Salvador Dali, geniaal en excentriek kunstenaar

Door Asmay gepubliceerd in Geschiedenis

ccf07ddd1cedfe709b4aa6c3b83104da_medium.Aan de Costa Brava ligt het Catalaanse plaatsje Figuéras. Dit was de geboorteplaats van één van 's werelds meest excentrieke en getalenteerde kunstenaars, Salvador Dalí.

Links: Couple aux têtes pleines de nuages (1936).

In Figuéras staat het naar hem genoemde en aan hem opgedragen museum, van verre te herkennen aan de rozerode kleur en de gigantische eieren, die bij wijze van kantelen, de bovenrand sieren. Overigens, in diverse musea over de wereld verspreid vind je werken van Dalí's hand. Of je zijn werk mooi vindt of niet, is een persoonlijke vraag. Bijzonder en vaak ook grappig is het wel.

Jonge jaren van Dalí

43fd90e52fb8e9ff48c5d7b115c31728_medium.Salvador Dalí, eigenlijk Salvador Felipe y Jacinto Dalí y Domenech, werd op 11 mei 1904 geboren in Figuéras in Catalonië, Spanje. Toen hij 10 jaar was, kreeg hij zijn eerste tekenlessen van de impressionistische kunstschilder Ramón Pichet, een vriend van zijn vader.

Links: Shirley Temple, le plus jeune monstre sacré de cinéma de son temps (1939).

De jonge Dalí was bijzonder getalenteerd; in het Stadstheater in Figueras werd zijn werk voor de eerste keer al geëxposeerd in 1918. Destijds was hij zeer geïnteresseerd in kunstschilders als El Greco, Francisco Goya, Michelangelo en Diego Velásquez. Maar al snel waren invloeden van andere schilderstijlen, eerst het impressionisme en later het kubisme, in zijn werk te vinden.

Schilderstijl van Dalí

c810ffa675950616775be6bb5ddd22e0_medium.Dalí kreeg zijn schildersopleiding in Madrid (1921-1924). Toen al omschreef zijn omgeving hem als excentriek; misschien probeerde hij op deze manier de aandacht op zich te vestigen.

Rechts: Figuur aan het raam (1925). Dalí schilderde zijn zus Ana Maria in dit werk.

In 1926 vertrok hij naar Parijs, waar hij in contact kwam met de Spaanse kunstschilder Pablo Picasso, de Franse schrijver en dichter André Breton en de Spaanse filmmaker Luis Buñuel.  In deze periode veranderde zijn schilderstijl opnieuw, mede onder invloed van Breton, de schrijver van het 'Manifest van het Surrealisme', en hij ontwikkelde zich van kubist tot surrealist.

Dali's veelzijdigheid oversteeg het Surrealisme

Enkele tientallen jaren later kwam Dalí onder invloed van de barok, waarop de surrealisten, die dit niet accepteerden, met hem braken. Dalí wilde op zijn beurt niet meer tot de surrealisten gerekend worden; zijn werk was uniek en ging (volgens hemzelf dan) elke stroming te boven.

b642a8670dd1f56ba54456fb20cc1ccc_medium.

Boven: Landschap met touwtjespringend meisje (1936).

4d41e09163759b7dc85a914717408748_medium.Met zijn ongewone kleurencombinaties en  nauwkeurige, maar vervormde uitbeelding creëerde Dalí een vaak hallucinerende atmosfeer. Vooral het op één doek of in één beeld afbeelden van realistisch weergegeven, maar niets met elkaar te maken hebbende objecten, heeft hieraan bijgedragen. Hij was voorts een meester in het perspectief en het 'trompe d'oeil' (gezichtsbedrog).

Rechts: Tête otorhinologique de Vénus (1964).

Dalí's persoonlijke leven

Zo opvallend en excentriek als zijn levensstijl was, zo verlegen, bijna fobisch, was Dalí op het gebied van liefde en seks. Er werd zelfs verteld dat Dalí bang was voor het vrouwelijke geslachtsdeel en dat hij homoseksuele neigingen had. In zijn jonge jaren had Dalí een aantal jaren een zeer hechte relatie met de homoseksuele dichter Federico García Lorca gehad. Op Lorca's seksuele toenaderingspogingen zou hij nooit zijn ingegaan.

Toen het echtpaar Paul en Gala Éluard in augustus 1929 een bezoek brachten aan het atelier van Dalí  in Cadaqués, sloeg echter de vlam in de pan. Dalí en Gala waren op slag verliefd. Gala was een Russische immigrante en heette oorspronkelijk Elena Ivanovna Diakonova. Zij was tien jaar ouder dan Dalí. Kort na hun ontmoeting scheidde Gala in Frankrijk van haar man.

In 1934, toen de Tweede Spaanse Republiek voor het eerst echtscheiding in Spanje toestond, trouwde Dalí met zijn Gala, echter alleen voor de wet. Een kerkelijk huwelijk was nog niet mogelijk; dat duurde tot 1958, na de dood van Paul Éluard.

4c3d8729167afd9c593e7149f6f67d1e_medium.Dalí en de Spaanse Burgeroorlog

Hoewel hij zelf in het buitenland verbleef (Frankrijk en de VS), steunde Dalí de officierenopstand van de latere dictator, generaal Franco, die uiteindelijk leidde tot de Spaanse Burgeroorlog. Deze periode in Dalí's leven kenmerkte zich ook door een diepe, katholieke geloofsbeleving en vroomheid. Zo heeft hij, naar eigen zeggen, menig maal in kerken en kathedralen voor de opstandige generaal gebeden.

Rechts: boekomslag van Dalí's hand voor de 'Gezangen van Maldoror' (1935).

Na afloop van de burgeroorlog, in 1939, feliciteerde Dalí generaal Franco uitgebreid met het behalen van de overwinning op de Spaanse nationalisten. Toch bleef hij zelf in Frankrijk wonen.

Dalí's Amerikaanse periode

38e9aa90ec6c247d66ae148e65f5eab1.jpgIn 1940 vluchtten de Dalí's voor de Duitse bezetters vanuit Frankrijk naar de Verenigde Staten. Zij woonden er tot 1955.

Links: Het gezicht van de oorlog (1940).

Dalí's hang naar sensatie en zijn excentriciteit, duidelijk omwille van de publiciteit, brachten hem onder de aandacht van een nieuw en breed publiek.

Vooral de Amerikaanse jetset leek in hem geïnteresseerd, waardoor zijn carrière een nieuwe vlucht nam. Zo werkte Dalí in deze periode mee aan films, zoals "Spellbound" van Hitchcock in 1945, en adviseerde en tekende hij voor Walt Disney. Verder ontwierp Dalí vele theaterdecors, affiches en zelfs boekillustraties, zoals hij dat ook al eerder in Europa deed (en later weer zou doen).  

7b048447a991d00dc67b701d60b9abd4_medium.563d2f5069c9b82dcc2c022e301ae57a_medium.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Boven: affiches, die Dalí in 1969 maakte voor een reclamecampagne van de Franse Spoorwegen.

De Dalí's terug in Spanje en pro Franco

9fbdd049a2f5c96c795367156a2b6f8b.jpgVanaf 1955 woonden de Dalí's weer in Spanje. Als aanhanger van dictator Franco had Dalí niets te vrezen. Later werd hij aanhanger van de Alfonsistische monarchisten, één van de stromingen van de Spaanse monarchisten (de andere stroming was de Carlistenbeweging) – hij noemde zichzelf echter anarcho-monarchist.

Voor alle trouwe steun werd hij opgenomen in de 'Orde van Isabella de Katholieke', een ridderorde ter beloning van (militaire en) burgerlijke verdiensten.

Door koning Juan Carlos werd hij in 1982 zelfs in de adelstand verheven. De Dalí's mochten zich markies en markiezin de Dalí de Pubol noemen. Daar de Dalí's geen kinderen hadden, is deze erfelijke titel inmiddels weer verdwenen.

Eigen museum in Figuéras

In 1974 kreeg Dalí een eigen museum naar zijn eigen ontwerp, in zijn geboortestad, Figuéras.

Veel van zijn werken, schilderijen, beelden, tekeningen, posters, studies, meubels en andere creaties zijn er te bewonderen. Ook in de Verenigde Staten heeft Dalí overigens een eigen museum: The Dalí Museum in St. Petersburg, Florida.

3c5434d8df223c0843db479d70937f94_medium.In België worden werken van Dalí permanent tentoongesteld in de Museum-Gallery Xpo: Salvador Dalí in Brugge. In Nederland heeft het museum Boymans Van Beuningen in Rotterdam een aantal werken van  Dalí in de collectie. Veel van zijn overige werken zijn te vinden in andere musea voor moderne kunst, over de gehele wereld verspreid.

Rechtsboven: witte afrodisiac telefoon (1936).

Rechtsonder: Mae West sofa (1936). ac00c831842864ac21baaa28133e4bd2_medium.

Laatste jaren van Dalí

Vanaf 1980 verslechterde Dalí's gezondheidstoestand dramatisch. Beweerd werd, dat zijn inmiddels dementerende vrouw Gala hem een gevaarlijke mix van medicijnen liet slikken. De gevolgen waren desastreus; Dalí's zenuwgestel bleek beschadigd te zijn, waardoor zijn rechterarm en –hand continue trilden, alsof hij een Parkinson-patiënt was. Het betekende het einde van zijn creatieve carrière.

d92c82de469f22be7d3ef63d59f8fd27.jpgIn 1982 overleed Gala, zijn vrouw, metgezellin en muze, op de leeftijd van 87 jaar. 

Rechts: Gala in '"Leda Atomica" (1949).

Zeven jaar later, op 23 januari 1989 stierf Dalí  aan een hartstilstand, in de Galatea-toren van zijn museum in Figueras, waar hij de laatste jaren van zijn leven zou hebben gewoond. Hij is ook bij het museum begraven. Dalí heeft per testament zijn gehele vermogen en werken aan de Spaanse staat nagelaten.

Bekendste werken van Dalí

Onder zijn composities zijn vooral bekend "Voorgevoel van burgeroorlog" (Philadelphia), "Verlichte genoegens", "Versmeltende tijd" (1931, NY) "Portret van Gala" (NY), "Brandende giraffe" (Basel),  "Christus aan kruis" (1951 Glasgow). Hij schreef "La femme invisible" (1930), waarin hij zijn surrealistische theorie uiteenzette en zijn autobiografie "The secret life of Salvador Dalí" (1942). Later publiceerde hij nog "Mijn leven als genie"(1967).

Of je nu fan bent van Dalí of niet, een bijzondere kunstenaar en excentriek en markant persoon was hij wel.

Ik probeer fantastische dingen te scheppen, magische dingen, dingen zoals in een droom. De wereld heeft meer fantasie nodig. Onze beschaving is te mechanisch. Wij kunnen het fantastische werkelijkheid laten worden en dan is het meer werkelijkheid dat wat eigenlijk bestaat.

Salvador Dalí, 1940.

 

ASMAY.

© 2013 Foto's: Asmay, Museum Boymans Van Beuningen Rotterdam, Wikimedia Commons.

 

aec8a14bda8640d8de42a1f0d03da1da_medium.Zie ook:

Walt-Disney-grondlegger-van-het-Disney-imperium

Auguste-Rodin-modern-denker-en-inspirerend-kunstenaar

Claude-Monet-impressionist-van-het-eerste-uur

Gustav-Klimt-meester-van-de-Gouden-Jugendstil

Oskar-Kokoschka-eigenzinnig-expressionist

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

24/10/2016 08:07

Reacties (3) 

1
24/10/2016 10:04
Vreemd en eigenzinnig, maar Dalí's werk kan je op de een of andere manier wel een duwtje geven om een ander perspectief te krijgen op tot dan toe vaststaande beelden en ideeën.
1
24/10/2016 09:59
Excentriek en apart, dat zijn beslist de kernwoorden voor Dalí èn zijn kunst. Ik kan me nog herinneren als schoolkind naar één van zijn tentoonstellingen in Nederland te zijn geweest.
1
24/10/2016 09:45
Bizarre kunst.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert