Diabetes: wat is diabetes 1 eigenlijk?

Door Asmay gepubliceerd in Gezondheid en fitness

714d346dcf6a2ec010a293cb07d3eb92_medium.Diabetes 1 is een auto-immuunziekte, waarbij het immuunsysteem door nog onbekende redenen bepaalde eigen lichaamscellen aanvalt en vernietigt.

Helaas komt het vaker voor dat het lichaamseigen immuunsysteem op hol slaat en zonder bekende oorzaak bepaalde gezonde lichaamscellen aanvalt alsof het ziekteverwekkende indringers zijn.

In het geval bij diabetes 1 worden de insulineproducerende cellen in de alvleesklier (ook wel pancreas genoemd) aangevallen en afgebroken.

Diabetes 1 en de alvleesklier

Naast de productie van verteringssappen heeft de alvleesklier een belangrijke functie: zij bevat kleine celgroepen die twee speciale en onontbeerlijke hormonen produceren. Deze celgroepen worden de Eilandjes van Langerhans genoemd (naar Paul Langerhans, degene die ze heeft ontdekt).

Rechts: de alvleesklier of pancreas in ons lichaam.

De Eilandjes van Langerhans

Deze speciale celgroepen produceren twee belangrijke hormoonstoffen, die van vitaal belang zijn voor het functioneren van onze stofwisseling: insuline en glucagon.

De werking van insuline

641dda4fd189ed10d5eeeca978d18cf1_1394783Om de brandstof bloedsuiker of glucose ín de lichaamscellen te krijgen, heb je het hormoon insuline nodig. Insuline werkt als een 'sleutel', waardoor de lichaamscel de voeding herkent en zich opent. De bloedsuiker wordt opgenomen en voor de celverbranding verbruikt. Daardoor kunnen bijvoorbeeld hersencellen helder denken, de orgaancellen goed werken en spiercellen krachtig presteren. Insuline verlaagt op deze manier het bloedsuikergehalte in het bloed. Een teveel aan bloedsuiker in de cellen (meer dan voor de directe verbranding nodig is) wordt door de lever omgezet in glycogeen en als reserve opgeslagen in de lever, om de organen, in het spierweefsel en uiteindelijk in vetweefsel (overgewicht).

De tegengestelde werking van glucagon

f0cfbfb370134558ddcfe3d780fec81f_1394783Een normale, niet te grote reservevoorraad glycogeen is nodig en nuttig. Het helpt het lichaam aan extra brandstof, bijvoorbeeld bij zware krachtsinspanningen of bij gevaar. Glucagon is het andere hormoon dat door de Eilandjes van Langerhans wordt geproduceerd. Glucagon zorgt er voor dat bij een (te) lage bloedsuikerspiegel of bij inspanning (zwaar lichamelijk werk, sport) of bij gevaar ('vechten of vluchten') glycogeen uit de reserve wordt afgebroken en weer in het bloed wordt opgenomen, waarna het meestal direct naar de spierweefsels wordt gebracht. Glucagon verhoogt dus het bloedsuikergehalte in het bloed wanneer dat nodig is.

Probleem dat leidt tot diabetes 1

Het moge duidelijk zijn, dat een goede balans tussen insuline en glucagon absoluut noodzakelijk is voor een goede en gezonde bloedsuikerspiegel en een goed functioneren van onze lichaamscellen.

a3ef348005353b11fcc55950f0911611_medium.Bij diabetes 1 is het immuunsysteem echter op hol geslagen en heeft de Eilandjes van Langerhans vernietigt. De hormonen insuline en glucagon worden niet meer geproduceerd.

Links: twee soorten (of merken) kortwerkende insuline.

Het resultaat is dat na een maaltijd alle voedingsstoffen in de vorm van bloedsuiker in het bloed blijven zitten.

Door het  ontbreken van insuline stellen de cellen zich niet meer open, gaan over op de ongewenste verbranding van eiwitten en vetten (sterk gewichtsverlies) en sterven uiteindelijk af door gebrek aan brandstof. Het blijvend hoge bloedsuikergehalte zorgt weer voor allerlei beschadigingen aan het ader- en vaatstelsel in het lichaam, met alle gevolgen van dien. Bij diabetes 1 is de toestand acuut, waardoor de ziekte meestal snel wordt onderkend en kan worden behandeld. Zonder behandeling is diabetes 1 een dodelijke ziekte met een kort verloop.

Wanneer kun je diabetes 1 krijgen?

Het hoe en waarom van een op hol geslagen immuunsysteem, dat specifiek de Eilandjes van Langerhans aanvalt en vernietigt, is nog allesbehalve duidelijk. Onderzocht worden diverse mogelijke oorzaken: de invloed van bepaalde voedingsmiddelen zoals gluten (tarwe-eiwit) en koemelk op het afweersysteem, bepaalde (buikgriep-?) virussen, langdurige stress, misschien toch een genetische aanleg?

Wel is bekend, dat bepaalde vormen van (huiselijke) stress bij vooral baby's en jonge kinderen een factor kunnen zijn bij het ontstaan van de ziekte.

91d2dbbd416e0df56c6ed46ab94cd6ca_medium.Ook is duidelijk dat er een relatie is met de ziekte coeliakie (allergie, totaal onvermogen om gluten te verteren). De opname van gluten (tarwe-eiwit) lijkt op één of andere manier met diabetes 1 te maken te hebben; een aantal diabetes 1-patiënten ontwikkelt namelijk op een bepaald tijdstip de ziekte coeliakie erbij of andersom. Coeliakie is echter geen complicatie van diabetes 1 of vice versa. Je kunt beide ziekten zowel apart krijgen als samen ontwikkelen. Wellicht resulteert dit ooit nog in een advies voor een preventief glutenvrij dieet voor kinderen of mensen met een verhoogde genetische aanleg op diabetes 1, maar zover is het nu nog niet.

Verder maken leeftijd, geslacht, ras, gewicht, leefstijl, mate van sportiviteit enz. allemaal helemaal niets uit. Iedereen kan deze ziekte op elk moment spontaan ontwikkelen, jong of oud, dik of dun, sportief of niet.

Er is bij diabetes 1 een kleine mate van erfelijkheid; niet de ziekte is erfelijk maar wel de genetische aanleg (op het foutje in het immuunsysteem). Een aanleg wil echter niet zeggen, dat de ziekte zich ook daadwerkelijk zal manifesteren.

941db06d21647e243f02ff034b77b9d1_medium.Kun je diabetes 1 voorkomen?

Voor zover nu bekend nog niet. Gezond leven, passend gewicht, voldoende beweging zijn factoren, die natuurlijk altijd goed zijn voor ons welzijn, maar je kunt er deze ziekte niet mee voorkomen.

Er zijn diverse onderzoeken bezig, waarbij men kijkt naar de factoren rond het ontstaan van de ziekte, in de hoop op dat punt de ontwikkeling van diabetes 1 te vertragen of voorkomen.

Zo hebben Nederlandse wetenschappers ontdekt welke delen van het immuunsysteem precies verantwoordelijk zijn voor de aanval op de Eilandjes van Langerhans. Momenteel is men bezig met verder onderzoek om de ziekte te vertragen bij kinderen, die de ziekte net hebben ontwikkeld.

Behandeling van diabetes 1

De primaire behandeling bij diabetes 1 bestaat altijd uit het spuiten van insuline. Omdat het lichaam zelf geen insuline meer aanmaakt, moet het namelijk worden toegevoerd. Insuline overleeft de inwerking van maagsappen niet en kan dus niet in de vorm van tabletten of capsules via de mond worden ingenomen. Insuline moet daarom altijd worden ingespoten in vetweefsel of in een huidplooi (buik, bovenbenen, bovenarmen).

Insuline

ce267636051458a624b8b657a15f7a2d_medium.Inspuiting van insuline kan door middel van injectienaalden (zoals vroeger en nu vaak nog in ontwikkelingslanden), speciaal geprepareerde insulinepennen of via een insulinepomp.

Toediening door injectienaalden of insulinepennen zal volgens een speciaal schema verlopen, dat met de internist en/of diabetesverpleegkundige wordt opgesteld.

Meestal spuit men dan 4x per dag: 1x voor elke maaltijd een bepaalde hoeveelheid kortwerkende insuline en 1x voor het slapen gaan langwerkende insuline.

Toediening door een insulinepomp is een stuk comfortabeler, omdat de insuline continue in kleine beetjes wordt toegediend en daardoor zoveel mogelijk op de natuurlijke manier van toevoer in het lichaam lijkt.

ef854273d665f7259ef2b0e9f08ff46e.jpgDe hoeveelheid insuline en de instelling van de pomp word samen met de internist en/of diabetesverpleegkundige uitgewerkt.

De pomp voert de insuline via een infusieset (een slangetje en een klein naaldje, dat steeds in de buik wordt vastgezet) in het lichaam.

Zo'n infusieset hoeft maar om de 1-3 dagen te worden vervangen; een pomp kan dan ook als een stuk makkelijker en minder pijnlijk worden ervaren dan 4x per dag spuiten met een injectienaald of insulinepen.
Een insulinepomp wordt daarom veel bij kinderen met diabetes 1 gebruikt.

Wel is een pomp altijd aanwezig; je hebt het ding dag en nacht om. Voor douchen of zwemmen wordt de pomp voor korte tijd afgekoppeld.

Insuline is overigens een kwetsbare stof. Bij voorkeur wordt insuline bewaard in de koelkast (4-8 °C), echter bij minder dan 2 °C of bij bevriezing verliest het zijn werking. Buiten de koeling kan insuline ongeveer vier weken worden bewaard op kamertemperatuur. Bij een te hoge temperatuur (meer dan 25 °C) en in te sterk licht (bijvoorbeeld direct zonlicht) gaat de werking eveneens verloren.

Die hoge temperatuur geldt ook bij de gebruiker: bij ziekte met (hoge) koorts werkt insuline minder goed of zelfs helemaal niet en kan het bloedsuikergehalte enorm stijgen. In zo'n geval moet altijd de behandelend arts of het ziekenhuis worden ingeschakeld.

Zelfcontrole

ef9115ef9b1ca92b53b7ae269243c842_medium.Bij het zelf spuiten van insuline is een grote mate van zelfdiscipline en zelfcontrole een must.

Hoe weet je immers hoeveel insuline voor welke maaltijd je moet spuiten?

Dit betekent niet alleen een goede kennis van en inzicht in voedingsmiddelen (koolhydraatgehalte), maar ook weten hoe hoog je bloedsuikerspiegel is voor de maaltijd.

Daartoe dien je, in ieder geval voor elke maaltijd en voor het slapen gaan, bloed (uit een vinger) te prikken en met behulp van een glucosemeter en teststrips je bloedsuikerspiegel te meten.

Genezing van diabetes 1

Genezing van diabetes 1 bij alle patiënten is op dit moment nog niet mogelijk. Wel zijn er een aantal nieuwe inzichten en therapieën ontwikkeld.

Jonge kinderen

Zo lijkt het er bijvoorbeeld op dat, wanneer baby's ongeveer één jaar borstvoeding krijgen en tot hun tweede jaar extra vitamine D gebruiken (let op: teveel vitamine D is weer niet goed!), ze beter beschermd zijn tegen het ontstaan van diabetes 1. Verder onderzoek hiernaar is echter hard nodig.

Transplantatiebehandelingen

965fa47ae970c882718393bac21505bc_medium.Bij een aantal volwassen patiënten is inmiddels met redelijk succes een transplantatie uitgevoerd met insulineproducerende cellen van een donor.

Daarbij worden donorcellen van de Eilandjes van Langerhans in de alvleesklier ingebed. Wanneer de operatie is geslaagd en de cellen insuline gaan produceren, hoeft er helemaal geen insuline meer te worden gespoten. Echter, deze transplantatiebehandeling is niet voor iedereen geschikt.

Er moet een passende donor zijn en men zal de rest van zijn of haar leven medicijnen moeten blijven slikken. Net als bij andere transplantaties moet het eigen immuunsysteem namelijk blijvend worden onderdrukt om afstoting (of vernietiging) van het nieuw ingebrachte weefsel te voorkomen.

 

ASMAY.

© 2014 Foto's: Diabetes Fonds, Wikimedia Commons, Office.microsoft.com.

Bronnen: Diabetes Fonds, Diabetes Vereniging Nederland.

 

4bad3508b748083e2300009fccfa51cd.jpgZie ook:

Diabetes-wat-verstaan-we-onder-diabetes?

Diabetes-hoe-zit-het-nu-precies-met-diabetes-2?

Diabetes-bijzondere-vormen-van-diabetes

Diabetes-voeding-koolhydraten-hypo-s-en-hypers

Diabetes-wonder-in-zicht!-Is-genezing-op-termijn-toch-mogelijk?

ae6a2137f9055a91e0b48c6c5f9ccfc2.jpgOf lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

26/10/2016 08:07

Reacties (3) 

1
26/10/2016 08:27
Erg, vooral voor (jonge) kinderen, vind ik.
1
26/10/2016 08:24
Altijd raar ,dat je lichaam zichzelf op bepaalde plekken aan kan vallen.
1
26/10/2016 08:22
Akelige auto-immuunziekte, jong of oud, dik of dun, dit kan je zomaar krijgen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert