Auto's voor de massa in Italië en Rusland – Fiat en Lada

Door Robin93 gepubliceerd in Auto's en motoren

75fc58deabc93a28d7182285dd7c81a3_medium.Auto’s waren voor de gewone man en vrouw lange tijd niet bereikbaar. De eerste geproduceerde auto’s waren duur, gericht op luxe, status en snelheid. Het duurde dan ook geruime tijd voordat de auto een door de massa te betalen consumptiegoed werd. In de V.S. gebeurde dit het snelst; de lopende band-productie van de goedkope Ford T is daar een sprekend voorbeeld van. In andere autoproducerende landen in bijvoorbeeld Europa duurde dat over het algemeen een stuk langer.

Italië en Fiat

In Italië keek men anders tegen auto’s aan dan louter als personenvervoer. Vanaf het begin van het ontstaan van de grote automerken was men behoorlijk in de ban van snelheid en autoraces. Toen Fiat (afkorting voor Fabbrica Italiana Automobili Torino)  in 1899 in Turijn werd opgericht had men al een voorkeur voor snelle auto’s. Initiatiefnemer van de oprichting Giovanni Agnelli was zelf een enthousiast coureur. In 1902 won een kersverse Fiat met een 24 pk-motor de Sassi Superga in Italië, in 1907 won Fiat de Grand Prix de France met een gloednieuwe 130 pk-motor.

152b2a9371158b2c0265d2862a6dc952_medium.Tijdens de Eerste Wereldoorlog produceerde Fiat vrijwel uitsluitend voertuigen voor het leger. In de jaren 1920 begon Fiat met een productielijn van vrachtwagens en probeerde zijn  vleugels uit te slaan op de Amerikaanse markt. Door de winsten kon Fiat in 1922 een tweede fabriek openen in Lingotto, een enorm gebouw van 5 verdiepingen met een testrenbaan boven op het dak (het enorme gebouw is nu een hotel met concertzalen en een winkelcentrum). Onder Mussolini en in de Tweede Wereldoorlog kromp de afzetmarkt van Fiat tot alleen het eigen land. Fiat benutte deze periode door zich op technologische vernieuwing te storten. Bovendien sloeg men de vleugels uit in andere takken van transport, zoals de Italiaanse spoorwegen en luchtvaart.

Fiat en betaalbare auto’s – de Fiat 500

Dankzij de Amerikaanse Marshall-hulp kwam Italië en vooral Fiat na 1945 de oorlogsschade snel te boven. Dankzij de stijgende welvaart in de jaren 1950-1960 steeg de vraag naar betaalbare personenauto’s in Italië (en daarbuiten) gestaag. Hierbij ging het de meeste Italianen niet zozeer om snelheid of luxe, maar om betaalbaarheid en gemak.

642843715a48405408d34b91cfcc68ad_medium.Fiat lanceerde daarop in 1957 de zeer betaalbare Fiat 500. Dit was een kleine (maar 2,75 m lang) en lichte (ongeveer 470 kg) auto met een 2 cylinder luchtgekoelde motor. Het ding had een vermogen van 13 pk. Ontwerper ervan was Dante Giacose en hij had de Fiat 500 – hier al snel de ‘rugzak’ genoemd – zo klein gehouden om zo min mogelijk (duur) staal te gebruiken. De Fiat was simpel in onderhoud; de meeste mensen konden kleine problemen zelf oplossen en reserveonderdelen zoals bougies waren bij de Italiaanse kruidenier verkrijgbaar. De Fiat 500 werd een hit onder de Italiaanse bevolking en veroverde langzaam maar zeker de rest van Europa. De Fiat 500 werd in verschillende variaties geproduceerd tot 1975. Toen waren er 3,6 miljoen exemplaren van dit type van de band gerold.

Fiat en zijn meest populaire autotype

Hoewel de kleine Fiat 500 enorm populair was door het leuke en zonnige imago en in Italië bijzonder handig bleek in de nauwe straten van de oude steden, was het bij lange na niet de populairste auto die uit de koker van Fiat kwam.

fa7972a1a43f3cd5f6fba06a38cefd4f_medium.Die eer kreeg een ander type en wel de in 1966 door Oscar Montabone ontworpen Fiat 124. Het model was in feite simpel en conventioneel – precies zoals een kind een auto zou tekenen. Hoewel deze Fiat (net als overigens de andere modellen) enorm roestgevoelig was, vond het publiek het over het algemeen een prettige auto met zijn 4 cylinder-motor en 60 pk-vermogen. Maar er kwam onverwachts interesse voor deze auto uit een andere hoek.

Rusland en de autoproductie

f31817de4305f8ace5f6e2d0ca205607_medium.In de door de communisten geregeerde Sovjet-Unie begon het in de jaren 1960 te kriebelen; de volksstaat was op dat moment een vrij autoloze staat, iets wat de machthebbers een doorn in het oog was. Waar in de V.S. er 1 auto op de 2,7 mensen was, moesten de Sovjetburgers het doen met 1 auto op 238 mensen. De eigen autoproductie bood geen soelaas; behalve van tractors en tanks had men geen verstand van personenauto’s. Een eerste poging werd gedaan met de Zaphorozjet (zie foto boven); het ding had weinig tot geen vermogen noch comfort, stijl of veiligheid, maar het was de eerste poging van een Russische auto voor de massa.

Russische en Italiaanse samenwerking

In 1966 besloot de Sovjetregering het anders aan te pakken. Men ging op staatsreis langs Europese autolanden in de hoop op een samenwerkingsverband met een westerse autofabrikant. In een wantrouwend Duitsland, Engeland en Frankrijk kreeg men nul op het rekest. In Italië lag dat echter anders; Fiat ging met de Sovjets om de tafel zitten. Waarom lagen de kaarten in Italië anders geschud? Italië herbergde na de Tweede Wereldoorlog de grootste communistische partij in het westen. Eind jaren 1960 begonnen radicale groeperingen meer en meer naar buiten te treden, zoals in Italië de terreurzaaiende Rode Brigades. Veel arbeiders (ook in de Fiat-fabrieken) waren communistisch of in ieder geval pro-Sovjet-Unie-gezind. Was de Italiaanse communistische partij destijds oppermachtig, wilde Fiat zijn rode arbeiders te vriend houden? We weten het niet, maar het resultaat was een nauwe samenwerking tussen Fiat en de Sovjet-Unie, waarbij de Russen hun oog hadden laten vallen op de redelijke saaie, beslist niet luxe of bourgeois uitziende Fiat 124. De Sovjet-Unie verwierf alle specificaties van de Fiat 124.

70ba0af45fc81bf85deacbe99b20718d_medium.Er werd een grote autofabriek gebouwd in Togliatti, een stad op de linkeroever van de Wolga. Een toepasselijker plaats was er niet, want de stad was in 1964 herdoopt naar de dat jaar overleden Italiaan Palmiro Togliatti. Togliatti verbleef tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Sovjet-Unie en werd na de oorlog leider van de Italiaanse communistische partij.

Russische versie van de Fiat 124: de Lada

a3b1b09a3d505e6188359a4943727ff7_medium.In de grote AvtoVAZ-fabrieken werd de Fiat 124 aangepast aan de Russische condities, enerzijds aan de slechte wegen, anderzijds aan het koude klimaat in de winter. Het koetswerk werd van dikker staal gemaakt, de vloer werd versterkt, de bumpers en wielen werden veranderd, de grille werd groter, de lampen werden vierkant.

In plaats van het Fiat-logo kreeg de auto een nieuwe naam en een nieuw logo: Lada. Lada was de naam van een klein en snel type zeilschip dat veel op de rivier de Wolga werd gebruikt. Het logo van het kleine zeilschip staat dan ook in feite voor duurzaamheid, kracht en het vermogen om zich aan de Russische ruige condities aan te passen. Tevens zullen de producenten hebben gehoopt dat de auto net zo populair zou worden als het zeilschip.

Productie en export van de Lada

In 1970 rolden de eerste Lada’s naar het model van de Fiat 124 van de lopende band en dat zouden zij blijven doen tot … 2012. In al die tijd veranderde het model van deze Lada eigenlijk niet; men bleef zo lang voortborduren op het oorspronkelijke ontwerp dat de auto zo ongeveer een fossiel werd.

53c5ca4e44919b9b68dcfe7acf6fe73c_medium.De productie ervan was overigens ronduit slecht: het plaatwerk sloot niet, maar liet grote kieren bij deuren, motorkap en achterklep zien; voor de lak werd vaak een slechte kwaliteit gebruikt waardoor de auto hier en daar een ‘sinaasappel’-effect had. Sovjetburgers maalden hier niet om; als men er uiteindelijk in slaagde een Lada te bemachtigen was men al de koning te rijk. Fiat echter wendde zich (machteloos en teleurgesteld) af en verstootte het type van de Fiat 124 om geen enkele associatie meer met de slordige Lada te hebben.

Toch werd de auto - behalve in de Sovjet-Unie - ook populair in het buitenland. In de eerste plaats natuurlijk in de Oostblokstaten die in de invloedssfeer van de Sovjet-Unie lagen, maar ook in andere communistische (of anti-westerse) landen zoals Cuba, India en Egypte. Een onverwachte afzetmarkt bood Groot-Brittannië in de jaren 1980. b5f40387bf7c34ac4befd28b467af83a_medium.Terwijl de natie destijds zuchtte onder het ijzeren bewind van Margaret Thatcher, waren sluitingen van mijnen en fabrieken aan de orde van de dag en de mensen hadden nog maar weinig geld te besteden. Men koos en masse voor de goedkope Lada als de nieuwe auto. Er ontstonden zelfs clubs met bijeenkomsten van Lada-eigenaren.

Pas in 2012 stopte de Russen met de productie van het aloude sedanmodel van de Lada dat nog zoveel leek op de Fiat 124 uit 1966. Precies weet men het niet, maar naar schatting zijn er wereldwijd ongeveer 20 miljoen van deze auto gemaakt en verkocht. Daarmee zou dit Lada-type toch de op één na (namelijk de Volkswagen kever) meest verkochte auto wereldwijd zijn. En dat is eigenlijk heel bijzonder: het  meest verkochte Fiat-type is ... een Lada.

 

Copyright: Robin93.

(2016) Foto's: Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

e448b1e4418d136ba7a3deb8844beae3_medium.Rechts: Fiat 500.

Zie voor andere artikelen bijvoorbeeld ook:

Auto-s-voor-de-massa-in-Duitsland-Volkswagen-en-Trabant

Auto-s-voor-de-massa-in-Frankrijk-Citroën-en-Renault

Auto-s-voor-de-massa-in-Japan-kei-jidosha-(de-lichte-auto)

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.
22/09/2016 13:30

Reacties (4) 

1
22/09/2016 13:54
Interessant artikel. In de autogeschiedenis vind je dus ook vreemde verhalen.
1
22/09/2016 13:51
Dat is toch wel typisch, de meest succesvolle Fiat is een Lada. Niet leuk voor de Italianen.
22/09/2016 13:54
Nee zeker niet.
1
22/09/2016 13:49
Leuk artikel. Nooit geweten hoe deze merken met elkaar verbonden waren.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert