Historische letteren, : 'Vinken, op het vinken touw zitten en de vogelvangst'

Door San Daniel gepubliceerd in Verhalen en Poëzie

 Casper-Luyken-September-ca.-1700-Ingekle

 

Wij gebruiken vele gezegden en spreekswijzen zonder ons af te vragen waar die vandaan komen en wat zij in werkelijkheid betekenden. Gezegden, spreekwoorden en volkswijsheden leren ons juist heel veel over vervlogen tijden. Mijn professor Historische letteren, leerde ons naar afbeeldingen kijken, want zei zij, 'als je de juiste vragen stelt, leer je de tijd kennen.'

Wie kent niet het gezegde 'op het vinkentouw zitten'? Op bovenstaande gravure zien we een man die geniet van de natuur en de zang van vogels. Er zit links van hem een vogel in een kooi, een kooi overigens (ouderdom prent 266 jaar) die niet afwijkt van onze kooien heden ten dage. We zien verder een baan en rechts daarvan nog een kooi met een vogel daarin. Die baan heeft een net dat hier en daar geplooid omhoog staat. de man die geniet van de natuur heeft een kooi op borsthoogte bevestigd achter een schans die hem onttrekt aan het gezicht.

                             Op-het-vinkentouw-zitten.jpg?resize=265%

De 2de gravure is uit 1453, en is dus 563 jaar oud. Wij zien een soortgelijk tafereel iemand zit op afstand en heeft een touw in zijn handen dat naar  een stel netten leidt. Zogenaamde klapnetten, leert ons wat onderzoek. Ook hier zien wij een kooi aan het eind van de vinkenbaan. Deze kooi is duidelijk anders dan de latere kooi in opbouw en vorm. De man uit 1453 heeft een potje met eten bij zich en heeft dus tijd om uit te oefenen wat hij ook aan het doen is. De mannen op de eerste gravure hebben een kan drinken bij zich en er ligt een meerschuimen pijp op de grond, met een flink hoopje tabak. Ook deze mannen oefenen geduld uit. 

Wat wij zien is een gebruik dat tenminste, getuige de tweede prent, 563 jaar oud is. De vinkenjacht. Je had lokvogels die je in kooien plaatste en die soortgenoten aanlokte. 

'De omstandigheden voor vogelvangst waren in Nederland erg gunstig. Het Nederlandse landschap is gevarieerd, de winters zijn niet koud en ons land ligt op de route die trekvogels maken van en naar Scandinavië en Oostzeegebied.' Hierdoor kwam de vogelvangst in Nederland goed van de grond. Vooral vinken waren populair: een beetje klein, maar wel erg lekker!  Zij werden verwerkt in pasteitjes maar werden ook opgezet of als versiering op dameshoeden gebruikt. Om ze te vangen werden zogenoemde ‘druipbanen’ gebouwd. Dit waren rechthoekige banen van circa twintig meter lengte met vinkennetten, die via een touw dichtgeklapt konden worden.

'Als je op of aan het vinkentouw zit, ben je klaar om aan de slag te gaan. Je bent zeer alert en ongeduldig wacht je om in actie te komen. . Dit gezegde, evenals ‘de kop indrukken’, ‘een goede slag slaan’ en het woord ‘luistervink’, komen allemaal voort uit de vinkenjacht, die in Nederland eeuwenlang een populair tijdverdrijf was.'

 

                                     Op-het-vinkentouw-zitten.jpg?resize=265%

 

'De ‘vinkenbaas’ zien wij op de eerste gravure, hij is netter gekleed en deelt de lakens uit. Hij  bepaalt op welk moment er toegeslagen moest worden,en gaf dan aan de vinkers, de personen die ‘op het vinkentouw zaten’ en alert moesten zijn, het sein om de netten dicht te trekken. Als er veel in het net zaten, dan had men ‘een goede slag’ geslagen. De vinken moesten vervolgens gedood worden, wat gebeurde door ze tussen duim en wijsvinger ‘de kop in te drukken’. Het woord ‘luistervinken’ is ook hiervan afgeleid. Men zette lokvinken in, vaak geblindeerd met een kapje (‘blinde vinken’), die om het hardst zongen en daarmee andere vinken lokten. Sommige vinken, gaven het zingen uiteindelijk op: dat waren dan de ‘luistervinken’.

In Limburg bestond tevens de gewoonte om vogels blind te maken, zij zouden niet meer afgeleid zijn door hun omgeving en 'beter' zingen.

63e20ede-058c-41ca-b8b2-9e38f90530f7_800

Vinkenjacht door Philips Galle ca. 1582 (collectie Rijksmuseum)

'Statistiek die bijgehouden werd door vergunninghouders tussen de jaren 1739 en 1911 (toen de vogeljacht zo in opspraak kwam dat die verboden werd, wat per 1912 ingang vond) toont een  vijftiental vangstplekken in de huidige provincies Zuid- en Noord-Holland – onder meer bij Wassenaar, Bloemendaal en den Haag–ruim anderhalf miljoen vinken die gevangen waren. De registraties zijn echter lang niet compleet, er zal veel gestroopt zijn, dus het moeten er veel meer zijn geweest.'

Vinken werden gezien als een  lekkernij. Tot in 1912 de Vogelwet bepaalde dat de vinkerij voortaan verboden was en alleen de ‘blinde vinken’ van de slager nog toegestaan waren. Naar analogie van deze ‘blinde vinken’ maakte Nederland in 1952 ook kennis met de ‘slavink’, een rolletje gehakt met spek eromheen dat op een gebraden vinkje leek. Dit vleesproduct – bedacht door slager Ton Spoelder uit Laren – werd met sla geserveerd en ontleende daaraan zijn naam ‘slavink’.

San Daniel 2016

for more info concerning San Daniel press the following link/ voor meer info betreffende San Daniel druk op de link a.u.b.: http://plazilla.com/page/4295174804/landingspage-san-daniel

en 

Nederlandse auteurs page van San Daniel in Hebban

 

Bronnen:

http://nha.courant.nu/issue/OB/2006-07-01/edition/0/page/12?query=Begin%20van%20de%20Vorige%20Eeuw&sort=periodicalcode%20descending

Vogeljacht door de eeuwen

http://nl.vogels.vogelaar.narkive.com/1SJYNoiE/vinken-vangen-in-belgie-europese-grondwet

Henk Bouwdewijns 

http://historischekringhoogland.nl/1999-6-2.html

Historiek.

http://www.dbnl.org/tekst/duys001oude01_01/duys001oude01_01_0244.php

14/09/2016 20:09

Reacties (7) 

1
15/09/2016 07:21
Interessant - van spreekwoorden en gezegden tot populaire producten van de slager. Bizar dat ze dezelfde achtergrond kennen.
1
15/09/2016 08:04
ja Robin maar de wereld is bizar
1
15/09/2016 05:50
Leuk om de achtergronden hiervan te weten. Prima artikel weer.
15/09/2016 08:03
dank je
1
14/09/2016 23:35
Leuk, al de oude zegwijzen.
1
15/09/2016 08:10
Taal is fascinerend
14/09/2016 21:49
Geweldig weer!
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert