekomst (Stedelijk Museum) onder één dak werden verbonden. Het Noordbrabantse Museumkwartier werd op 24 mei 2013 heropend door prinses Beatrix.

Toch was nog niet alles klaar: het gebouw van de nieuwe grote Brabantzaal (met nog vijf kleinere Expozalen) was pas op 18 januari 2014 gereed. Koningin Máxima bezocht het nieuwe complex op 14 februari 2014.

De  collectie van het Noordbrabants Museum

545db3b8057f23ffc3893a2ade177699_1399032Het Noordbrabants Museum richt zich in de collectie opgravingen, gebruiksvoorwerpen en beeldende kunst op de geschiedenis en cultuur van Zuid-Nederland en vooral op die van – hoe kan het ook anders – de provincie Noord-Brabant. Zo krijg je een indruk van het leven hier vanaf de Romeinse tijd, door de middeleeuwen heen, naar de latere eeuwen, tot op de dag van vandaag.

Rechts: Vrouw met naaiwerk in interieur - Charles Grips, 1854.

Ook bij de beeldende kunst ligt de nadruk op werken van in Noord-Brabant geboren en/of getogen kunstenaars. Op zich natuurlijk helemaal niet verkeerd, want er is altijd veel talent te vinden geweest in deze provincie. Twee van de misschien wel meest beroemde en tot de verbeelding sprekende schilders van Noordbrabantse bodem zijn immers Jeroen Bosch en Vincent van Gogh. Van beiden heeft het museum werken in de collectie.

d990f9c90bcee2fd10068af5499c2edd_1399032Een aparte plek wordt ingenomen door de schilders uit de Brueghel-familie, waarvan feitelijk alleen (vader) Pieter de Oude in Noord-Brabant en de zoons in respectievelijk Antwerpen en Brussel werden geboren, maar die door het museum toch tot het provinciale erfgoed wordt gerekend.

Rechts: Lente in de schaapskooi - August Knip, 1858.

Een aantal zalen zijn gewijd aan wisselende exposities, die vrijwel altijd uit werken van hedendaagse kunstenaars bestaan en vaak van Noordbrabantse origine zijn. Zo waren er werken te zien van de glaskunstenaar Marc Mulders, designduo Kiki van Eijk en Joost van Bleiswijk, maar ook van de Spaanse kunstenares Lita Cabellut.

De collectie van het Stedelijk Museum

57129e33f6fe111a0787a4ca1a370405_1399032

Het Stedelijk Museum aan De Mortel (aan de achterkant van het Noordbrabants Museum) bestaat uit een modern, strak, maar kunstzinnig ontworpen gebouw met twee verdiepingen.

Links: entree Stedelijk Museum.

De begane grond is voorbehouden aan wisselende exposities, de eerste verdieping bevat de eigen collectie. Het Stedelijk Museum richt zich meer op hedendaagse cultuur en design in zowel kunst- als gebruiks- of siervoorwerpen.

De Sint-Janskathedraal

De rijkdom, die de handel 's-Hertogenbosch in vroeger tijden bracht, en tevens het katholieke bolwerk dat de stad toen was, hebben geleid tot diverse prachtige gebouwen en kerken. De mooiste en zeker de grootste daarvan is de Sint-Janskathedraal.

d8353226652f9fec903e4baf628f841f_1399032

De oorspronkelijke bouw van de Sint-Jan

b189c5253c599dd971fbbc7a94c4968d_1399032De Sint-Jan, een kathedrale basiliek, werd gebouwd van circa 1220-1530. Aanvankelijk werd gestart met de bouw van een romaanse kerk ter ere van Sint-Jan Evangelist (de apostel Johannes). In 1366 werd de Sint-Jan een kapittelkerk, dat wil zeggen dat een college van kanunniken zich aan de kerk verbond voor hun koorgebeden, waardoor de kerk meer aanzien kreeg. De handel nam toe, de stad groeide en al snel was er behoefte aan een grotere kerk. Vanaf 1380 begon men met de uitbreidingen in inmiddels gotische stijl. Het grondplan werd geïnspireerd door een andere indrukwekkende gotische kathedraal, namelijk de Notre Dame van Amiens in Frankrijk. De Sint-Jan werd uiteindelijk uitgebreid van drie naar vijf beuken, waarbij de oude romaanse toren de hoofdingang bleef. Enkele van de voornaamste bouwmeesters waren Alard Duhamel en Jan Heyns.

Financiering van de bouw van de Sint-Jan

471fe28743fd5f38f7d6abdd7c9fbf6f_1399032De enorme verbouwing werd op verschillende manieren gefinancierd. Men kon natuurlijk altijd eenvoudigweg geld schenken, maar een belangrijke plaats werd ingenomen door de verkoop van aflaten (het op aarde afkopen van je zonden, zodat je in het hiernamaals korter of misschien zelfs niet in het vagevuur zou moeten doorbrengen). De mate van aflaat hing uiteraard nauw samen met het te betalen bedrag.

Mensen, die te arm waren om een aflaat te kopen, werkten vaak mee aan de bouw; het inzetten van arbeidskracht was het alternatief voor geld, maar werd eveneens als aflaat gezien.

Daarnaast betaalden gildeleden steevast een bedrag, voor een bepaald onderdeel van de kerk, voor hun gildetitel of zelfs voor hun nog te beginnen opleiding.

In de loop der tijd liep de handel evenwel in bepaalde perioden terug, verarmden de mensen en kwam er minder geld binnen. Men staakte dan de bouw aan de Sint-Jan en ging pas weer verder als er opnieuw pecunia binnenkwamen. Of men improviseerde op de originele plannen en koos – heel pragmatisch – voor een goedkopere optie: de kerk werd minder groot dan eerst ontworpen, de ramen werden hier en daar kleiner en/of men behield oude delen van de oorspronkelijk romaanse kerk in plaats van ze te vervangen in de gotische stijl.

Bewogen geschiedenis van de Sint-Jan

ed18044fdbc2b2ff2135fe70b4b28039_1399033Door de eeuwen heen is de Sint-Jan aan hevige veranderingen onderworpen geweest. In 1566 vonden ook hier vernielingen door de Beeldenstorm plaats. In 1584 veroorzaakte blikseminslag een heftige brand, waardoor grote schade werd aangericht. In 1629 werd 's-Hertogenbosch bezet door het leger van de protestantse stadhouder Frederik Hendrik (zoon van Willem van Oranje en Louise de Coligny); hij maakte van de Sint-Jan een hervormde kerk. Dit zou duren tot 1810, toen de toenmalige Franse bezetter, keizer Napoleon, de kerk weer katholiek verklaarde en 's-Hertogenbosch tot bisdom uitriep. In 1816 werd dit bij Koninklijk Besluit door koning Willem I bevestigd. Momenteel is het bisdom 's-Hertogenbosch het grootste van Nederland.

Bijzonderheden van de Sint-Jan

a388f2feb1161dd213994349988ed9fa_1399033De toren bevat 59 klokken, de grootste – de 'Noteman'- weegt maar liefst 5.500 kilo.

De buitenkant van de Sint-Jan is rijkelijk versierd met beelden, maar liefst zo'n 600, die een symbolische betekenis hebben. De beelden behoren tot de 'aardse wezens' en tonen mensen, dieren en monsters. Vooral de noord- en zuidportalen zijn vermaard voor hun rijke versieringen met beeldhouwwerken.

In de Sint-Jan zijn dan weer talrijke heiligenbeelden te bewonderen. De meeste glas-in-loodramen hebben de tand des tijds niet doorstaan en stammen voornamelijk uit de 20e eeuw (naar ontwerpen van L. Hezenmans).

Tot slot

bdbdc67c1db32ea7f377c37737d3b99b_1399033Wat mij betreft is de aaneensmeding van de twee musea, van oude en nieuwe kunst, in het Museumkwartier zeker geslaagd.

Links: glasstructuur van Marc Mulders.

Onder één dak is voor iedere kunstliefhebber wel iets van zijn of haar gading te vinden. Echter, ondanks dat ene dak en de glazen verbindingsdeur blijven het twee verschillende musea. Dat wil zeggen, dat je tweemaal een kaartje moet kopen of tweemaal je museumkaart moet laten zien. Zo'n dubbele controle komt mij wat bureaucratisch en onvriendelijk over; misschien toch beter één compleet kaartje voor beide musea verkopen?

De Sint-Jan heb ik vaker bezocht, maar het blijft een prachtige kathedraal en een oase van rust en bezinning in het hart van de stad.

Tel daar nog een lekkernij als de typische Bossche Bol met een lekker kopje koffie bij op en mijn dag kon in ieder geval niet meer stuk!

 

ASMAY.

© 2014 Foto's: Asmay.

 

ab7d6918dcd640805c713e407635536c_1399032Zie ook:

Dagje-uit-Groningen-en-het-Groninger-Museum

Dagje-uit-Leeuwarden-en-het-Fries-Museum

Dagje-uit-Middelburg-en-het-Zeeuws-Museum

Dagje-uit-Venlo-en-het-Limburgs-Museum

Dagje-uit-Zwolle-het-Drostenhuis-de-Peperbus-en-de-Fundatie

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

04/11/2016 07:54

Reacties (3) 

1
04/11/2016 09:27
Leuke stad om eens één of meer dagen naar toe te gaan.
1
04/11/2016 09:23
Altijd al heb ik Den Bosch een fijne stad gevonden, om te winkelen en te bezichtigen.
1
04/11/2016 09:21
Mooie stad.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert