Egypte en papyrus

Door Chrisrik gepubliceerd in Reizen en vakantie

Papyrus werd in de oudheid gebruikt om op te schrijven. Het  maken van dit papier werd 5000 jaar geleden uitgevonden door de oude Egyptenaren en deze uitvinding stond aan de wieg van de moderne beschaving.

Tot op de dag van vandaag worden de duurdere soorten papier (perkament) nog steeds gemaakt van papyrus met behulp van de oorspronkelijke technieken.

f19f8e3b089e91f32916bf39ce4f883c_1403020

Papyrus

Papyrus is een vroege vorm van papier. Het wordt gemaakt van de stengels van de papyrusplant. De papyrusplant groeide overal in de Egyptische moerassen.

b95b6012ba3d07bbab4a2a87bb38d55e_1403020

afb. http://www.egyptegids.be

De papyrusplant was een koninklijk gewas en groeide in grote weelde. De plant werd hierdoor symbool voor vruchtbaarheid en het leven zelf.

Op veel reliëfs en hiërogliefen zien we hoe goden en godinnen geassocieerd worden met papyrus. Hathor bv. draagt, als de godin van de hemel, vaak een papyrusbundel tussen haar koeienhoorns. Isis baart haar zoon in het papyrusrietveld. Het papyrusrietveld had hierdoor ook symbolische betekenis als de plaats voor geboorte en wedergeboorte.

a15cbd61282ad1a7277701f111e60a72_1403021

Het is een statige waterplant, die behoort tot de familie van de zegge (Cyperaceae). De bekendste soort vindt men in Egypte en Soedan. De meest opvallende kenmerken van de papyrus is de felgroene kleur, de lange stengels, die tot 40 mm dik kunnen zijn aan de basis en wel tot 5 meter lang kunnen worden. Bovenaan bevinden zich een waaier van groene langwerpige sprieten, als een paraplu. Hieruit vormen zich ook de bloemetjes en later het zaad. In zijn natuurlijke omgeving groeit het papyrusriet in grote bossen, in vochtig en moerasachtig gebied en langs rivieren. De bloei van de plant trekt veel zaadetende vogels en op deze manier wordt de plant ook verspreidt. Maar de meeste verspreiding van het zaad wordt door de wind gedaan.

97aa6c5d4288c6d110a23452eb31afb6_1403021

afb. Papyrus plant Cyperus papyrus at Kew Gardens, London

 

Toeristen verwarren heel vaak het aanwezige pluimriet met de papyrusplant. Papyrus komt, in Egypte, bijna niet meer in het wild voor (enkel in Aswan kan je nog een zeldzaam exemplaar vinden). Daarom worden er langs de oevers van de Nijl in het Deltagebied papyruskwekerijen opgezet die de nodige papyrusplanten leveren aan de instituten, (onder strenge staatscontrole) die er souvenirs voor toeristen laten van maken. Egyptische artiesten schilderen op deze papyrusrollen faraonische motieven en scènes en dit volledig met de hand.

dc4e3d92dcb889d360d2736f5875cd9f_1403023

Papyrus had een aantal eigenschappen die het heel aantrekkelijk maakten als schrijfmateriaal.

9e126d18e015e2a3b9bcb520d3b54939_1403023

  • het was zo sterk als pakpapier, opmerkelijk kreukbestendig en veerkrachtig genoeg om eeuwen lang keer op keer te worden ontrold en weer opgerold.
  • het was lichter in gewicht dan enig ander schrijfmateriaal uit de oudheid.
  • men hoefde niet langer moeizaam letter voor letter in steen, hout of metaal te griffen of in klei te drukken, maar kon verder toe met pen en inkt.
  • het oppervlak was glad gepolijst en bood geen weerstand aan penseel of pen. Bovendien zoog het de inkt enigszins op, zodat het een grote duurzaamheid van het opschrift garandeerde.

Het zorgde ook voor een soort technologische en culturele revolutie. Het schrijven met inkt leidt tot een veel grotere schrijfsnelheid, tot een grotere productie en het werd de grondslag van een meer ontwikkelde maatschappij.

Het schiep de mogelijkheid om teksten die kennis en inzicht in de Egyptische beschaving verschaffen door te geven.

d8b7aae2ef047229590c04132309b0a8_1403021

De tekst werd bewaard als boekrol. Later werd het gebruikelijk om vellen van de rollen te snijden en samen te voegen - hier komt de moderne boekvorm, codex genaamd, uit voort. Het gebruik van papyrus begon 5000 jaar geleden in Egypte (en waarschijnlijk ook in andere plaatsen).

Papyrusrollen die tijdens opgravingen gevonden werden hebben al veel over de geschiedenis van het oude Egypte en omstreken verteld. Een verse papyrusrol was helderwit van kleur en vergeelde slechts zeer langzaam. Natuurlijk zien we nu al rollen die heel donker zijn, door een lang verblijf in de grond.

cbaf25415c14a52c0e7d1ca14b338c89_1403021

De oudst bekende papyrusrol is gevonden in Sakkara in het graf van Hemaka, een hoge ambtenaar uit de tijd van de 1ste dynastie (ca. 3000 v.Chr.). Deze rol is niet beschreven maar vertoont wel alle kenmerken van het fabricageproces.

70280b02efe7dbf8d0552d17b7440b03_1403021

Deze Rhind Papyrus werd in 1828 door de Schotse Egyptoloog Alexander Henri Rhind in Thebe gevonden. Dit document dateert uit ongeveer 1650 voor Christus en is daarmee een van de oudst bekende documenten over wiskunde. Het ligt in het British Museum in Londen, waar ook de Egyptian Mathematical Leather Roll gehuisvest is.

komt uit : http://www.nieuws.be

6fc1a6757cbb4dc798cbcabceb8da0eb_1403021

In het oude Egypte werkten de “papyrusplukkers” midden in een woud van weelderig groen, papyrus. Zij trokken van bos naar bos om er een voor een de stengels van de kostbare plant te kappen. Het was zwaar werk, want de rietsnijders konden zich alleen met grote moeite door het moerasgebied verplaatsen; dode zijarmen, modderkuilen en meertjes vormen grote gevaren die kost wat kost vermeden moesten worden, net als ontmoetingen met nijlpaarden, krokodillen, cobra’s en andere gevaarlijke dieren die de rust en de klamme warmte tussen het papyrusriet verkozen. Aan het eind van de dag liepen de rietsnijders gebukt onder het gewicht van reusachtige schoven over smalle droge paadjes die alleen zij kennen terug naar de ateliers.

adc8a0f696e92b354235cd7b574ceccb_1403021

Papyrus speelde een belangrijke rol in het dagelijkse leven van de Egyptenaren. Men maakte behalve schrijfmateriaal; sandalen, lendendoeken en manden van. Egyptenaren aten het zachte deel van de stengel. De wortels deden dienst als brandstof en het merg uit de stengel werd gebruikt om pitten voor fakkels te maken.
 

Hoe wordt papyrus gemaakt?

Wij  stoppen aan een papyrusinstituut. Daar demonstreert een sympathiek meisje ons hoe papyrus vervaardigd wordt.

5602db764675d77b0222655e7198339f_1403021

Ze vertelt ons dat papyrus gemaakt wordt van de stengels van de plant.

  • De ongeveer 3 meter hoge stengels worden losgetrokken van de wortelstok.
  • ze worden geschild en in stukken gesneden (ongeveer de gewenste hoogte van het papier (minimum 40 cm) en in water gelegd.

8c34262f78e5ffa2c914299511d52719_1403021

  • Het sponzige merg wordt dan in de lengterichting in fijne stroken gesneden en met een hamer of deegroller platgemaakt.

0cbd2665a98bedb31a31adc2277aa460_1403021

  • Deze stroken worden in water geweekt tot ze doorzichtig zijn.

91c78303a0294c63e97ebf1c94d07425_1403021

  • De doorzichtige stroken worden op elkaar gelegd en goed nat gemaakt.
  • Daar dwars overheen (als een weefwerk) wordt een tweede laag gelegd en terwijl ze nog nat zijn, goed samengedrukt.
  • Het kleverige plantensap fungeert als bindmiddel.

36ef0dbfd6c73c6d6cfa0f076733fdfc_1403021

af7fd4a05860efe449eeefda753b915c_1403021

  • Dit lieten de oude Egyptenaren twee dagen tussen stenen liggen.
  • Wanneer het blad droog is, wordt het papyrusoppervlak behandeld met een soort lijm, waardoor de inkt niet gaat lopen
  • Als laatste wordt het papyrus glad gepolijst met een steen

De banen worden opgerold met de horizontale vezels – de kant die beschreven gaat worden – naar binnen.

0605c43de074fc3d4e0c7e4be0001d2b_1403021

Twintig of meer van zulke vellen, aan elkaar geplakt met Arabische gom, vormden een boekrol.

In een droog klimaat zoals dat van Egypte is papyrus goed te bewaren. In een klimaat met een hogere luchtvochtigheid zal papyrus gaan schimmelen. Daarom zijn de meeste vondsten van papyrus in het woestijnklimaat van het Midden-Oosten gedaan. In het natte Europa is bijna alle papyrus uit vroegere tijden vergaan.

752a3c1eaa02c053e8e01b8b6164bc5e_1403022

De inkt werd vervaardigd van roet en water, met Arabische gom (hars van de Nijlacacia) als bindmiddel. Voor speciale passages, titels en opschriften gebruikten de schrijvers rode inkt, gemaakt van oker.

27a30d7d60bd7f5930b38153186a78d9_1403022

Na de heel duidelijke en goede uitleg mogen we een kijkje nemen hoe leerlingen van het instituut tekeningen maken en schilderen. Hier mag niet gefotografeerd of gefilmd worden. Dat is ERG jammer, er zitten ware kunstenaars tussen. Ik kan er niet genoeg van krijgen als ik zie welke talenten daar aan het werk zijn!

En zoals altijd gebeurt, krijgt ook onze groep de kans om de winkel te bezoeken. En ja, liefst zoveel mogelijk kopen (denkt Ata)

Wij kopen 2 kleine papyrussen (één voor ons en één op vraag van onze dochter, die het kan gebruiken in haar lessen van geschiedenis)

80cfe32ed669a3cd68e92d9fdc74827f_1403024

hier zie je 'onze' aankoop die in de woonkamer hangt.

8d89ddd7094f15b366e566cfc50f3cae_1403024

En meteen heb ik de meegebrachte souvenirs uit Egypte eens samen geplaatst voor een foto : links achter staat een Nubisch gezin  - daarnaast beetje naar voor is het masker van Toetanchamon - links vooraan 'de God Anubis en de Scarabee (mestkever),  beiden in basalt - helemaal rechts een basalten vaasje.

8f7f8bc2ac0f7ac739c69ba181298fc2_1403024

Normaal staan deze kleinoden in onze glazen souvenirkast :-)

 

Het was een leerrijk bezoek. We rijden terug naar de boot, tijd voor de lunch. Deze keer wordt niet op het dek gegeten maar in het restaurant. Alleen als de boot vaart, wordt buiten gegeten. We krijgen wat tijd om ons te verfrissen en worden om 14u verwacht voor de feloektocht en een bezoek aan de Botanische tuin.

 

WORDT VERVOLGD

 

Afbeeldingen en bronnen komen van mezelf en enkele zijn via google genomen:

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
17/10/2016 09:16

Reacties (20) 

1
14/01/2017 22:25
Mooi, deze had ik gemist. Ik heb bij de papierweetjes een link naar je artikel gezet.
14/01/2017 23:15
Fijn, dank je hoor!
1
17/10/2016 22:43
Mooi om dit te lezen en te zien.
17/10/2016 22:49
17/10/2016 18:09
Prima artikel, bijzonder gedetailleerd en geillustreerd beschreven .
1
17/10/2016 14:53
Zou ik best graag een keer willen zien!
Chrisrik tegen Rose
17/10/2016 17:47
17/10/2016 14:41
Het verbaasd me dat je mocht fotograferen neemt niet weg dat het bezoek aan zo´n winkel met een demonstratie een niet te missen ervaring was, hoewel toen men in de gaten had dat er niet veel verkocht werd was men een stuk minder vriendelijk.
17/10/2016 17:40
1
17/10/2016 14:00
Dit was weer genieten... heerlijk hoe je educatief met persoonlijke verhalen samenbrengt.
Chrisrik tegen Ktje
17/10/2016 17:40
dank Ktje
1
17/10/2016 13:43
Knap en ingenieus eigenlijk, om van plantenstengels uiteindelijk papier te maken. Mooie souvenirs!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert