Vrije radicalen en antioxidanten (2) – waar moet je op letten?

Door Asmay gepubliceerd in Gezondheid en fitness

c6ecdb00a1efbabdaef50247ba1a7695_medium.Waar komen vrije radicalen vandaan?

Vrije radicalen ontstaan overal om ons heen: in de lucht (zuurstof), in ons lichaam, in planten, in dieren en in allerlei andere stoffen. Het is zo'n algemeen en verwoestend verschijnsel, dat elk organisme op Aarde (zeker één die zuurstof verbruikt) er wel een aantal beschermingssystemen tegen moest ontwikkelen om er niet binnen de kortste keren aan te sterven.

Zuurstof als belangrijke bron van vrije radicalen

Zuurstof is niet alleen een noodzakelijke, maar ook een gevaarlijke stof voor ons lichaam. Dat klinkt tegenstrijdig, maar is het niet. Zuurstof heeft vooral het vermogen om vrije radicalen te laten ontstaan en de kettingreacties hiervan te bevorderen.

Het zuurstofmolecuul (O2) bevat twee atomen met elk slechts één elektron in een buitenbaan. 5ca4c72d0102ba0ade3a5fc25d5e4c57_medium.Daarmee bezit het alle eigenschappen van een vrije radicaal; het zal onmiddellijk het ene elektron afgeven of er een inpikken van een gevoelige lichaamscel, die niet voldoende door antioxidanten wordt beschermd.

Zuurstof kan echter ook bescherming bieden tegen vrije radicalenreacties. Die bescherming vindt plaats binnen in de lichaamscel en alleen onder normale omstandigheden, waarbij precies de juiste concentratie zuurstof aanwezig is.

Een te hoge concentratie zuurstof, bijvoorbeeld bij een druk van meer dan 1 atmosfeer of bij pure zuurstof, of een te lage (50% of minder dan normaal) bevorderen juist vrije radicalenreacties. De schade van deze reacties op de hersenen, bijvoorbeeld binnen enkele minuten na blokkeren of stoppen van de ademhaling of bloedcirculatie, zijn op zich al verwoestend en fataal.

Zuurstof en oxidatie

bc6f2cc22c60b9c4e8e2983fb104cbf9_medium.Zoals bekend veroorzaakt zuurstof oxidatie (roest) en ontstaan vrije radicalen. We hoeven daarbij maar te denken aan het roesten van ijzer; onder water blijft het ijzer onaangetast, maar zodra er zuurstof bij komt, roest het finaal weg.

Een voedingsstof, die heel gevoelig is voor zuurstofoxidatie, is vet. Het wordt dan ranzig. Het meest gevoelig voor deze vorm van oxidatie is juist het gezonde, meervoudig onverzadigde vet. Chemisch gezien is dit logisch. Meervoudig onverzadigd vet bevat – de naam zegt het al – meervoudige dubbele verbindingen (tussen sommige van de koolstofatomen). Hoe meer dubbele verbindingen, hoe kwetsbaarder het vet is voor oxidatie en het ontwikkelen van vrije radicalen.

Ook onze hersenen en ruggenmerg bevatten hoofdzakelijk meervoudig onverzadigd vet, dat dus evenzeer kwetsbaar is voor oxidatie. Het is dus zaak om voldoende antioxidanten binnen te krijgen om deze schade binnen de perken te houden.

Hoe meer zuurstof, hoe meer vrije radicalen

05e961a9769d34bb44ea28b30678c5a2_medium.Wanneer je meer zuurstof verbruikt, ontstaan er ook meer vrije radicalenreacties in je lichaam, die schade veroorzaken. Dit is dan ook gelijk de reden, waarom (top) sporters alleen maar gezonde voeding (verse groenten en fruit) eten en daarnaast vaak een extra vitamine- en/of antioxidantencomplex innemen om de schadelijke vrije radicalen te neutraliseren.

Nu zijn er meer oorzaken voor een verhoogd zuurstofgebruik en de daarbij behorende schadelijke vrije radicalenreacties.

  • Sport en intensieve lichamelijke inspanning 
    Herkenbare vrije radicalenreacties zijn hierbij het ontstaan van giftige melkzuren, die de zuurgraad van de spieren en het omringende weefsel verhogen en de bloedstroom behoorlijk kunnen verminderen, waardoor weer krampen kunnen ontstaan.
  • Blessures 
    fd1fba85191d02fd4f5900b406d7d908_medium.Blauwe plekken en kneuzingen zijn niets meer of minder dan vrije radicalenreacties. Bepaalde lichaamscellen raken beschadigd, kleine bloedvaten scheuren. Koper en ijzer uit het bloed oxideren in blauw, geel en groen.
  • Infecties
    Bij een infectie in het lichaam komen grote hoeveelheden witte bloedlichaampjes vrij, die de bacteriën of virussen onschadelijk moeten maken. Op zich is dit natuurlijk een wenselijke ontwikkeling, ware het niet dat die witte bloedlichaampjes bij hun verdedigingswerk extra zuurstof gebruiken en hierdoor weer vrije radicalen doen ontstaan. 
  • Roken en alcoholgebruik
    Teer (in tabak) en alcohol worden in het lichaam chemisch veranderd in onder meer acetyldehydes.
  • Stress 
    Niet alleen bij fysieke stress (sport), maar ook bij psychische stress gebruikt het lichaam meer zuurstof dan normaal.

Daarnaast zijn er nog een aantal omstandigheden, die veel vrije radicalen doen ontstaan en  waar wij ons niet of nauwelijks tegen kunnen afschermen, zoals bijvoorbeeld straling (UV-stralen van de zon, Röntgenstraling en radio-actieve straling) en luchtvervuiling.

Vrije radicalen en ziekten

772f65817f8cd5deb51a78f1dc72fae1.jpgZolang je voldoende en voldoende soorten antioxidanten in het lichaam beschikbaar hebt, die de vrije radicalen onder controle houden en neutraliseren, is er niets aan de hand.

Als de voorraad antioxidanten echter te klein is of misschien zelfs is uitgeput, zullen de vrije radicalen hun gang gaan en veel schade aanrichten. Vrije radicalenschade vertaalt zich vooral in een (versnelde) veroudering en ziekten en aandoeningen, waaronder hart- en vaatziekten, auto-immuunziekten, artritis, diabetes, trombose en kanker.

Waardoor kan de antioxidantenvoorraad uitgeput raken?

Niet ieder mens heeft een gelijke voorraad of een gelijke behoefte aan (vitaminen, mineralen en) antioxidanten. Er zijn bijvoorbeeld mensen van over de 80 jaar, die nooit een sinaasappel hebben weten binnen te krijgen. Er zijn echter ook mensen, die zonder diezelfde dagelijkse sinaasappel, binnen de kortste keren kleine ontstekingsreacties in het lichaam ervaren. In het algemeen zal de voorraad echter bij iedereen uitgeput raken onder de volgende omstandigheden.

  • e039390a3259601d602be56fecf892ac.jpgTe weinig gebruik van gezonde, verse voeding, waardoor te weinig vitaminen, mineralen en dus  antioxidanten worden verkregen.
  • Vanaf het 20ste levensjaar wordt de antioxidantenvoorraad in het lichaam so wie so kleiner.
  • Een grotere behoefte aan antioxidanten in bepaalde levensfasen, bijvoorbeeld kinderen in de groei, zwangere en zogende vrouwen en ouderen.
  • Een grotere behoefte aan antioxidanten bij bijvoorbeeld zwaar lichamelijk werk, sporten, roken, alcohol drinken, ziekten en stress.
  • In geval van overgewicht / veel lichaamsvet. Bij overgewicht concentreert de beschikbare antioxidantenvoorraad zich namelijk in het buikvet / lichaamsvet, om te zorgen dat dit niet oxideert. De antioxidanten zijn dan niet meer beschikbaar voor de bestrijding van nieuw ontstane vrije radicalen.

Bronnen voor antioxidanten

30affa7a9bea8b698868c170eb8b2f92_medium.Veel antioxidanten zijn te vinden in vers fruit en verse groenten. Verder zijn ook verse vis en gevogelte (zonder vel en eenvoudig klaargemaakt), volkoren producten (brood, pasta's) en peulvruchten in dit opzicht zeker aan te bevelen.

Gesneden kaas en vleeswaren bevatten echter weer veel vrije radicalen, omdat de vetten al even aan de lucht zijn blootgesteld en hebben kunnen oxideren.

Enkele beschermende antioxidanten zijn:

  • 62fd7d7737898c3a25e948317cfd98e3_medium.Vitamines:  C, E, A en B-complex
  • Mineralen: Selenium en Zink
  • Co-enzym Q10
  • Linksdraaiende aminozuren, met name Cysteïne en Glutathion, die in het lichaam kunnen worden aangemaakt
  • Bepaalde Polyphenolen, zoals Flavonoïden en Resveratrol (bijvoorbeeld in bessen, druiven, granaatappels, rode wijn, zwarte thee, chocola).

Diverse antioxidanten, zoals vitamines en mineralen, kunnen ook als extra voedingssupplement worden ingenomen. Op zich is dit een goed idee.

Voor een verdere uitleg over het hoe en wat van vrije radicalen en antioxidanten: zie ook deel 1 (link hieronder).

 

ASMAY.

© 2013 Foto's: Office.microsoft.com en Wikimedia Commons.

 

18f0cf05c9ac44ba6ff58ea5764d16a5_medium.Zie ook:

Vrije-radicalen-en-antioxidanten-1-hoe-zit-dat-precies?

Extra-vitamines-en-mineralen-of-toch-niet?

Voedingsstoffen-vitale-vitaminen

Voedselvergiftiging-1-hoe-kom-je-er-aan?

Voedselvergiftiging-2-hoe-kom-je-er-van-af?

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

17/10/2016 08:39

Reacties (3) 

1
17/10/2016 10:12
Het blijft gezond eten met vooral verse groenten en vers fruit om beschadigingen van vrije radicalen zoveel mogelijk te beperken en gezond te blijven. Goed artikel.
1
17/10/2016 10:08
Zeker iets om goed te onthouden en na te volgen.
1
17/10/2016 09:26
Goed artikel. Heel verhelderend op het gebied van wat je kunt doen om de schade van vrije radicalen (zoals veroudering) een beetje in toom te houden.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert