Dagje uit: Paleis Soestdijk

Door Asmay gepubliceerd in Reizen en vakantie

Een stukje Oranjegeschiedenis

3994854146151f9fb9e8c05529487a23_1396030Paleis Soestdijk, het voormalige woonpaleis van toenmalig koningin Juliana en haar gezin, zal nog steeds tot de verbeelding van velen spreken.

Wie van de (misschien vooral) oudere generaties herinnert zich niet de Koninginnedagdefilés en de bordesscènes, die - naarmate er meer ondeugende, propjes schietende kleinkinderen bijkwamen (waaronder ook de huidige koning Willem-Alexander) -  steeds leuker werden om naar te kijken?

Vroeger heb ik er diverse keren langsgereden, op weg naar de een of andere bestemming in de buurt. Ooit zou ik daar wel eens binnen willen kijken, bedacht ik mij toen al. Destijds was dat niet mogelijk, want de koninklijke familie woonde er nog in. Nu kan het Paleis en het bijbehorende park wel worden bezichtigd, zij het alleen op vrijdag en in het weekend (check daarvoor altijd even de openingstijden op www.paleissoestdijk.nl). Ook kan (een deel van) het landgoed worden gehuurd voor onder andere evenementen, bruiloften, feesten en partijen.

Kort overzicht van de geschiedenis van Paleis Soestdijk

Het ontstaan van Paleis Soestdijk

82ac9108e53f109a30dd108fe8588cc0_medium.Het huidige paleis is ontstaan uit een burgerlijk jachthuis. Rond 1650 werd het oorspronkelijke jachthuis gebouwd in opdracht van de burgemeester van Amsterdam, die er met zijn familie en vrienden kwam jagen. In 1674 werd het landgoed aangekocht door stadhouder Willem III. Deze was (eveneens) een fervent jager en hij verbleef graag in deze omgeving.

Het oorspronkelijke jachthuis werd gesloopt en een veel groter en fraaier jachtslot – het kerngebouw van het huidige paleis – verrees er voor in de plaats. De opeenvolgende stadhouders vermaakten zich er met de jacht, hun gezinnen gebruikten het als zomerverblijf.

De Franse bezetting

In 1795 verloor de laatste stadhouder, Willem V, het bezit van Soestdijk. De grote veranderingen in Frankrijk na de revolutie van 1789 zorgden ook hier voor veel beroering tussen patriotten en Oranjegezinden. Toen de Franse legers de noordelijke Republiek der Nederlanden binnenvielen en met voorheen uitgeweken Nederlandse patriotten de Bataafse Republiek stichtten, vluchtte Willem V naar Engeland waar hij korte tijd later overleed.

Soestdijk viel in handen van het Franse leger en werd kort door de soldaten gebruikt als kazerne. In 1806 liet de door zijn broer Napoleon benoemde koning van Holland, Lodewijk Napoleon, het jachtslot opknappen.

Nederlaag van Napoleon, glorie en Soestdijk voor Willem II

Na de Slag bij Waterloo in 1813 waren de Franse legers verslagen. De zoon van de laatste stadhouder werd gevraagd als soeverein vorst van de Nederlanden op te willen treden. In 1815 werd Willem I officieel ingehuldigd als koning, waarmee de voormalige republiek weer een monarchie werd.

Zijn zoon, later koning Willem II, had zich geducht doen gelden in de strijd tegen de Fransen.

82f2af6a73c9e7609e777c35b23bd983.jpgBefaamd zijn zijn militaire bijdragen en successen bij de Slag van Waterloo, maar vooral bij de Slag van Quatre-Bras. De Slag bij Quatre-Bras vond twee dagen vòòr de slag bij Waterloo plaats. Door de felle aanvallen van de troepen onder bevel van Willem II zouden de Franse versterkingen, op weg naar Waterloo, daardoor zodanig zijn vertraagd en verzwakt, dat zij uiteindelijk te laat op het Waterloose slagveld arriveerden om het tij nog voor Napoleon te kunnen keren. De troepen van Willem II hebben daardoor dan ook aan de basis gestaan van de Franse nederlaag. Als dank voor zijn militaire prestaties, waarbij hij ook nog eens gewond was geraakt aan een schouder, kreeg Willem II van 'het Nederlandse volk'  het jachtslot Soestdijk cadeau.

Verder werd in Soestdijk 'de Naald van Waterloo' (zie foto linksboven) als monument voor hem opgericht. Vanaf het bordes van het paleis is deze obelisk goed zichtbaar.

e01e05be069cbb497992c53a3123ad0c_medium.Twee levensgrote schilderijen, in 1824 door bevriend schilder Jan Willem Pieneman gemaakt, herinneren eveneens aan Willems heldendaden: één ervan toont de Slag bij Waterloo (5,76 bij 8,36 m!) en is nu te zien in het Rijksmuseum. De andere, van de Slag bij Quatre-Bras (waarschijnlijk van dezelfde afmetingen), hangt in de zogenoemde Waterloozaal van  Paleis Soestdijk.

Links: detail  met Willem II uit het schilderij van de Slag bij Quatre-Bras.

Het verhaal is dat dit schilderij net iets eerder klaar was dan dat van de Slag bij Waterloo en daardoor direct in de herinrichtingsplannen van zijn vrouw, de Russische prinses Anna Paulowna, kon worden opgenomen als verrassing voor Willem II. Het schilderij beslaat één totale wand van de zaal en is nagelvast aan de muur bevestigd.

Paleis Soestdijk krijgt vleugels!

357cc5edd17aeea827259a2dab1f90ec_medium.Willem II liet het gebouw verder opknappen en er de befaamde klassieke vleugels aan bouwen, waarna alles in één kleur (wit) werd geschilderd. Hij gebruikte het paleis met zijn gezin als zomerverblijf. Anna Paulowna, richtte het paleis in de toen populaire empirestijl in, waarvan een paar kamers nu nog te zien zijn.

e3860c2d1dac5b213c2ee079bb8dac1d_medium.Rechts: de Witte Eetzaal in empirestijl.

Toen Willem II in 1849 onverwacht overleed, was zijn vrouw ontroostbaar. In zijn nagedachtenis liet zij een aantal schilderijen maken, waarin vooral de militaire heldendaden van Willem II werden verheerlijkt.

Deze hangen nu nog in de zogenoemde Leuven Zaal. Na de dood van Anna Paulowna kwam het Paleis in bezit van haar derde zoon Hendrik.

7a98fba2c3ca8a6e026672d52b5ec14a_medium.Rechts: de Leuven Zaal.

Paleis Soestdijk: van zomerpaleis naar koningszetel

Toen koning Willem III het paleis uiteindelijk erfde van zijn kinderloos gestorven broer Hendrik, was hij er niet blij mee. Hij verbleef liever op Paleis het Loo en kwam nauwelijks naar Soestdijk.

De populariteit van Soestdijk veranderde echter na zijn huwelijk met de jonge koningin Emma; zij was dol op het zomerpaleis en verbleef er graag met haar dochter Wilhelmina. 's Winters  kon je er echter beter niet zijn, want Soestdijk had destijds niet meer verwarming dan her en der een paar houtkachels.

In 1928 werd Paleis Soestdijk uitgerust met elektriciteit als verjaarscadeau voor de inmiddels 70-jarige Emma.

c6f953b27cc3bc945aceb06c6aa274e1.jpgDat het Paleis meer harten had gestolen, bleek toen prinses Juliana en prins Bernhard te kennen gaven er na hun huwelijk in 1937 te willen gaan wonen. Er werd aan de achterkant van het Paleis, achter de zogenoemde  Waterloo Zaal, een woonhuis gebouwd naar Juliana's smaak, in een (toen) ultramoderne, strakke en simpele dertiger jaren stijl. Als huwelijksgeschenk werd er centrale verwarming in het hele paleis aangelegd.

Links: beeld van Kees Verkade, bij de hoofdingang naar Paleis Soestdijk.

Drie prinsessen werden in dit Paleis geboren; alleen prinses Margriet werd in 1943 geboren in Canada, waarna het gezin was uitgeweken na de Duitse inval van 1940. Het Paleis werd tijdens de Tweede Wereldoorlog opnieuw een verblijf voor militairen, in dit geval voor een aantal Duitse officieren. Na de Duitse nederlaag keerde het koninklijke gezin terug naar Soestdijk.

Vanaf 1948, toen koningin Wilhelmina aftrad, werd Paleis Soestdijk het woon- en werkpaleis van koningin Juliana en haar man. Ook na de troonswisseling in 1980, toen koningin Beatrix werd ingehuldigd, bleef het echtpaar er wonen; tot hun dood in respectievelijk maart en december 2004.

Wat is er te zien in Paleis Soestdijk?

845c4f75140e957c53eda98936a762d7_medium.Helaas mag er in het Paleis niet worden gefotografeerd. Te bezichtigen zijn zalen en vertrekken op de begane grond en in het souterrain, waar zich onder andere de keukens, servieskamer en voorraadkamers bevonden.

Links: het gebouw van de voormalige watertoren, nu tevens in gebruik als Paleiswinkel.

Van de paar, nog van meubels voorziene en voor het publiek opengestelde kamers zijn slechts enkele aanzichtkaarten te koop in de Paleiswinkel (in de voormalige watertoren).

Via het souterrain

Bezoekers van het paleis komen via het souterrain binnen (als je er voor staat, links van het bordes) en worden zo naar de hier gemaakte garderode geleid. Daar zijn kapstokken, maar ook afsluitbare kastjes, waar jassen, tassen, camera's, telefoons en dergelijke dienen te worden achtergelaten. Via een trap komt men dan in de (van buitenaf) linkervleugel; daar is een tweetal filmzalen met beelden van de Oranjes in en rond het Paleis. Je kunt meelopen met een rondleiding door een gids (aan te raden, want zij vertellen er leuke anekdotes bij) of op eigen gelegenheid via de vastgelegde route rondwandelen.

Het oudste deel van het Paleis

0cf9878b8b00675142fba57bcb44c165_medium.Achter de vestibule die uitkomt op het bordes, ligt de Stuczaal,  zo genoemd door het met bloemen gestuukte plafond en de fraai versierde muren.

Dit was de grote ontvangstkamer voor officiële bezoeken. Het is tevens één van de sierlijkste ruimtes van het Paleis.

Links: de Stuczaal.

Verder zijn er nog de empirische Witte Eetzaal en Witte Salon (die nog door Anna Paulowna werden ingericht), de twee kindervertrekken van de kleine Wilhelmina, de Leuven Zaal (door koningin Juliana vaak gebruikt bij interviews) en de Waterloo Zaal (waar de prinsessen vroeger hun huiswerk moesten maken en waar prins Bernhard later onder andere de vergaderingen van het Wereld Natuur Fonds hield).

Het woonhuis van Juliana en Bernhard

4b8654858dceb4d11d3866d81f08624a_medium.De begane grond omvat onder andere de werkkamers van Juliana en Bernhard, de huiskamer, eetkamer en kleine keuken (een soort pantry), alles gelegen aan de blauwe gang, een brede, met blauw tapijt beklede gang met een trap naar de slaapvertrekken. Al deze vertrekken liggen aan de achterkant van het Paleis, met uitzicht op de prachtige tuin met vijver. De tuin werd in de 19e eeuw aangelegd in Engelse landschapsstijl door (eerst vader en later zoon) J.D. Zocher.

Rechts: het woonhuis. De grote ramen beneden, zonder luiken en met terras, waren die van vroegere werkkamers van (links) Juliana en (rechts) Bernhard.

Alle vertrekken, op één na, zijn leeg. Alleen in de eetkamer zijn de meubels blijven staan. Op zich is dat jammer; hoewel er hier en daar nog een foto hangt van het vroegere interieur, spreken de lege vertrekken toch een stuk minder tot de verbeelding.

Tentoonstelling van Robin Utrecht

7524ff17c465c646fbba09ae2106e784_medium.Van 12 april tot 30 juni 2013 was er in het Paleis een fototentoonstelling van fotograaf Robin Utrecht te zien, genaamd 'Een modern Koningshuis'.Het was een collectie van fotoportretten van Beatrix, Willem-Alexander, Maxima en de drie kleine prinsesjes, die Utrecht maakte in zijn hoedanigheid als fotograaf van het ANP en later als freelancer. Hij had de gelegenheid om mee te reizen op een aantal recente staatsiebezoeken en heeft ook daar bijzonder mooie foto's gemaakt.

Tegenwoordig worden er vaker wisselende tentoonstellingen gehouden in vooral de vleugels van het Paleis. En als je er toch bent, is een tentoonstelling altijd de moeite van het bekijken waard.

Het park van Paleis Soestdijk

0d585e14e2acbdcd77eea5b19bebced1_medium.Het park behoeft geen nadere toelichting: het is ronduit prachtig! De vijver, het bos, de oude bomen, de goed bewandelbare lanen ... Alleen het weer moet meezitten en helaas had ik wat dat betreft een verkeerde, zeer natte dag voor mijn dagje uit gekozen. Gelukkig is er nog de Oranjerie, waarin nu een restaurant is gevestigd om de inwendige mens te versterken en verwarmen.

Wat gaat er met Paleis Soestdijk gebeuren?

1dfed85c546a1c2ae2ad326d2e7e8a3c_medium.Vanaf 1971 is het Paleis weer in Rijksbezit. Voorlopig is nog niet duidelijk welke bestemming er aan het Paleis gegeven zal worden. Wordt het een museum? Een hotel? Een conferentie-oord? Een botanische tuin met bezoekerscentrum? Men heeft nog niet een geschikte exploitant gevonden, want elk van deze keuzes zal zeer waarschijnlijk een peperdure renovatie met zich meebrengen. Totdat die knoop wordt doorgehakt, is besloten het Paleis en de enorme tuin een aantal dagen per week voor het publiek open te stellen.

Eigenlijk is dit dagje uit  er toch vooral één met een vleugje nostalgie, naar Koninginnedag van vòòr 1980 en het Paleis van de defilé's, Soestdijk.

 

57a77981ab4047adae2050e2d5c6c23a_medium.ASMAY.

© 2013 Foto's: Asmay, Wikimedia Commons.

 

Zie ook:

Ingehuldigd!-(2)-Willem-II

Ingehuldigd-(3)-Willem-III

Ingehuldigd-(4)-Wilhelmina

Ingehuldigd!-(5)-Juliana

Ingehuldigd-(6)-Beatrix

50eb9aa624730f05197713829935f473_medium.Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

 

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
04/10/2016 10:36

Reacties (4) 

1
04/10/2016 12:02
Jeugdsentiment, met de koninklijke familie op het bordes en het defilé. Hopelijk komt er een mooie bestemming voor.
1
Asmay tegen Oxalis
04/10/2016 12:08
Dus ook al van een bepaalde leeftijd, om je dit te kunnen herinneren.
1
04/10/2016 11:57
Stukje Nederlandse geschiedenis.
1
04/10/2016 11:55
Dat is zeker nostalgie: Koninginnedagdefilé op Soestdijk. Leuk, wat meer van de achtergrond te weten.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert