Dagje uit: Leeuwarden en het Fries Museum

Door Asmay gepubliceerd in Reizen en vakantie

78128ca6ae4b61ddea85d7eb101ad9ae_1405334Hoewel Friesland en haar hoofdstad Leeuwarden op toch een redelijk grote afstand van mijn woonplaats liggen, wilde ik graag eens het nieuwe Fries Museum zien. Gloednieuw, groot en (best) glamoreus staat het museum aan het Wilhelminaplein. Het werd op 13 september 2013 officieel door koningin Máxima geopend.

 

Het verhaal van het Fries Museum

Het Fries Museum als instituut bestaat al sinds 1881. Het was destijds gevestigd in het Eysingahuis aan de Turfmarkt in Leeuwarden. De ruimte werd uiteindelijk te krap en beperkt, maar fondsen voor uitbreiding, verhuizing of zelfs nieuwbouw waren er echter niet. Dat veranderde in 2001.

7a9ac44cc8864345a8c16a7a0274fe47_1405334In 2001 kwam helaas de vooraanstaande Friese architect Abe Bonnema op 75-jarige leeftijd te overlijden. Bonnema was vermaard om zijn grote projecten in binnen- en buitenland. Zo heeft hij onder andere de ontwerpen gemaakt voor de Delftse Poort (hoofdkantoor van Nationale Nederlanden) in Rotterdam, de Achmeatoren in Leeuwarden en de Interpolistoren in Tilburg.
De Delftse Poort, toren I ruim 151 meter (41 verdiepingen) hoog en toren II ruim 93 meter (25 verdiepingen) hoog was tot mei 2009 het hoogste gebouw in Nederland.

Rechtsboven  Delftse Poort Rotterdam. Rechtsonder: Achmeatoren Leeuwarden.

2a8fd7b22948010fcfe8b93395d87c90_1405333In zijn testament liet hij een legaat na van maar liefst EUR 18 miljoen aan de gemeente Leeuwarden.
Om over de kapitale som te kunnen beschikken moest de stad wel aan twee voorwaarden voldoen:

  • Het geld moest worden besteed aan de bouw van een nieuw Fries Museum op of aan het Wilhelminaplein in Leeuwarden;
  • Het ontwerp moest worden gemaakt door architect Hubert-Jan Henket, in samenwerking met het architectenbureau Bonnema Architecten uit Hardegarijp.

De gemeente Leeuwarden pakte deze kans met beide handen aan. Na enkele jaren van ontwerp, planning en voorbereiding werd in 2009 gestart met de bouw van de parkeergarage, die de fundering vormt van het museum. In 2010 begon men dan met de bouw van het museum zelf. Het strakke, maar open en uitnodigende gebouw werd in 2012 opgeleverd, waarna men met de inrichting ervan kon beginnen. Op 13 september 2013 werd het Fries Museum officieel geopend en is sindsdien opengesteld voor het publiek.

Ferhaal fan Fryslân (Verhaal van Friesland)

Het Fries Museum is echt een museum van en over Friesland en de Friezen. De permanente expositie Ferhaal fan Fryslân geeft allerlei facetten van Friesland, de Friese geschiedenis, de Friezen en/of de Friese taal weer die inmiddels vaak gemeengoed in heel Nederland zijn geworden.

96c2428863b90acd3535c329ab4e4e29_1405333Van Lange Pier, de Friese nazaten van Jan de Oude van Nassau (broer van Willem van Oranje), waar het Nederlands koningshuis van afstamt, het Makkumer aardewerk tot en met de populaire aardappelsoort met de ruime opbrengst, het Bintje, je kunt het vinden in deze  interactieve expositie.

Friesland en het water

Dat ook Friesland voor een groot deel op het water moest worden veroverd, is bij veel mensen niet bekend of in de vergetelheid geraakt. In een aparte zaal van het museum wordt het verhaal van de Friese strijd tegen de zee verteld aan de hand van een chronologische lijn.

23f3f7a6ee11f7ab1ce4eb9d4f1dad15_1405334Friesland had namelijk veel te duchten van de grilligheid van de zee en had diverse keren te lijden onder zware overstromingen. De laatste grote Friese overstroming van 1825 zou men moeiteloos kunnen vergelijken met de Watersnoodramp in Zeeland van 1953. Duizenden mensen kwamen om, tienduizenden stuks vee gingen verloren.

91c2a02ac7cc1225570709d64d7ec8e7_1405334Het zette koning Willem I aan tot het uitroepen van de eerste, officiële, nationale geldinzamelingsactie voor het goede doel, namelijk voor de wederopbouw van de Friese dijken. Wat ooit begon met het opwerpen van terpen en later het ontwikkelen van gemeenschappelijke dijken,  waarop en waarachter boerderijen en kleine gemeenschappen floreerden, zou uiteindelijk - na ruim 1000 jaar - uitmonden in de bouw van de Afsluitdijk. Pas toen was het gevaar van de zee voor Friesland zo goed als beteugeld.

De Hindelooper kamer

7a865fc2e8a5e4dfa282853eb3f36c74_1405334Oorspronkelijk werd de stijlkamer in Hindelooper trant ingericht voor een Historische Tentoonstelling in Leeuwarden in 1877. De stijlkamer bleek zo'n succes dat deze in 1878 deel uitmaakte van de Wereldtentoonstelling in Parijs. Ook daar waren de vele buitenlandse bezoekers zeer gecharmeerd van de Hindelooper stijlkamer. Zoals in het buitenland de Volendamse klederdracht met klompen als typisch Nederlandse dracht werd gezien, zo werd de fraaie Hindelooper stijlkamer evenzeer als een typisch Nederlands interieur aangemerkt, hetgeen natuurlijk niet waar was.

Vanaf 1881 maakt de Hindelooper stijlkamer al deel uit van het Fries Museum en heeft ook in het nieuwe gebouw een mooi plekje gekregen.

Mata Hari

103c41a4512d4a5bb88716e4558824cd_1405334Een bijzondere en tot de verbeelding sprekende Friezin blijft Margaretha Geertruida Zelle. De in Leeuwarden geboren jonge vrouw leidde, na veel omzwervingen en een ongelukkig huwelijk in Nederlands-Indië, een turbulent leven als exotische danseres. Als Mata Hari (Oog van de Dageraad) maakte zij eind 19e en begin 20e eeuw furore in de hoogste kringen in Europa en Amerika.

Zoals bekend werd Mata Hari tijdens de Eerste Wereldoorlog door de Fransen beschuldigd van spionage. Zij had namelijk zowel het bed gedeeld met hoge Franse als hoge Duitse militairen en zou op deze wijze geheime informatie over de Franse stellingen hebben losgepeuterd en door verteld aan de Duitse vijand.

Waar of niet waar, op 15 oktober 1917 werd Mata Hari in Vincennes door een vuurpeleton geëxecuteerd. Tot aan haar dood bleef ze volhouden onschuldig te zijn. In 2017 zullen de Franse archieven over Mata Hari, haar proces en veroordeling worden geopend; pas dan zal wellicht kunnen worden vastgesteld of de aanklacht van spionage tegen haar terecht was en zo ja, met welke daadwerkelijke bewijzen die dan werd onderbouwd. Het Fries Museum bevat een aantal foto's en persoonlijke voorwerpen en papieren, die aan Mata Hari hebben toebehoord.

Het Fries Verzetsmuseum

In het Fries Museum is een mooie plaats ingeruimd voor het Fries Verzetsmuseum. Aan de hand van verhalen van een aantal gewone mensen en kinderen – pro-Duits, anti-Duits, Joods, in het verzet, op de vlucht of ondergedoken – wordt een schrijnend beeld geschetst van een aantal levens in die vreselijke periode van de Tweede Wereldoorlog.

a002248f0857bf9a20eff774e4193def_1405334

Velen, vaak jonge mensen, raakten bij de verzetbeweging betrokken, die vasthoudend en soms ook ronduit brutaal te werk ging (de film De Overval uit 1966 is op een grote en succesvolle actie van het Friese Verzet gebaseerd). Velen werden gevangengenomen, gemarteld en gefusilleerd of kwamen in Duitse concentratiekampen om. Een indrukwekkende display toont de vele jonge Friese doden met foto, naam, geboorte- en sterftedatum en de wijze van hun dood. Opdat zij nooit vergeten worden.

En nog veel meer

bd49b222392d9bc32969b36716ee7784_1405334Er is naast dit alles natuurlijk nog veel meer in het Fries Museum te zien. Bijvoorbeeld over de Friese bestuurders, de Friese rijken in de Gouden Eeuw, het Friese landschap door de eeuwen heen, de strijd tegen de zee en hoe werken van moderne kunstenaars hier al dan niet op aansluiten.

Linksboven: bank bekleed met keukengerei.

En dan niet te vergeten: een bibliotheek met alle boeken, die ooit in het Fries zijn vertaald.

82af459b69321e39e1ae8ecbee278c9c_1405334Al met al een prachtig en interessant museum, zowel gebouw als collecties, dat ik met veel genoegen heb bezocht en bekeken.

 

ASMAY.

© 2013 Foto's: Asmay.

 

19/10/2016 05:40

Reacties (3) 

1
19/10/2016 06:01
Bijzonder gebouw en (voorlopig nog) mooi samengaan van musea.
1
19/10/2016 05:56
Lijkt me een prachtig museum.
1
19/10/2016 05:54
Indrukwekkend dat Verzetsmuseum.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert