Robert Doisneau, subliem straatfotograaf van Parijs

Door Asmay gepubliceerd in Ondernemen en werk

468242099c1949e17330c0f6b2955216.jpgAls er één fotograaf is geweest, die het leven in het Parijs van (vooral vlak) na de Tweede Wereldoorlog sfeervol in beeld bracht, dan was dat Robert Doisneau.

Hij was een meester in het vangen van het alledaagse beeld van gewone mensen in een bijzondere omgeving of compositie.

Linksboven: De kus voor het stadhuis (1951).

Wie was Robert Doisneau?

Opleiding en eerste opdracht

5b879f8e2570523543530e7f03e9b653.jpgRobert Doisneau werd geboren op 14 april 1912 in een net, burgerlijk gezin in één van de voorsteden (banlieues) van Parijs. Op 15-jarige leeftijd startte hij zijn vervolgopleiding als lithografisch graveur aan de Estienne school; zijn eerste opdracht was het maken van farmaceutische etiketten. Toen Doisneau zijn opleiding had afgerond, zat de wereld diep in de economische crisis van de jaren 30 van de 20e eeuw en was er in de grafische industrie geen zicht op werk. Bij het verlaten van de school kreeg Doisneau dan ook, net als de overige leerlingen, het advies zich maar om te laten scholen, bijvoorbeeld tot fotograaf. Dat advies nam hij ter harte. In 1931 werd hij het jongste hulpje van André Vigneau (fotograaf, cineast, schilder), die één van de eerste, goed uitgeruste fotostudio's van Parijs bezat. Doisneau leerde er veel en kocht in 1932 zijn eerste echte camera, een zogenaamde Rolleiflex. Hij zou er twintig jaar mee fotograferen. In 1932 kreeg Doisneau eveneens zijn eerste opdracht: een fotoreportage voor het tijdschrift L'Excelsior.

66d32f3f146cbb6ea365eebc7de086c6.jpgc0435479c84ab679ace08d7227b1333c.jpg

Links: Fotograaf en kind (1934).

 

Rechts: Spelen onder de Eiffeltoren (1943).

c0d7734c4c441c4deb5abc92f269e823_medium.

 

Vervolgens werkte hij bijna vijf jaar als industrieel fotograaf in de autofabrieken van Renault in Boulogne-Billancourt. Doisneau werd er uiteindelijk ontslagen, omdat hij continu te laat kwam. Om aan de kost te komen maakte en verkocht hij veel foto's als aanzichtkaart.

Links: Renault-fabriek (1935).

In 1939 ging Doisneau als freelancer aan de slag bij het Rapho fotoagentschap en reisde achtereenvolgens heel Frankrijk door voor diverse fotoreportages. In deze periode ontstond zijn voorliefde voor de momentopname uit het dagelijks leven, de ongekunstelde 'straatfoto'.

Privéleven en de Tweede Wereldoorlog

Doisneau ontmoette de vrouw van zijn leven, Pierrette Chaumaison, in 1934, toen zij op een fietstocht door het dorp kwam, waar Doisneau vakantie vierde. Het stel huwde in 1936. In 1942 werd oudste dochter, Annette, geboren, in 1947 kwam dochter nummer twee, Francine. Annette werd Doisneau's persoonlijk assistente vanaf 1979 en bleef dat tot zijn dood.

Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in september 1939 werd Doisneau opgeroepen voor het Franse leger. Hij was er in actieve dienst als soldaat en als oorlogsfotograaf. Na de Franse capitulatie (22 juni 1940) keerde hij terug naar Parijs. Vanaf die tijd ondersteunde Doisneau actief het Franse verzet en zette zijn lithografische en fotografische talenten in voor het vervaardigen van valse paspoorten en documenten.

e8007f328cfb9f30bf1fd2a1ab0e9c63.jpga62850b5c811482ccba7c33dd652acf6_medium.

Links en rechts: kussen uit 1945-1946.

 

 

Doisneau, een integer en bescheiden man

Doisneau was als fotograaf bijzonder integer. Zo respecteerde hij de mensen, die hij soms ongemerkt  fotografeerde, door hen nooit in een rare pose af te beelden of belachelijk te maken. Ook weigerde hij, net na de Tweede Wereldoorlog, om foto's te nemen van 'bestrafte' vrouwen, die waren kaalgeschoren vanwege hun omgang met Duitse militairen.

Doisneau arrangeerde zijn foto's niet, in tegenstelling tot enkele van zijn collega's en tijdgenoten. Hij maakte zijn foto's spontaan, zoals het beeld toevallig voor zijn camera kwam, als momentopnamen van het dagelijkse leven. Doisneau hield daarbij van l'imparfait de l'objectif (het imperfecte van het object), "daar het leven nu eenmaal ook niet perfect is".

34da1c827a04465f11ddb1f08df75f92.jpgd5d522c1a95c489c5d5c6dbaae63e37a.jpg

Links: School in 1956.

 

Rechtsboven: Leerlingen op excursie in 1978.

 

Eén van zijn vele uitspraken was: "Ik fotografeer het leven niet zoals het is, maar zoals ik het zou willen zien". Een andere was: "Als ik wist hoe ik een goede foto moest nemen, zou ik het elke keer zo doen".

Carrière van Robert Doisneau neemt een hoge vlucht

In 1948 bood het gerenommeerde blad Vogue hem een positie aan als modefotograaf; het blad wilde een meer 'casual look' in de modereportages, Doisneau wilde een vast inkomen. Toch werd Doisneau niet gelukkig van het fotograferen van mooie modellen, integendeel. In zijn vrije tijd maakte hij meer en meer zogenaamde straatfoto's, waarin vaak een menselijk onderwerp van schoonheid (gewone mensen, kinderen, vrouwen, oude mensen) te zien was in een lelijke, stedelijke of industriële omgeving.

b886c547d32e20d5881dd0073a3665e9.jpgcd2cb77f9e33a15fe3eed4ecca850fd2.jpg

Links en rechts: kinderen in 1934.

 

 

 

 

 

In 1951 kreeg Doisneau van het Amerikaanse blad Life opdracht voor een fotoreportage over liefde in het naoorlogse Parijs. Life gebruikte veel van Doisneau's straatfoto's, waaronder de befaamde romantische 'Kus voor het stadhuis'. In een tijd, dat het ook in de westerse wereld niet gebruikelijk was elkaar op straat te kussen, stond de foto bekend als baanbrekend en bevestigde tegelijkertijd de reputatie van Parijs als hoofdstad van de liefde. Doisneau's zwart-wit foto's bleken bepalend voor het internationale beeld van het Franse leven in het algemeen en van Parijs in het bijzonder. Hij zette la Vie Parisienne  als het ware fotografisch op de kaart.

bac0c6d05026763925214b2103651b00.jpg25b9ab92c3f71be4af49c513b46d6a80.jpg

Links: L'Enfer (de Hel, 1952).

 

Rechts: Nonnen zoeken de weg in Babylone (1953).

 

 

Het wordt stiller rond Robert Doisneau

Vooral in de jaren 50 en 60 had Doisneau veel succes met zijn fraaie zwart-wit foto's. Daarna kwam de klad er een beetje in. Na de culturele verschuivingen van de zestiger jaren, zochten l kranten, bladen en tijdschriften naar vooral nieuwe, vernieuwende en jonge kunstenaars, schrijvers, schilders, dichters en fotografen. De oude gevestigde garde, het 'establishment' werd feitelijk aan de kant gezet en zo ook Doisneau en collega's. Hoewel hij bleef fotograferen en zo af en toe ook nog wel een mooie opdracht kreeg, bleef de publieke aandacht achterwege.

afae4a163b0820b9307d9ba0de2f9e74_medium.In 1984 nam Doisneau deel aan een fotografisch project van de Franse overheid, Datar genaamd, waarbij diverse fotografen reportages maakten van de architectonische en landschappelijke veranderingen in het naoorlogse Frankrijk.

Links: Sabine Azéma (1985).

Doisneau fotografeerde de banlieues van Parijs, in kleur en zonder mensen; een groot verschil met zijn oorspronkelijke straatfoto's.

In 1992 maakte de Franse actrice en cineaste Sabine Azéma nog wel, als eerbetoon, een film over zijn leven, getiteld: "Bonjour Monsieur Doisneau".

Juridische geschillen rond de "Kus voor het stadhuis"

f9a57accc44c2a64c10786d0dd7c5681.jpgBegin jaren 90 gaf Doisneau toestemming zijn befaamde foto als poster te laten printen. Prompt kwam een echtpaar, Jean en Denise Lavergne, naar voren met een schadeclaim, omdat zij het kussende stel zouden zijn.

Links: Mmselle Anita (1951).

Vervolgens kwam nog een vrouw, Françoise Delbart, naar voren met een schadeclaim omdat zij de vrouw in de foto was en zonder haar toestemming zou zijn gefotografeerd. In 1992 kwamen beide claims voor het gerecht. Uiteindelijk onthulde Doisneau de identiteit van het kussende stel, tot dan anoniem, als zijnde Delbart en haar toenmalige vriend, aan wie hij overigens had gevraagd of hij hen kussend mocht fotograferen. De claim van de Lavergnes werd vanzelfsprekend afgewezen, maar ook Delbart kreeg nul op het rekest. Doisneau behield de rechten op de foto.

De laatste jaren van Robert Doisneau

Toch hadden deze juridische verwikkelingen Doisneau diep geschokt, zijn vertrouwen in de medemens was weg. Daarbij kwamen de ziekten (Alzheimer en Parkinson) en tenslotte, in september 1993, de dood van zijn geliefde vrouw Pierrette, die een zware wissel op hem trokken. Op 1 april 1994 overleed hij, bijna 82 jaar oud. Doisneau liet, naast twee dochters en vier kleinkinderen, ettelijke onderscheidingen en een archief met meer dan 45.000 foto's na.

Tot slot

f0d7b9a003d1ca1693206ae670d21ae4.jpgNa zijn dood leefde de belangstelling voor zijn werk opnieuw op.

Rechts: Bebop in Saint Germain des prés (1951).

Veel van zijn beroemde foto's uit de jaren 30 tot en met 80, maar vooral de jaren 50, werden wederom gepubliceerd in fotoboeken, tentoongesteld in galeries, gedrukt als posters, kalenders, aanzichtkaarten, prints op kleding en gebruiksvoorwerpen enz. enz. Doisneau's foto's gelden overigens nog steeds als iconen van Parijs en de Franse levensstijl.

 

ASMAY.

© 2013 Foto's: Robert-Doisneau.com en Nouvellesimages.com.

 

9523290c3ca1efaeeeb2fa9e3e5b3a6c.jpg

Zie ook:

Dimitri-Ermakov-fotograaf-van-een-vervlogen-wereld

Steve-McCurry-de-fotograaf-achter-The-Afghan-Girl

 

Horst-P-Horst-modefotografie-tot-kunst-verheven

Gebroeders-Lumière-en-het-ontstaan-van-de-film

Orson-Welles-zeer-getalenteerd-maar-miskend-filmmaker

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

13/10/2016 09:16

Reacties (4) 

1
13/10/2016 14:16
Mooie foto's. Vooral in simpel zwart-wit zien ze er prachtig gestileerd uit. Zou er best eentje thuis aan de muur willen hebben.
1
Asmay tegen Robin93
13/10/2016 14:17
Ik ben ooit naar een tentoonstelling van Doisneau geweest en - hoewel zijn kleurenfoto's zeker ook de moeite waard zijn - vond ik de zwart-wit foto's ook de meeste impact hebben.
1
13/10/2016 14:13
Mooi beeld van het dagelijkse leven in Parijs medio 20e eeuw. Kunstig vastgelegd.
1
13/10/2016 14:11
Prachtige foto's. Een waar kunstenaar.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert