Oezbekistan doet Kerstman in de ban

Door Asmay gepubliceerd in Nieuws en politiek

99047e8c9bb8eae03540d5df101140e2_medium.Raar nieuws uit Oezbekistan. Soms lees je in de krant of op het internet berichten, waarvan je denkt hoe is het in vredesnaam mogelijk? Zelfs de Kerstman is blijkbaar niet overal meer even welkom. Bizar.

Berichten meldden enkele jaren geleden al, dat in Oezbekistan de Kerstman van hogerhand is verbannen uit de media. Wat kan daar nu op het eerste gezicht achter zitten? Na enig graaf- en leeswerk bleken er eigenlijk een aantal redenen aan dit officiële regeringsbeleid tegen de Kerstman ten grondslag te liggen.

Korte schets van de geschiedenis van Oezbekistan

Oezbekistan is een land in Centraal-Azië, dat wordt omringd door de buurlanden Kazachstan (westen en noorden), Kirgistan, Tadjikistan, Afghanistan (oosten en zuidoosten) en Toerkmenistan (zuiden).

De eerste bewoners van het gebied vestigden zich er al rond 1000 jaar voor Christus. Zeer waarschijnlijk waren dit Perzische nomaden. Vanaf de 8e eeuw won de vanuit Arabië en Perzië komende nieuwe godsdienst, de Islam, aan invloed. In de 13e eeuw werd de regio echter bezet door de Mongolen, onder leiding van de beruchte Genghis Khan, en toegevoegd aan hun grote imperium. Het Mongoolse Rijk brak uiteindelijk door onderlinge twisten en grepen naar de macht aan het einde van de 14e eeuw uiteen. Oezbeekse dynastieën herwonnen de macht en beheersten het gebied gedurende lange tijd.

0f0661d198481ba2c5b8a3a6feb15e31_medium.

Vanaf de 19e eeuw werd de relatie met (toentertijd) grote buur Rusland steeds moeilijker. Vanaf het eind van de 19e eeuw was het imperialistische tsarenrijk druk bezig alle kleine Centraal-Aziatische rijken en staten bij het grote Rusland in te lijven. Dit geschiedde door militair ingrijpen, maar vooral door immigratie van Russische burgers naar de begeerde gebieden. Zo telde de bevolking van Oezbekistan in 1911, na een forse instroom, bijvoorbeeld al meer dan 200.000 Russen.

defc8bd192ef44aa0274fb7a24584299_medium.

Inval van Russische keizerlijke troepen in Xiva, Oezbekistan, 1871.

De interesse in dit gebied was vooral gebaseerd op de economische waarde van deze agrarische handelsregio, waar in die tijd vooral zijde en specerijen werden verhandeld, goud werd gedolven en katoen (het 'witte goud') werd verbouwd. (Later verhoogde de vondst van onder andere uranium, aardolie en aardgas de economische waarde nog meer.) Eind 19e eeuw werd Oezbekistan opgenomen in het Midden-Aziatische Gouvernement-Generaal Turkestan, een provincie van het Russische imperium.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog kwamen de Oezbeken diverse keren in opstand tegen de Russische bezetting, echter zonder succes. Na de Russische Revolutie in 1918 werd het gebied omgevormd tot de communistische Turkestaanse Autonome Socialistische Sovjetrepubliek.

Het verzet van de Basmatsji's (gewapende religieuze opstandelingen), die een islamitische staat wilden stichten in het gebied, werd uiteindelijk door de Sovjets neergeslagen en in  oktober 1924 was de Oezbeekse Socialistische Sovjetrepubliek een feit.

Autonomie voor de Republiek Oezbekistan

4efc9c3d9f0dd2972ca6a52ca3a7b53a_medium.Na de val van de Sovjet-Unie in 1991 verklaarde Oezbekistan zich op 31 augustus 1991 onafhankelijk. Het land heeft een president, die met harde hand regeert, en een parlement, waarin islamitische fundamentalisten het grootste deel van de oppositie vormen. De economie is ronduit slecht te noemen en corruptie viert hoogtij in alle geledingen van de maatschappij.

Kerstviering in de Sovjettijd

Onder het regime van de Sovjet-Unie waren religie en religieuze uitingen of vieringen verboden. Bovendien viel het Russisch-orthodoxe kerstfeest, door het gebruik van een afwijkende kalender, 13 dagen later dan in de rest van de wereld. Toch waren delen van het westerse kerstfeest in de Sovjetrepublieken niet alleen toegestaan, maar werden ze zelfs gepropageerd. De populariteit van deze nationale feestdag en bijbehorende festiviteiten werd door de Sovjetautoriteiten namelijk gezien als een mogelijkheid tot versterking van de onderlinge eenheid in de unie.

De Kerstman op zijn Russisch

0183cd6f0c28f20c2772e33568bc06db.jpgWel werden de hoofdrolspelers wat geneutraliseerd en Russischer gemaakt. Men nam bijvoorbeeld voor de figuur van de Kerstman de Russische equivalent: Vadertje Winter, ook wel Grootvader Vorst genoemd. Als hulpje bij het uitdelen van cadeautjes – want jawel, dat deed deze man ook – kreeg Grootvader Vorst geen elven, maar zijn kleindochter, de Sneeuwmaagd Snegoerotsjka.

Rondom Grootvader Vorst en zijn kleindochter werden hele verhalen, als nieuwe sprookjes, verteld. De kerstboom heette zeer neutraal de Nieuwjaarsboom, maar was eveneens een spar of den, die volledig was versierd. Geen van deze elementen werd echter nog gezien als uitingen van een religieus feest. Eigenlijk werden alle festiviteiten gewoon omgedoopt tot 'Nieuwjaarsfeest', waarvan het karakter van de viering vrijwel gelijk bleef aan die van het westerse kerstfeest: viering thuis met de familie, rond een versierde boom, vertellen van verhalen aan de kinderen, uitwisseling van cadeautjes en een feestelijke familiemaaltijd tot slot.

In alle Sovjetrepublieken, ook in de islamitische, was het vrolijke en gezellige Nieuwjaarsfeest dan ook zeer populair.

Oezbeekse ban van Grootvader Vorst

627334a8458055e1daa365792f132b3f.jpgVanaf 2012 doen de Oezbeekse autoriteiten echter de verschijning van Grootvader Vorst en zijn kleindochter, de Sneeuwmaagd, officieus meer en meer in de ban.

Zij mogen in geen enkel programma op de nationale TV nog worden getoond. Kinderprogramma's bevatten geen 'Grootvader Vorst'-verhalen meer.

Een Nieuwjaarsboom, die nog in alle Oezbeekse steden op pleinen te vinden is, mag wel op de TV worden getoond, zij het op de achtergrond.

Waarom de Oezbeekse ban?

De reden, die hiervoor in de wandelgangen wordt opgegeven, is dat de eigen Oezbeekse cultuur dient te worden beschermd tegen (te veel) buitenlandse invloeden.

0356a906f36f2ecf981278374737e0db.jpgNaar mijn mening zijn er echter twee duidelijke redenen. De eerste is, dat men – ruim twintig jaar na dato – nog steeds bezig is elk symbool van de ooit zo gehate Russische / Sovjetinvloed, uit het Oezbeekse leven te wissen. Daar hoort dan jammer genoeg ook deze goedgeefse, maar Russische Grootvader bij. Ten tweede is Oezbekistan een islamitisch land, waar de invloed van religieuze fundamentalisten met de dag toeneemt. Hoe neutraal een Nieuwjaarsfeest met cadeautjes, verhalen en een versierde boom ook zou zijn, het past natuurlijk op geen enkele manier in de strikt religieuze, islamitische gedachtewereld.

Eerder werd bijvoorbeeld het westerse fenomeen Valentijnsdag al afgeschaft; nu wordt op 14 februari de geboortedag gevierd van de middeleeuwse keizer en poëet Babur, de eerste moslimleider (Moghul) van het land. Ongetwijfeld stichtelijk en pedagogisch verantwoord, maar een stuk minder romantisch voor de gewone bevolking.

Buitenlandse invloeden op het eigen cultureel erfgoed

Het beleid eventuele buitenlandse invloeden zo veel mogelijk buiten de deur te houden, splijt echter de Oezbeekse bevolking. Vele traditioneel gelovigen steunen deze politiek en verketteren in feite alles wat niet islamitisch van karakter is. Anderen, waaronder vele jongeren, willen dat de keuze, onder andere van het wel of niet vieren van het Nieuwjaar op de oude wijze, vrij blijft. Zij verzetten zich fel tegen het steeds strakker wordende keurslijf van een fundamentalistische, religieuze maatschappij.

Tot slot

fcefe7714c46b6787e3b287bef988645_medium.Waarschijnlijk zul je niet direct een McDonald's tegenkomen in de hoofdstad Tasjkent.

Links: Tasjkent.

Buitenlandse invloeden, gewoonten en gebruiken laten zich echter, in een tijd van satellietverbindingen en internet, niet meer zo eenvoudig tegenhouden, ook niet in Oezbekistan. Zo viert men een Oezbeekse bruiloft vrijwel geheel op de traditionele islamitische wijze, waarbij de vrouwen en de mannen van elkaar zijn gescheiden tijdens het feest. Wel is er echter steeds vaker een ornamentele bruidstaart aanwezig en gooit de bruid haar bruidsboeket over haar hoofd naar de (vrouwelijke) gasten; dit zijn typisch Amerikaanse gewoonten, die men in films heeft gezien, en horen in feite absoluut niet thuis in een land als Oezbekistan.

1dfbdd92cc03460412089601e1046564_medium.Ook is men blijkbaar vergeten, dat de islam zelf (hoewel al bijna 12 eeuwen in de cultuur ingebed) ooit als een buitenlandse invloed (namelijk uit Arabië) het land is binnengekomen. Men beschermt dus helemaal geen oude Oezbeekse cultuur, maar in feite alleen maar een religieus kader. Jammer voor de Oezbeekse kinderen: geen Grootvader Vorst, geen Sneeuwmaagd, geen verhalen en geen cadeautjes meer.

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Asmay, Office.microsoft.com, Wikimedia Commons en BBC.co.uk.

 

55bbde04d0885905c134ea79756d93d5_medium.Zie ook:

December-een-maand-vol-bijzondere-dagen

'A-Christmas-Carol'-zette-het-kerstfeest-weer-op-de-kaart

Charles-Dickens-sociaal-bevlogen-en-invloedrijk-schrijver

Dagje-uit-Deventer-en-het-Dickens-Festijn

Oud-en-nieuw-in-één-adem-in-één-zin

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

24/09/2016 22:38

Reacties (3) 

1
24/09/2016 23:06
Voor zover men van het idee van de Russische kerstman (of Grootvadertje Vorst) genoeg heeft - na de jarenlange communistische onderdrukking - kan ik mij ergens wel voorstellen. En op een Amerikaanse versie van de kerstman zal men zeker niet zitten te wachten.
1
24/09/2016 23:00
Slecht nieuws voor de niet-moslims in dat land; als ze een idee als de kerstman al niet tolereren, hoe zit dat dan met mensen van andere geloven?
1
24/09/2016 22:53
Cru voor vooral de kinderen.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert