'A Christmas Carol' zette het kerstfeest weer op de kaart

Door Asmay gepubliceerd in Boeken en recensies

5f5951e3bc6ebd55a49d1e50c289d2f1_medium.Het beroemde kerstverhaal van Charles Dickens, A Christmas Carol uit 1843 is nog steeds bepalend voor de manier, waarop in het westen wordt gekeken naar de wijze van een ideale kerstviering: met familie en vrienden, een feestmaal, cadeautjes en spelletjes, zang en dans, en met goede wil en liefdadigheid naar de minder bedeelden.

Kerstviering verboden

Was het kerstfeest in 1647 in Groot-Brittannië en in 1658 in Boston door Oliver Cromwell en zijn Puritans (strenge Engelse protestanten) geheel verboden, werd de vrije Kerstdag afgeschaft en moesten de mensen gewoon doorwerken, toch bleef er een klein vonkje van viering onder het volk bestaan, zij het stiekem. Er werd op 25 december namelijk steekproefsgewijs huiszoeking gedaan door de Puritans, want er mocht op die dag geen vleesgerecht, als symbool van de kerstviering, worden bereid. Hoe ver kun je gaan als overheerser?

Na de val van Cromwell werden deze wetten teruggedraaid. Echter, tot een traditionele viering als voorheen kwam het destijds niet direct in Groot-Brittannië. Daarvoor bleef de invloed van de Puriteinse aanhang te groot. Ook in Boston en omstreken kwam het oude kerstfeest niet snel terug. Na de onafhankelijkheid van de Amerikaanse koloniën werd dit namelijk gezien als een Britse gewoonte en op dat moment werd alles wat Brits was verfoeid, dus ook de ouderwetse kerstviering.

Kerstviering in de 19e eeuw

96a65979bcc3bd73d0e94467fc5bed56_1405670In de Victoriaanse tijd beleefde de kerstviering een opleving in Groot-Brittannië. Mede onder invloed van de kunststroming de Romantiek (met het hoogtepunt tussen 1800 en 1840) herleefde de interesse naar de traditionele kerstviering van voor de tijd van Cromwell. Zo werden veel oude kerstliedjes (Christmas Carols) opnieuw gepubliceerd, ingestudeerd en gezongen.

Onder het bewind van koningin Victoria leefde het idee van kerstmis en kerstviering extra op; haar man, prins Albert, die uit Duitsland afkomstig was, introduceerde in 1841 de met ballen versierde kerstboom aan het Britse hof. Het werd een hit. In 1843 werd zelfs de eerste officiële kerstkaart verzonden.

Toch werd kerstmis over het algemeen niet anders dan met een kerstdienst of -mis in de kerk gevierd. Zo hadden de meeste mensen, die in de fabrieken werkzaam waren, nog steeds geen vrij. Evenmin had het gewone volk geld voor een feestelijkheden.

Charles Dickens, een sociaal bevlogen man

17ad7e9aa1f8727587133d6cae5f8e7a.jpgDickens was zelf een liefhebber van de kerstviering. Het was hem dan ook een doorn in het oog, dat deze oude traditie op het punt stond uit te sterven.

Na de Industriële Revolutie waren fabrikanten en zakenlieden helemaal niet geneigd hun personeel een vrije dag te geven en daardoor zelf inkomsten te derven. Ook liefdadigheidsfondsen voor de armen in het algemeen en de kinderen in het bijzonder kregen minder en minder opbrengsten. Als men arme was, moest men maar harder werken, was het idee. Kinderen trad men op dezelfde harteloze wijze tegemoet.

Dickens had uit eigen ervaring meegemaakt hoe het was om als kind in fabrieken te moeten werken en wilde, als sociaal bevlogen man, de sociale misstanden in de industrie onder de publieke aandacht brengen.

Kerstvertelling als sociale aanklacht

Tijdens een driedaags bezoek aan een fabriek in Manchester in 1843, waar Dickens zich zeer bewust was van de misère van de fabriekswerkers (waaronder veel kinderen) en de sociale misstanden, besloot hij er iets aan te doen. Aanvankelijk wilde Dickens in juni van dat jaar een sociaal pamflet schrijven en verspreiden. Uiteindelijk zag hij daarvan af, omdat dat – naar zijn mening – toch te weinig invloed zou uitoefenen. In september 1843 startte hij daarom met het kerstverhaal, dat hij in zijn hoofd had, A Christmas Carol. Het boek moest echter vòòr kerstmis in de winkels liggen en voor een breed publiek betaalbaar zijn. Hij schreef het verhaal uiteindelijk in zes weken af.

5cee045ca3d22a60d1bf4bf474a3b88d.jpgab3f7645be83c968f65c02c892ff288b.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Linksboven: Scrooge krijgt bezoek van Marley's geest.
Rechtsboven: Scrooge en de Geest van het Kerstfeest heden.

Voor de situaties en karakters putte hij sterk uit zijn eigen ervaringen. Zo schreef hij het dubbele karakter van hoofdpersoon Scrooge op de twee gezichten, die hij van zijn eigen vader kende. Scrooge, de kille, altijd met geld bezig zijnde, nietsontziende vrek, en Scrooge, de warme familieman, die overvloedig aan de minder bedeelden gaf. Ook is Scrooge in het begin van het verhaal het toonbeeld van de industrieel van die tijd, wanneer hij zijn klerk beschuldigt hem te bestelen, omdat deze waarschijnlijk 25 december een vrije dag wil hebben.

f9d303df0b9efd1660ec027dd5e14947.jpgMet de zwartgalligheid van Scrooge en de harde oordelen van de drie geesten schetste Dickens het beeld van de tijd: hard, op zichzelf gericht, nietsontziend. De handelaren, die allemaal geld van Scrooge hebben geleend en dit nu met hoge renten moeten terugbetalen, staan eveneens voor een aspect van Dickens vader. En dan is er natuurlijk nog het gezin van de klerk Bob Cratchit en zijn jongste zoon, de liefdevolle, maar zieke Tiny Tim, een toonbeeld voor de onschuld van kinderen.

Links: Bob Cratchit en Tiny Tim.

Traditioneel Brits kerstfeest

Een andere schrijver, Washington Irving, had jaren eerder een boek gepubliceerd (The sketchbook of Jeffrey Crayon), waarin hij over een periode van twintig jaar zijn herinneringen aan een warme kerstviering in Aston Hall beschreef.

Dit boek sprak Dickens bijzonder aan. In zijn eigen serie Sketches of Boz en ook in zijn boek The Pickwick Papers had Dickens al zijn nostalgische visie op een feestelijke viering, in de lijn van Irving, neergelegd. Ook in A Christmas Carol komt die traditionele kant naar voren in de gezellige scènes in het huis van Scrooge's neef en (bij de pogingen daartoe) in het huis van de arme Cratchits.

Publicatie van A Christmas Carol

be8b7e273c4bca702188a9b3e1daa1d7.jpgcf734249a5b5bbbda1dfd7f2de6ee04f_medium.

 

 

 

 

 

 

Links en rechtsboven: de eerste druk van A Christmas Carol.

Een strijd met zijn uitgever over de betaling, het zoeken naar een andere drukkerij en een verkeerde papierkeuze gingen allemaal vooraf aan de publicatie van Dickens' kerstverhaal. Uiteindelijk lag het boek, in rood leer gebonden en in eigen beheer uitgegeven, op 19 december 1843 in de winkels.

Hoewel voor Dickens geen commercieel succes, was het werk wel een artistiek succes. Het boek werd al snel heel populair. De eerste editie (6.000 stuks), dat was geprijsd op 5 shillings, waardoor het voor een grotere groep mensen bereikbaar zou zijn, was al op Kerstavond uitverkocht. In mei 1844 ging het werk de zevende druk in.

Invloeden van A Christmas Carol

bb81641523c5e8c6fc26ea005055d5a9_1405670Mede door het nostalgische kerstverhaal van Dickens, waarin hij ook nog eens beschrijft hoe in zijn ogen een mooi kerstfeest er uit ziet, leefde de kerstviering in huiselijke kring enorm op. Het saamhorigheidsgevoel nam toe, men kreeg meer oog voor de minder bedeelden, alles werd meer en meer gedaan om kerstviering voor een ieder bereikbaar en gezellig te maken. 25 december, kerstdag, werd een wettelijke vrije feestdag, waar industriëlen niet meer zomaar omheen konden.

Was de viering ervoor iets, dat vrijwel alleen in publiekelijke kring in de kerk met ingetogenheid werd herdacht, nu werd het als een huiselijk familiefeest, met een uitgebreid feestmaal en uitgelaten spelletjes, zang en dans gevierd. En zo gaat het, tot algemeen genoegen, bij velen van ons nog steeds.

 

ASMAY.

© 2012 Foto's: Office.microsoft.com, Wikimedia Commons.

 

45e1e6d3c13e309a310e48fac6cc540c_1405670Zie ook:

Charles-Dickens-sociaal-bevlogen-en-invloedrijk-schrijver

Dagje-uit-Deventer-en-het-Dickens-Festijn

Oezbekistan-doet-kerstman-in-de-ban

December-een-maand-vol-bijzondere-dagen

Oud-en-nieuw-in-één-adem-in-één-zin

Of lees verder via:

https://tallsay.com/asmay of

https://asmay.wordpress.com/ of

https://tallsay.com/asmaysrecepten of

https://asmaysrecepten.wordpress.com/

23/09/2016 10:06

Reacties (3) 

1
23/09/2016 10:38
Geweldig verhaal! De musical-filmversie van 'Scrooge' (ik heb er ooit een artikel over geschreven) blijft veruit mijn favoriet van alle 'A Christmas Carol'-bewerkingen.
1
23/09/2016 10:34
Het kerstverhaal komt tegenwoordig tijdens de feestdagen altijd wel in een oude of moderne vorm op tv. Mijn voorkeur gaat toch uit naar de traditionele vertelling.
1
23/09/2016 10:29
Altijd leuk kerstverhaal, al in diverse soorten uitvoeringen gezien.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert