Rusland: het Park van de Gevallen Monumenten in Moskou

Door Asmay gepubliceerd in Reizen en vakantie

a30161802a9fe08b2f4b7fa1df005842_medium.Tegenover het imposante Gorky Park, net buiten het centrum van Moskou, ligt een klein park aan de zuidoever van de Moskva.

Het park bevat de grootste collectie beeldhouwwerken, geëxposeerd in de open lucht, van Rusland.
 

Links: het beeldmerk van de Sovjet-Unie: CCCP. Op de voorgrond Breznjev.

In vroeger tijden werd het park wel het Park van de Gevallen Helden genoemd. Tegenwoordig heet het officieel het Muzeon, maar het park staat vooral bij buitenlandse toeristen beter bekend als het Park van de Gevallen Monumenten of zelfs als het Monumentenkerkhof.

Ideologie, propaganda en cultuur

Van oudsher wordt de heersende ideologie, religie of zelfs persoonsverheerlijking van het staatshoofd weerspiegelt in het straatbeeld door de hoeveelheid en aard van monumenten. Waren het in de Middeleeuwen bijvoorbeeld vooral beelden en afbeeldingen van Christus, Maria en de vele heiligen, die dorpen of steden sierden, in later tijden was ook menig koning(in), keizer(in) of zelfs staatsman nadrukkelijk in beeldvorm op pleinen en in parken te vinden.

In de moderne tijd vinden wij dat nog, vooral in landen die door één partij of één persoon worden geregeerd. Te denken valt bijvoorbeeld aan de (omver gehaalde) beelden van Saddam Hussein in Irak, Bashar al-Assad in Syrië en Kim Jong-un in Noord-Korea.

a4f2bb6adbbe538ed12b74d0bfa8346c_medium.

Onmiskenbaar Lenin.

In de oude Sovjet-Unie was het niet anders. De oppermachtige communistische partij 'herschreef' de rijke Russische geschiedenis en cultuur door middel van censuur en propaganda, met de daarbij behorende verheerlijking van de communistische ideologen (Marx), leiders (Lenin, Stalin) en arbeiders. Zo moest in iedere stad, ieder dorp of gehucht minstens een beeld of buste van Lenin te vinden zijn naast de overbekende rode ster en hamer en sikkel, het 'logo' van het Russische communisme.

Maar na het einde van een ideologie, wat nu?

Na de 'dubbele' revolutie van augustus 1991 vond er een grote politieke omwenteling plaats in de communistische staat. Eerst probeerde de harde kern van de communistische partij de macht te grijpen om de in hun ogen te ver gaande hervormingsvoorstellen van president Michael Gorbatsjov een halt toe te roepen. De machthebbers in de deelrepublieken, die voor het eerst uitzicht hadden op (gedeeltelijk) zelfbestuur, steunden de coup echter niet. Vooral Boris Yeltsin, destijds voorzitter van de Opperste Sovjet, keerde zich tegen deze harde kern en steunde aanvankelijk de afgezette president Gorbatsjov. Mede door zijn optreden strandde de coup door gebrek aan steun.

5a3c0330e6b4ca3ff4a46a34a4a7e255_medium.

Onmiskenbaar Stalin, door vandalen beschadigd.

Vervolgens keerde Yeltsin zich ook tegen Gorbatsjov en het centrale gezag van de communistische partij en verklaarde zich voor het zelfbeschikkingsrecht. Hierna verklaarde de ene na de andere Sovjetstaat zich in rap tempo onafhankelijk. De Sovjet-Unie viel uit elkaar en hield op te bestaan.

De meeste staten keerden zich ook af van de communistische ideologie en doctrine. Men bleef echter wel zitten met honderdduizenden beelden, bustes en plaquettes, die het communistische gedachtegoed verheerlijkten.

Ontstaan van de bijzondere beeldenverzameling

Alleen in Moskou al waren tienduizenden beelden van communistische leiders, 'helden', rode sterren en hamers en sikkels overcompleet geworden. Hoewel er zeker nog enkele beelden van Marx en Lenin in het straatbeeld van Moskou te vinden zijn, werd het grootste deel ervan weggehaald. Veel werden er vernietigd of omgesmolten.

5c6cff0e6504241f613d18e157bd34ac_medium.

V.l.n.r.: Lenin, Breznjev en Marx.

In 1992, het jaar van de onafhankelijkheid van Rusland en de beëdiging van Boris Yeltsin als eerste, niet-communistische president, werden een aantal van de meest vooraanstaande beelden gedumpt in het Park van de Gevallen Helden. Veel van deze beelden staan nog precies waar ze ruim 20 jaar geleden werden neergezet; schots en scheef door elkaar, zonder aanzien des persoons, zonder sokkels.

Cultureel erfgoed in het Muzeon

Hoewel de meeste Russen niet meer zaten te wachten op de propagandakunst van het Sovjettijdperk, herkende en erkende men wel, dat de oude monumenten een duidelijk beeld gaven van een belangrijke periode in de Russische geschiedenis. Bovendien werd deze beeldhouwkunst van vooral de periode 1930-1960 gekenmerkt door een specifieke, markante stijl (de enige die van overheidswege werd goedgekeurd), die uniek is in de Russische kunstgeschiedenis. Het nu spottend betitelde Park van de Gevallen Monumenten, maar officieel benoemde Muzeon werd de plek, waar dit erfgoed  te zien zou blijven.

52dd88ee29de46d3908b94dd2913865f_medium.

Albert Einstein en Niels Bohr, in aluminium (1970, door Vladimir Lemport).

Daarnaast kwamen er ook andere beelden te voorschijn, die destijds de communistische censuur niet hadden doorstaan en verborgen waren gebleven. Alsnog werden zij in het Park neergezet of in de overdekte galerieën op het terrein tentoongesteld. Ook werden er exposities georganiseerd met nieuwe beelden, nieuwe kunstwerken uit het Rusland van na 1991. Het park veranderde in een cultureel openluchtmuseum.

Beelden en schandalen

Eén van Moskous veelbesproken en omstreden kunstenaars is toch wel Zurab Tsereteli. Zijn bombastische, alles overheersende beelden en beeldengroepen zijn niet naar ieders smaak. Zijn uitermate luxe levensstijl, als ware hij een internationale popster, nog veel minder. Tsereteli had echter wel goede connecties.

475972c7fbf62a6e1e012d598c648f7d_medium.Tijdens de beginjaren van het nieuwe Rusland was hij nauw bevriend met Joeri Loezjkov, burgemeester van Moskou (1992-2010). Hierdoor wist Tsereteli veel officiële opdrachten binnen te slepen, tegen uiteraard zeer gepeperde honoraria.

Rechts: Peter de Grote.

Tsereteli, Georgiër van geboorte, vestigde zijn reputatie met het Monument van de Overwinning, dat bij het oorlogsmuseum aan de rand van Moskou is geplaatst. De hoge obelisk is 142 meter hoog en bevat een koperen beeld van Nike, de godin van de overwinning. Het kolossale monument is vanuit een groot deel van Moskou te zien en wordt spotten Vlinder op een speld genoemd.

Door zijn goedgeplaatste connecties sleepte Tsereteli bijvoorbeeld de opdrachten in de wacht voor de restauratie van de Kathedraal van Christus de Verlosser en voor het cadeau, in opdracht van de (toen nog) Sovjet-Unie, voor de Verenigde Staten ter ere van het 500-jarig jubileum van Columbus' ontdekking (1492-1992). Tsereteli maakte hiervoor een gigantisch beeld van een schip met Columbus prominent op de voorplecht. De Amerikanen vonden het beeld echter foeilelijk en bedankten voor de eer nog voordat het gereed was.

Om de enorme kosten van het cadeau-beeld toch te kunnen verantwoorden, werd het hoofd van Columbus verandert in dat van tsaar Peter de Grote. Tsereteli verkocht het 94 meter hoge beeld vervolgens aan de Russische regering ter ere van het 300-jarig bestaan van de door Peter de Grote opgerichte Russische marine. Het beeld staat pal naast het Muzeon, aan de overzijde van de Moskva ligt de Kathedraal van Christus de Verlosser. Het is inmiddels door internationale toeristenverenigingen tot één van de tien lelijkste beelden ter wereld uitgeroepen.

Toekomst van het Muzeon

41e505fae6ce8ccc77a823245be8a34c_medium.Toch is de toekomst van het Park van de Gevallen Monumenten onzeker geworden. Het voortbestaan wordt bedreigd door multimiljonaire Yelena Baturina, de vrouw van voormalig burgemeester Loezjkov.

Zij wil de galeriegebouwen op het terrein laten slopen en er een gebouw in de vorm van een sinaasappel (!) laten bouwen door de Britse architect Norman Foster (o.a. bekend van de enorme 'sigaar' of 'ghurkin' van Londen). Het bouwwerk zou echter het gehele terrein in beslag nemen, waardoor het park en de beelden voorgoed van de aardbodem zullen verdwijnen. Inmiddels zijn er al luide protesten geuit en commissies voor het behoud van dit historisch erfgoed opgericht. Het is nog onduidelijk wat er uiteindelijk met het terrein gaat gebeuren. Indien je binnenkort in Moskou op vakantie bent, bezoek dit bijzondere park dan beslist een keer – nu het nog kan.

 

ASMAY. 

© 2013 Foto's: Asmay.

 

Rechts: Maxim Gorky.

8ca0d08f4dc96294f897368ae3bae529.jpgZie ook:

Rusland-protesteren-in-de-Kathedraal-van-Christus-de-Verlosser-Moskou

Rusland-op-en-rond-het-Rode-Plein-in-Moskou-1

Rusland-op-en-rond-het-Rode-Plein-in-mMskou-2

Rusland-Tverskaya-Ulitsa-meer-dan-een-straat-in-Moskou

Rusland-de-metro-in-Moskou#

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
24/10/2016 08:23

Reacties (3) 

1
24/10/2016 10:02
Als ik ooit nog eens in Moskou kom, zou ik dit zeker graag willen bekijken.
1
24/10/2016 09:57
Heel bijzonder, om alles in een park bijeen te zetten.
1
24/10/2016 09:44
Goed idee om op deze manier die oude beelden - die niemand meer blijkt te willen - voor toekomstige generaties te bewaren.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert