Meesterlijke architecten van de natuur

Door Robin93 gepubliceerd in Dieren en natuur

Zoals iedereen wel weet, zorgen veel dieren voor een eigen schuilplaats. Eentje waarin zij de koude winters kunnen overleven. Eentje waarin zij hun jongen veilig kunnen grootbrengen. Eentje waarin de hele familie, de hele clan of de hele kolonie onderdak vindt.

f06bf4561e67c703a301aff71a5d6d74_medium.

Voor sommige diersoorten is het makkelijk; in warme streken zullen de meeste (grote) dieren gewoon in de open natuur bivakkeren. Andere dieren hebben van nature hun huis bij zich (slakken en schilpadden bijvoorbeeld) of maken het zich makkelijk; een bruine beer of een kolonie vleermuizen zoeken bijvoorbeeld eenvoudig een natuurlijke grot op voor de winterslaap in plaats van een schuilplaats zelf te maken. Er zijn echter dieren die heel wat afbouwen. Er wordt gegraven, geplakt, geweven, genaaid en gestapeld om hun bijzondere en architectonische hoogstandjes in elkaar te zetten. Een handjevol van vele, vele voorbeelden.

Termietenheuvel

ba1d44efbf03b80468229c732bb8cf26_medium.Een termietenheuvel kan verschillende vormen aannemen van heuvels tot torens en kegels. Zij kunnen met gemak 6 meter hoog worden. De bouwsels worden gemaakt van modder en termietenspeeksel. Eenmaal gedroogd in de zon geeft dit een steenachtige structuur. Zo'n toren of kegel is overigens niet het termietenverblijf zelf - dat ligt namelijk 1-2 meter onder de grond. De toren of kegel is alleen maar bedoeld als luchtschacht naar het nest om verse lucht aan- en vuile lucht af te voeren. Vanuit het nest loopt de luchtschacht tot in het puntje van de 'opbouw', maar onderweg vertakt deze zich in ontelbare kleine zijtakken waardoor de lucht kan circuleren. De buitenkant van de termietenheuvel mag vast en solide lijken, maar dat is niet zo. De heuvel op zich is poreus. Als de wind er omheen blaast, ontstaan er drukverschillen tussen nest en kegel. Als de zon erop schijnt, ontstaan er temperatuurverschillen tussen nest en kegel. Deze beiden zorgen zo voor een goede luchtcirculatie.

af65182509f8a64c94280eebfad2ede2_medium.Hoe de termieten het voor elkaar krijgen om zo'n imposant bouwsel neer te zetten, weten we nog niet. Wat wetenschappers vermoeden, is dat de termieten van een nieuwe kolonie op willekeurige plekken balletjes van zand en speeksel neerleggen. In het speeksel zitten bepaalde geurstoffen (feromonen) die waarschijnlijk soortgenoten stimuleren om daar hun zand en speekselballetjes bovenop te leggen. Wanneer er genoeg van deze balletjes worden gestapeld, ontstaan vanzelf wanden en steunzuilen. Toch gaan de termieten niet ongebreideld door met bouwen. Op bepaalde plekken is de bouwlust over waardoor het gebouw voldoende lucht kan doorlaten en geen massieve, dichte berg wordt. Hoe de termieten weten waar ze moeten stoppen met bouwen en waar niet is vooralsnog een raadsel.

Mierennest

89bcfc4bf333d4a41f902718eac86831_medium.Hoewel meestal ondergronds of hooguit als een fikse molshoop boven de grond zichtbaar, zijn mierennesten minder indrukwekkend aan de buitenkant. Dat is echter niet terecht; onder de grond kan het mierennest gigantisch zijn hetgeen vooral afhankelijk is van de grootte van de kolonie en van de betreffende mierensoort. Zo'n nest kan wel uit duizenden en duizenden kamers bestaan die door tunnels met elkaar verbonden zijn. In het hart van het nest ligt de koninginnenkamer veilig verstopt met daaromheen de 'kraamkamers' waar de miereneieren uitkomen. In Brazilië hebben wetenschappers een nest van bladsnijdermieren gevonden dat ruim 8 meter diep was en meer dan 50 m2 besloeg. Er moeten ruim 8 miljoen mieren in hebben gewoond.

Kogelvis zandsculptuur

bdd1e396d166f9d9521493544407b11a_medium.Ook  onderwater vind je ware bouwkunstenaars ook als zou je dat daar helemaal niet verwachten. Een voorbeeld daarvan is de Japanse kogelvis. Enkele jaren geleden trof een Japanse duikleraar een aantal vreemde symmetrische structuren aan op de zeebodem. Wie of wat deze natuurlijke 'mandala's' maakte en waarom was onduidelijk.

2287118a32f2a2d4c25193c53029bc13_medium.Na een lange observatie bleken het volwassen kogelvissen (van ongeveer 15 cm lengte) te zijn die deze patronen maken. Zij doen dat door met hun vinnen het zand cirkelvormig opzij te wuiven waardoor de prachtige kunstwerkjes ontstaan. Waarom zij dat doen? Er zijn een aantal theorieën: het is waarschijnlijk òf om vrouwtjes te lokken in de paartijd, òf om de eitjes die in het midden van de cirkel liggen door de zandribbels te beschermen tegen de stroming. Òf het is misschien wel om beide redenen.

Snijdervogel en het genaaide nest

792cab42ce32d9c421c8fb6ca5e1c169_medium.Hoewel veel vogelsoorten de meest bijzondere nesten in elkaar weven of plakken, is de snijdervogel toch  bijzonder wat de nestbouw betreft. De Engelse naam verraadt het al een beetje want daar heet deze vogel de 'tailor bird'. Het vrouwtje van deze soort naait haar nest in elkaar. Haar lange bek dient daarbij als naald en vezelige draden (spinrag, plantenvezels, rupszijde of gevonden draadjes) als garen.

De snijdervogel rijgt de randen van naast elkaar groeiende bladeren aaneen en vormt zo een holte voor haar nest. Aan de uiteinden van de draadjes maakt ze een soort knoopje door het materiaal uit elkaar te trekken tot er een balletje ontstaat (als een soort klinknagel).

0b829e1c5a90b9943a344260c8f1ec1f_medium.Er zijn nesten waarin wel honderden van dit soort knoopjes zitten. Soms is er maar één (groot) blad nodig, maar soms gebruikt de vogel er meer. In Australië zijn er van de plaatselijke soort snijdervogels nesten gevonden die uit meer dan 40 aan elkaar genaaide bladeren bestonden. Het vrouwtje van de snijdervogel naait de bladholte in ongeveer 4 dagen aan elkaar. Het mannetje vult deze dan met door hem verzameld zacht materiaal zoals gras, pluizen en haren van zaden.

Beverdam

eedf8fdc359bb77a66f765ace2ac101c_medium.Bevers staan al van oudsher bekend als de bouwers van de natuur. Waarschijnlijk komt dat door de herkenbaarheid van hun bouwsels: dammen. De basis van een beverdam wordt vooral gevormd uit stenen en modder. Daar bovenop stapelen de bevers afgeknaagde boompjes en takken. Deze worden dan in de dam 'vastgemetseld' met (weer) modder, stenen en zelfs waterplanten. Een beverdam kan al snel 3 meter hoog worden en tientallen meters lang zijn. In het Canadese Wood Buffalo National Park is een enorme beverdam gevonden van maar liefst 850 meter lang! Het bouwwerk is zelfs op satellietfoto's te herkennen.

Bevers leggen hun dammen meestal aan in een stroom of beek waardoor er een kunstmatig meer ontstaat. Midden in dat meer wordt het eigenlijke verblijf, de beverburcht, gebouwd met takken en stammen. Hoewel de beverburcht boven het water uitsteekt, zit de ingang ervan onder water. Natuurlijke vijanden van de bever (zoals wolven en vossen) kunnen er dan ook niet bij.

41695fc83cdf1af3166dc77cc0d41e7a_medium.In de winter komt de genialiteit van de bevers pas echt naar voren. Elke winter bepleisteren zij hun burcht opnieuw met modder. Zodra het vriest wordt die laag zo bikkelhard dat geen enkele vijand daar doorheen kan komen ook al is de burcht nu over het ijs voor roofdieren bereikbaar. Het meer is in de winter de provisiekast voor de bevers. Van de bomen die zij in de zomer omknagen, bewaren zij stukken op de bodem van het meer. Deze dienen als voedsel in de winter. En omdat ook de ingang tot de burcht onderwater ligt, kunnen zij er altijd in en uit – ook als het oppervlak van het meer bevroren is en zonder dat hun vijanden het in de gaten hebben.

 

Copyright: Robin93.

b041dff28d0492d524072c7068352ce6_medium.(2016) Foto's: Pixabay.com, Wikimedia Commons.

 

Zie voor andere artikelen ook:

Natuurlijk-wonen-niet-OP-maar-IN-de-bodem

Natuurlijk-wonen-organische-architectuur

Klimaatverandering-blijkbaar-niet-voor-iedereen-slecht

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

 

14/09/2016 07:45

Reacties (5) 

1
17/09/2016 10:17
Ook een oudje? Blijft fascinerend.
17/09/2016 12:38
Klopt. Ik ben al wat ik heb (niet zoveel) aan het overzetten. Over pakweg 2-3 weken begin ik met nieuwe artikelen rechtstreeks op Tallsay.
1
14/09/2016 08:14
Enorm slim en kunstig, deze dierlijke bouwwerken.
1
14/09/2016 08:11
Wat een bouwvernunft! Heel bijzonder.
1
14/09/2016 08:10
Eigenlijk ongelooflijk wat voor kunstwerken dieren van hun verblijf kunnen maken.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert