Schimmels, zwammen, paddenstoelen en paddo’s

Door Robin93 gepubliceerd in Voeding en Gewicht

9952d4193edab6f915fff6fbe9beed7b_medium.Het hele jaar door groeien er schimmels in de grond en zijn er altijd wel ergens schimmels en zwammen in het wild te vinden, maar de herfst geldt als hèt seizoen. Niet in het minst door de vaak natte en koele herfstmaanden waarin schimmels nu eenmaal goed gedijen. Toch kun je van tevoren nauwelijks inschatten wanneer, waar, welke zwammen of paddenstoelen te vinden zullen zijn. Het ene moment zie je niets en de volgende dag is de bosbodem bezaait met een bepaalde soort. De geschubde inktzwam is er zo één (zie foto rechtsonder). Wanneer hij verschijnt, is dat vaak in grote getale. Echter, deze zwam is meestal een kort leven beschoren en is daardoor vaak na een paar uur alweer van de aardbodem verdwenen.

a30701e85a7835c38980d1f43830efc6_medium.Schimmels oeroude organismen

Schimmels, maar ook zwammen zijn micro-organismen en stonden ongeveer 450 tot 500 miljoen jaar geleden aan de basis van de verovering van de aarde door het plantenleven. Zonder die pioniersrol zouden er nu geen planten of bomen bij ons kunnen groeien. Paddenstoelen zijn overigens de (meercellige) vruchten van schimmels. Het overgrote deel van de schimmel bevindt zich in draden onder de grond.

Wood-Wide-Web

Schimmels, zwammen en paddenstoelen worden nog vaak gezien als parasitair leven op planten of bomen. Toch is dat in maar weinig gevallen waar. Er zijn er wel - zoals de parasitaire zwam de ‘dennenmoordenaar’ – maar deze zijn meer uitzondering dan regel in de natuur. De meerderheid ervan leeft juist in een symbiose samen met hun omgeving. Wetenschappers hebben schimmels dan ook wel beschreven met de uitdrukking ‘ www’ oftewel wood-wide-web; het verwijst naar het ondergrondse netwerk van schimmeldraden dat planten en bomen overal met elkaar kan verbinden zodat ze voedingsstoffen en water kunnen uitwisselen. Er is zelfs bewijs gevonden dat planten en bomen via zo’n schimmelnetwerk informatie kunnen uitwisselen over bijvoorbeeld hongerige bladluizen en andere schadelijke insecten die in de buurt dreigen te komen! Men denkt dat de ‘gewaarschuwde’ planten en bomen op deze manier hun ‘smakelijkheid’ voor de plaaginsecten negatief kunnen beïnvloeden, zodat ze als soort kunnen overleven.

De pracht en het nut van zwammen en paddenstoelen

293ed6a92df7112695d6f4f66f964259_medium.Paddenstoelen komen in verschillende kleuren en vormen voor. Rodekoolzwammen (zie foto rechts) zijn bijvoorbeeld net zo paars als de groente. Reuzenbovisten zijn net grote ballen die ineens op de gekste plekken opduiken. Porseleinzwammen zijn prachtig glimmend, net als dure Chinese kopjes, en de vliegenzwam (rood met witte stippen) doet menig kind zoeken naar de verwachte kabouters. Schimmels, zwammen en paddenstoelen zijn daarnaast van groot belang voor het ecologisch evenwicht in een bos. Het zijn namelijk de afvalverwerkers van de natuur. Daarnaast komt men er steeds meer achter dat schimmels - als geen ander organisme op aarde - in staat kunnen zijn om zeer onvriendelijke, milieuverontreinigende stoffen af te breken.

Zwammen en paddenstoelen niet zonder gevaar

fe1f25836ee173598b9a94958fb5c3fb_medium.Om zelf wilde zwammen of paddenstoelen te gaan plukken voor je maaltijd is – als je geen deskundige op dit gebied bent – beslist af te raden. Veel ervan zijn namelijk licht tot supergiftig. Elk jaar vallen er diverse dodelijke slachtoffers door het eten van niet als giftig herkende paddenstoelen. Zo’n vergissing wordt bijvoorbeeld nogal eens gemaakt met de groene knolamaniet die verdacht veel lijkt op de eetbare beurszwam. De groene knolamaniet is een broertje van de vliegenzwam, maar geldt als één van de meest giftige paddenstoelen ter wereld. Het eten van één exemplaar kan al tot een dodelijke vergiftiging leiden; extra gevaarlijk is dat de vergiftigingsverschijnselen pas na een paar uur merkbaar worden, maar dan al niet meer tegengegaan kunnen worden.

Toch zijn er ook soorten die al vele jaren– in zeer kleine en/of verdunde en/of bewerkte porties – in de natuurgeneeskunde worden gebruikt. Nogmaals: om de ‘goede’ van de ‘slechte’ te scheiden, moet je een schimmeldeskundige zijn. Van supergiftig tot supergeneeskrachtig; zwammen en paddenstoelen kunnen daardoor voor leken extreem gevaarlijk zijn.

Zwammen en paddenstoelen - indien eetbaar - prima in de keuken

Voor culinair gebruik kun je je dan ook het beste houden aan gekweekte of door deskundigen geplukte en verkochte paddenstoelen uit de supermarkt of de speciaalzaak. Echter, zorg dat ze in een gerecht worden verhit en eet geen rauwe paddenstoelen. Daarin zit namelijk altijd een kleine hoeveelheid van het giftige agaritine. In grote hoeveelheden is deze stof schadelijk. Door verhitting (koken, bakken, braden, grillen e.d.) wordt de giftige stof voor het grootste deel afgebroken.

Schimmels, zwammen en paddenstoelen in geneesmiddelen

86986eddd61a1dc7a1efd6d176087e8b_medium.Inmiddels zijn er ongeveer 5000 verschillende soorten schimmels, zwammen en paddenstoelen in onze regionen bekend. In de toekomst kunnen zij wellicht van steeds grotere waarde worden naarmate de wetenschap meer en meer van hun specifieke eigenschappen leert kennen. Thans weet men al dat er tal van stoffen in schimmels, zwammen en paddenstoelen te vinden zijn die een nieuwe generatie geneesmiddelen kunnen opleveren.

Bouwen met schimmels en zwammen

Volgens de Amerikaanse productontwerper Eben Bayer vormen schimmels ook de meest ideale bouwsteen om ongewenste kunststoffen – zoals het zeer milieubelastende polystyreen van onder meer piepschuim, snackbakjes en wegwerpbekertjes – voorgoed overbodig te maken. Het geheim van de zwam in dit opzicht heet: mycelium oftewel zwamvlok.

9c7937ff5ed5d6ad7b328aa2a906b960_medium.Het is een netwerk van schimmeldraden waarmee de schimmel of zwam onder de grond verder groeit. Door deze lijmachtige substantie samen te voegen met natuurlijk afval (zoals rijstkaf, katoenschillen of houtsnippers) maakt het start-up bedrijf Ecovative van Eben Bayer een materiaal dat niet alleen in elke wensbare vorm kan worden gekweekt, maar ook nog eens geheel biologisch afbreekbaar is. Daarnaast is het goedje waterafstotend, isolerend en brandveilig.

Zwamvlok is – volgens Bayer – al zeker een miljard jaar in het natuurlijk milieu van de aarde aanwezig en heeft zich in die tijd uitstekend weten te handhaven. Het enige waar zijn bedrijf gebruik van maakt is de zwamvlokeigenschap om afval te verteren en om te zetten in een bruikbaar materiaal. Ecovative levert inmiddels verpakkingsmateriaal van het zwamvlokproduct en is er bovendien in geslaagd er surfplanken van te maken en er huizen mee te isoleren.

En dan zijn er nog paddo’s

ca01aaaf4aa9842210b0939e2fe4ca5a_medium.Paddo’s is de benaming voor een groep van paddenstoelen die hallucinaties kunnen oproepen. Dit komt, omdat ze de stoffen psilocybine en psilocine bevatten. Beide stoffen staan op Lijst 1 van de Opiumwet en gelden als harddrugs. Je hoeft overigens niet ver te zoeken voor een paddo: de beroemde vliegenzwam zit bijvoorbeeld bomvol psychoactieve stoffen. Volgens kenners is één van de kenmerken van gebruik van de vliegenzwam de illusie dat alles om je heen veel kleiner of juist groter lijkt dan het in werkelijkheid is – de Alice in Wonderland-trip zullen we maar zeggen.

Hallucinogene paddenstoelen zijn er altijd in de natuur geweest en door zowel mens als dier gebruikt. Rendieren staan er bijvoorbeeld om bekend dat zij zich bij tijd en wijle tegoed doen aan de vliegenzwam en zo aan het trippen slaan. In sjamanistische culturen werden deze paddo’s avant la lettre ook al duizenden jaren gebruikt om trances op te wekken, zelfkennis te vergroten, contact met de natuurgeesten/-goden te verkrijgen, antwoord te krijgen op vragen enz. enz. enz.

221c8a00188daf4fd459f126802cf70f_medium.Op zich zijn paddo’s een relatief onschuldig middel, mits je het natuurlijk goed weet te doseren – en daar slaagde zeker niet iedereen in in het verleden, gezien diverse trippende gebruikers die dachten te kunnen vliegen en aldus van het dak of uit het raam sprongen - met alle gevolgen van dien. Het bezitten, kweken en verkopen van verse of gedroogde paddo’s is dan ook strafbaar; een kleine hoeveelheid voor eigen gebruik wordt echter gedoogd. Omdat de wet echter alleen de bovengrondse paddenstoel betreft, kunnen de ondergronds groeiende schimmels nog steeds wel legaal worden gekweekt en verkocht. Vreemd en krom deze logica der wet, net als een paddotrip.

 

Copyright: Robin93.

(2016) Foto's: Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

20b6595fdfb5433e74fef239439116ae_medium.Zie voor andere artikelen bijvoorbeeld ook:

Hamburger-van-fastfood-naar-trendy-delicatesse

Smakelijke-snacks-of-griezelige-gerechten?

Wietteelt-wereldwijd-in-stadsplantsoenen

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

28/10/2016 15:41

Reacties (8) 

1
29/10/2016 05:22
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Wat een mooi artikel, en natuurlijk goed om te weten.
1
28/10/2016 22:54
Mooi en leerzaam artikel. Koop zwammen en paddenstoelen veiligheidshalve gewoon bij de supermarkt of natuurwinkel.
1
28/10/2016 19:47
Leuk en nuttig artikel! Ik weet er gelukkig voldoende van om zo nu en dan een lekker maaltje te scoren.
Vorige week toch maar weer drie mooie halfwas cèpes gevonden. Uiteraard heb ik de grootste exemplaren laten staan: voor de eekhoorns.
1
28/10/2016 19:13
Mooi artikel, Robin. In Frankrijk hangen bij de apotheken grote kleurenposters voor de ramen met daarop afgebeeld de paddenstoelen die eetbaar zijn.
1
29/10/2016 08:04
Dat is handig!
1
28/10/2016 16:10
Interessant, dat er van schimmels zelfs bouwmateriaal wordt gemaakt! Leerzaam stukje.
1
28/10/2016 16:07
Ze zijn nog adembenemend mooi ook, deze vruchten van de schimmel.
2
28/10/2016 16:05
Leuk artikel! Zelf forageren in het bos, nee, dat zie ik mijzelf niet doen gezien de giftigheid van sommige paddenstoelen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert