Denim en jeans, de geschiedenis van de spijkerbroek ontleed

Door Asmay gepubliceerd in Handwerken en naaien

da0ecd43595bf783cfc8704503c13536_medium.Spijkerstof of denim kun je in ons klimaat lang dragen. De dicht geweven stof is immers warm genoeg in de winter.
Daarnaast is het basismateriaal katoen, dat bekend staat als verkoelend voor in de zomer. Ideaal materiaal voor kleding dus. En dat wisten onze voorouders een paar eeuwen geleden ook al.

Linksboven: een naaister (met denim schort) en haar kinderen (17e eeuw).

Spijkerstof van Europese oorsprong

Denim

Denim is de naam van de sterke, gekeperde, katoenen stof. De naam denim stamt oorspronkelijk van het Franse 'de Nîmes', wat aangeeft dat het een stof betreft, die afkomstig was uit de plaats Nîmes. In Nîmes werd deze sterke stof namelijk al enkele eeuwen geleden voor het eerst geproduceerd als werkkleding voor de veehoeders in het nabijgelegen Camargue-gebied. 'De Nîmes' werd in de volksmond 'denim'.

Rechts: bedelende vrouw (in jeans rok), met twee kinderen.

Jeans

De benaming 'jeans' komt oorspronkelijk van de (alweer) Franse term 'de Gênes', wat betekent 'uit Genua'. In de Italiaanse plaats Genua werden namelijk voor het eerst broeken, rokken en hesjes van denimstof gemaakt; er werden dus simpelweg kledingstukken 'de Gênes' (uit de plaats Genua) mee bedoeld, een naam die uiteindelijk werd verbasterd tot het Engelse 'jeans'.

Master of the Blue Jeans 

Denim- en jeansstof en de kleding, die er van werd gemaakt, bestaan al ruim 350 jaar.

Toen de Amerikaanse kledingfabrikant Levi Strauss ongeveer 150 jaar geleden met de spijkerbroek op de proppen kwam, was er in feite niets nieuws onder de zon, anders dan dat hij zijn broeken op de zwakke plekken met klinknagels versterkte.

Links: bedelaarsjongen met denim jas. 

In 2010 zijn in Italië een aantal schilderijen van een (nog) onbekende, waarschijnlijk Italiaanse schilder uit de 17e eeuw onder de aandacht gekomen.

Deze schilder had een voorliefde voor het uitbeelden van de gewone (arme) mens van die tijd. Het bijzondere van zijn onderwerpen is, dat zij vaak gehuld zijn in kledingstukken, gemaakt van blauwe denim! Jeans avant-la-lettre, zogezegd. Omdat de naam van de schilder niet bekend is, wordt hij sindsdien 'Master of the Blue Jeans' genoemd.

Rechts: bij de barbier, klant met jeans broekspijpen.

Ook in eigen land was de stof met de naam jeans trouwens al lang geleden bekend: in 18e eeuwse handelsbladen werd al melding gemaakt van zogenaamde 'Dutch jeans', waarschijnlijk een Nederlandse variant van de geweven stof, waarmee toen werd gehandeld.

Enkele wetenswaardigheden over denim en jeans

Blu, bleu, blue, de typische blauwe kleur

f50a49a5addb1ba53cc3bc73afc90352_medium.De natuurlijke kleurstof, indigo, geeft de katoenen stof de zo bekende blauwe kleur. Indigo werd tot ongeveer 1900 uitsluitend gewonnen uit bepaalde planten, waarvan één van de belangrijkste bronnen de indigoplant (Indigofera tinctoria; zie foto rechts) was. Deze oorspronkelijke, blauwe verfstof voor de katoenen kledingstukken kwam eveneens uit Genua. In Frankrijk noemde men de blauwe katoenen broeken dan ook 'bleu de Gênes' (vertaald vanuit het Italiaanse "blu di Genova"). Het 'bleu de Gênes' werd in het Engels verbasterd tot het huidige 'blue jeans'.

De natuurlijke indigokleurstof hechtte zich echter maar beperkt aan de textielvezels, waardoor er – na een aantal malen wassen – een lichtere, verbleekte kleur ontstond. Vanaf 1900 kwam er een synthetische blauwe kleurstof op de markt, die al snel de plaats van het natuurlijke indigo innam.

Verschil tussen hedendaagse denim en jeans

51fe9a1c362d63bcf90d97dba790ca29_medium.Denim- en jeans- of spijkerstof worden op een verschillende manier gekleurd. Voor het weven van de stof zijn, simpel gesteld, minimaal een tweetal draden nodig. Bij denim krijgen beide draden een verfbad, maar bij jeans wordt maar één van de twee draden blauw geverfd. De andere blijft wit.

Door de speciale manier van weven zijn echter alle blauwe draden aan de bovenkant zichtbaar en vormen de witte draden de onderkant; dat is de reden waarom jeanskleding altijd wit is aan de binnenkant, terwijl denim aan binnen- en buitenkant eender gekleurd is.

Preshrunk

Het basismateriaal van spijkergoed is katoen. Katoen is een mooie, natuurlijke stof, maar staat er om bekend dat weefsel ervan tijdens het wassen krimpt.

682e4c7607de400efbfd388c2c7f0a0b_medium.In vroeger tijden was het zaak om een jeans altijd een paar maten groter te kopen, omdat deze anders na een aantal wasbeurten al te klein zou zijn. Vanaf 1960 brachten de fabrieken van Levi Strauss de eerste voorgekrompen ('preshrunk') jeans op de markt.

Hierdoor kon iedereen gelijk de eigen, juiste maat jeans kopen, zonder dat deze later door het wassen te klein zou worden.

Alle kleding, die is gemaakt met denim of jeans, wordt sindsdien dan ook een aantal keren vooraf gewassen en voorgekrompen, vòòr ze in de winkels verschijnt. Toch kan ook een gekochte, preshrunk jeans door een wasbeurt nog steeds een klein beetje krimpen.

Stonewash

c6a20ec0f129bdd92ccb9b0797e80ece_medium.Een broek van een stevig geweven en voorgekrompen denim- of jeansstof kan erg stijf en hard zijn. Die stijfheid van het weefsel verdwijnt uiteindelijk wel door het dragen, maar voelt natuurlijk in het begin niet prettig aan. Om de stof zachter te maken, worden de kledingstukken gewassen met water, waaraan puin en stenen zijn toegevoegd. De stof wordt als het ware tot soepelheid getrommeld. Dit heet 'stonewash'.

Wear and tear look

Om spijkergoed de vaak gewenste, gedragen, gesleten uitstraling te geven, worden de kledingstukken in de fabriek soms zelfs gezandstraald. Dit proces is echter voor de fabriekswerkers niet ongevaarlijk, want het kan de uiteindelijk fatale ziekte silicose (stoflong) veroorzaken. Vooral in landen, waar men het met de veiligheid en gezondheidsrisico's op de werkvloer niet zo nauw neemt, eist het zandstralen van textiel de nodige slachtoffers. In landen als India en Turkije zijn inmiddels tienduizenden textielarbeiders op deze manier ziek geworden en/of overleden. Toenemende kritiek vanuit de pers hebben er toe geleid, dat steeds meer (Westerse) jeans- en textielfabrieken met dit proces zijn gestopt.

Kleding en accessoires 4021924dad9a699ee4e64aaec63d2313.jpg

Behalve kleding (broeken, overhemden, blouses, jassen, rokken, jurken) voor mannen, vrouwen en kinderen, worden er ook andere producten van spijkerstof gemaakt: schoenen, laarzen, tassen, etuis, kussens, tot stoelbekleding en gordijnen toe.

Tot slot

De algemene visie is, dat het dragen van denim een typisch modern en jong verschijnsel is met een al dan niet rebels karakter en dat dit pas vanaf de jaren 1960 tot uiting zou zijn gekomen. Echter, niets is minder waar. Onze verre voorouders kenden de voordelen van het dragen van kleding van de goedkope stof al een paar eeuwen geleden. Ook zij droegen dus al kleding van denim.

 

ASMAY.

© 2013 Foto's: Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

Rechts: jeans en de plant van de kleurstof, waarmee denim wordt en werd gekleurd.

79fa9869e7dff030a4db1b54ebe22d48_medium.Zie ook:

Denim-en-jeans-de-populariteit-van-een-spijkerbroek

 

Naaien-voor-beginners-(1)-basisbenodigdheden

Naaien-voor-beginners-(2)-stoffen

Naaien-voor-beginners-(3)-kopen-en-voorbereiden-van-de-stof

Naaien-voor-beginners-(4)-maten-en-meten

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

01/10/2016 08:51

Reacties (11) 

1
08/10/2016 13:39
Heel boeiend verhaal. Zo zie je maar weer. Niet alle nieuwtjes kwamen in die negentiende eeuw uit de VS.
1
08/10/2016 11:03
Heel mooi, en zeker weer een hoop opgestoken. Dankjewel.
1
03/10/2016 16:16
Weer wat geleerd, al dacht ik ook dat de herkomst van de naam Jeans een andere oorsprong had. Heeft de dame die me dat verteld heeft het misschien verkeerd geleerd op school? Of zijn er meerdere theorieën?
08/10/2016 07:51
Misschien was het toeval en heette mevrouw Levi ook Jean? Volgens de bronnen op het internet is het echter een Engelse verbastering (jeans) van de Franse benaming (Gênes) voor de stof die uit het Italiaanse Genua kwam - hoe Europeser wil je het hebben, zou je zeggen.
1
tegen Asmay
08/10/2016 08:36
O ik geloof absoluut dat wat jij ons verteld de waarheid is. Dat mijn zus het op school anders leerde wil niet zeggen dat het les materiaal het goed had. Ze heeft eens bij een andere opleiding over toerisme geleerd dat Sint Maarten alleen in de buurt van Zaandam werd gevierd. Wat dus totaal niet klopte wat wij hebben het altijd gedaan, in Groningen en Drenthe. Waarmee ik zeggen wil dat niet alles wat je op school leert altijd klopt.
08/10/2016 08:52
Dat is zeker waar.
1
03/10/2016 11:32
Ik heb bij kostuumgeschiedenis geleerd dat meneer Levi de broeken 'jeans' noemde omdat da zijn vrouw haar voornaam was. Te vergelijken met de heer Benz die zijn dochters naam Mercedes gebruikte voor zijn automobielen,
Maar ik vind de verklaring die jij geeft ook heel plausibel.
03/10/2016 16:11
Misschien klopt het allebei wel.
1
01/10/2016 11:06
De Amerikanen hebben denim en jeans zeker op de kaart gezet, maar het blijkt dus een hele oude Europese 'uitvinding' te zijn. Leuk om te weten.
1
01/10/2016 11:04
Altijd gedacht, dat denim en jeans typische Amerikaanse uitvindingen waren, maar dat is dus helemaal niet zo, lees ik in dit artikel. Weer wat geleerd.
1
01/10/2016 11:01
Cool! Altijd gedacht dat denim iets van de 19e (cowboys) en 20e eeuw was, maar het gaat veel verder terug.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert