Mysterieuze grotwoningen in de Languedoc

Door Leonardo gepubliceerd in Geschiedenis

        de6c3c6344dc5f658e3668146df42ab3_medium.

 

Mysterieuze grotwoningen in de Languedoc.

Het is opvallend dat mensen soms wel tien maal langs zo’n grotwoning kunnen lopen en er naar kijken zonder te beseffen dat zo’n onderkomen veelal op basis van een natuurlijke situatie is ontstaan. Vaak denkt men daar overigens gewoon niet bij na. Natuurlijk zijn in de loop der jaren zulke in de rotsen verscholen huizen meer bewoonbaar gemaakt door hak en breekwerk van het rotsmassief, maar de uiteindelijke structuur was meestal door de natuur zelf reeds gevormd. Op zich natuurlijk een prima idee om van deze door de natuur geboden ruimten gebruik te maken. Vaak ontstonden die rots openingen en ondergrondse zalen in het bergmassief door watererosie of door scheuring als gevolg van aardbevingen in het verre verleden. Want zelfs in de tijd van de Prehistorie werden deze onderkomens al vaak door primitieve mensen en vooral door dieren als nachtverblijf in gebruik genomen. Dat het goed wonen is in zo een grotwoning bewijst het feit dat er nog altijd in onze 21e eeuw in Frankrijk grotwoningen in gebruik zijn. Vooral in het centrale deel van het land maar ook hier en daar in het zuiden van Frankrijk. Soms zijn de door de natuur gevormde zalen en gangen grillig gevormd, zeer vochtig en niet of nauwelijks voor bewoning of langer verblijf toepasbaar. Maar soms konden er ook droge structuren ontstaan die dan uiteindelijk door mens en dier in bezit werden genomen.

In de middeleeuwen werden sommige op strategische punten gelegen grotten in het huidige zuiden van Frankrijk gebruikt om een militair doel te dienen en een klein garnizoen soldaten te legeren. De grotopeningen werden versterkt met muren en kantelen en de zalen zodanig uitgehakt dat er een verblijf voor meerdere mensen mogelijk was. Sommige van deze op militaire gronden in gebruik genomen grotten worden in de Languedoc spoelga’s genoemd.  Zo’n spoelga was vaak bedoeld om een handelsroute door de bergen te beschermen maar ze werden in latere tijden, na de middeleeuwen, soms ook gebruikt door roversbenden die vanuit die versterkte positie hun overvallen op langstrekkende reizigers konden uitvoeren. Er zijn nog enkele van die oude spoelga’s in het landschap van de Oriëntaalse Pyreneeën te zien. Het bekendste voorbeeld van zo’n nog redelijk in takt zijnde spoelga is die van Ornolac gelegen in het departement Ariège. En uiteraard wilde ik zo een spoelga wel eens van dichtbij bekijken. Iets wat er in de afgelopen jaren nog nooit van was gekomen.  Dus te samen met mijn goede golfvriend, Stephane de Fanjeaux, een gepensioneerde voormalige archeoloog, ging ik vandaag op onderzoek uit.

 

De spoelga van Ornolac gelegen in de gemeente Ussad-les-Bains.

 

               a965bf0eba3f621cc81b6a956a840a55_medium.

 

Ik werd overigens al een paar jaar geleden op de geschiedenis van die spoelga’s gewezen door een artikel op een website die die archeologische opgravingen in de Languedoc in kaart bracht. Die website van ,,Als Catars,, heeft mijn interesse in de grotten van de Arigège, en die spoelga grotten in het bijzonder, doen ontstaan.

Die archeologische site van Ornolac is overigens wat moeilijk te ontdekken als je niet een gids bij je hebt of een zeer gedetailleerde wegbewijzering hebt weten te verkrijgen. Je kan beneden aan de rots er tien keer voorbij rijden zonder dat de site opvalt. Het is tevens nogal wat klimmen en klauteren om bij de ingang van de grot te komen. Het eerste wat dan opvalt is de werkelijk prima strategische ligging van het object, zeker bezien door de ogen van een middeleeuwse militaire bouwmeester.  Het uitzicht op de vallei van de Ariège is fraai. De weg beneden in het dal is zelfs heel kort even te zien net als de camping die enkele honderden meters verder beneden aan de heuvelrug ligt...  Er staat een paal met een verweerd bordje langs het toegangpad dat in twee talen, Frans en Occitaans, aangeeft dat de site niet mag worden betreden. Doch daar trokken wij ons eerlijkgezegd vandaag weinig van aan.  Uiteindelijk zijn we hier niet gekomen om alleen maar naar de rotsen en de overal hinderlijk aanwezige scherpe distels, prikkende maquis struiken en dwergeiken te kijken.  We hadden wel even later domme pech, toen mijn vriend Stephane onverwacht over een steen struikelde. Hij dook naar voren met zijn handen gestrekt om de val te breken doch zijn dure Nikon camera vloog uit zijn hand en sloeg met een klap tegen de rotsen. De camera was uiteraard grondig vernield. Dan maar zonder camera dachten we toen we verder omhoog klommen en na een paar minuten bij de grotingang aankwamen.    

                               0e29ec163b3081fa10ced1d467207726_medium.

 

Die spoelga van Ornolac schijnt overigens deel uit te hebben gemaakt van een hele reeks van versterkte grotten die ooit in opdracht van de graven van Foix zijn gebouwd. Ze hadden een duidelijke militaire functie. In de grotten kon een klein garnizoen worden gelegerd. De grot Van Ornolac schijnt overigens volgens geschiedkundige informatie omstreeks het jaar 1243 in gebruik te zijn genomen. De grot is gelegen op een hoogte van 550 meter in een bergwand met een kalksteenstructuur. De versterkingen in de vorm van een drietal muren zijn tegen de flank van de berg aangebracht. De gehele oppervlak van de site bedraagt overigens zo’n 1600 kwadraat meter. De opening van de grot wordt op een natuurlijke wijze door een muur van een meter dik als het ware afgedekt. Er zit een grote poort in van ongeveer 2 1/2  meter hoog. Op verschillende plaatsen zijn in de muur kleine vierkante kijkgaten aangebracht. Op de bovenrand van de afsluitmuur vallen direct resten van  kantelen op waarachter verdedigende soldaten zich konden beschermer bij een aanval op de grot.  Er blijken drie omwallingen te zijn geweest waarvan de resten nog hier en daar zichtbaar zijn. Ten oosten van de grote grot is nog een kleinere ruimte gelegen. Die kleine grot meet ongeveer  twintig kwadraat meter. Vanaf deze plek kon men de beneden liggende vallei volledig overzien. In deze grot is een 80cm brede toegangspoort aangebracht in een muur die van opvallend zware rotsblokken is opgetrokken.  Achter de tweede omwalling is ooit een zogenaamde citerne in de rotsen uitgehakt. Zo’n citerne werd in die middeleeuwse tijd gebruikt om water op te slaan. Opvallend is de nog zichtbare okerkleurige mortellaag die ooit gebruikt is om de wanden en bodem volledig waterdicht te maken.

 

                                f628336444f595e682f8a221f00a36db_medium.

 

Binnen in de hoofdgrot  valt het op hoe groot de ruimte is. Op de grond zijn nog duidelijk tekenen van archeologische werkzaamheden te zien.  Op sommige rotswanden zijn tekens en figuren gekrast. Of dat oude tekens zijn kunnen we niet zeggen. Het kunnen ook krassen zijn, aangebracht door lieden uit latere tijden. Misschien zelfs wel uit onze tijd.  De grot oogt vrij droog. Nergens zijn sporen van schimmel te zien. Naarmate we verder in de ruimte lopen valt het op hoe koel het er is. Misschien niet meer dan een graad of vijftien. Ik moet er even van rillen met alleen mijn poloshirtje aan over mijn jeansbroek.  Niet alleen vanwege de koelte maar ook vanwege de herinnering aan een mysterieus verhaal met betrekking tot deze spoelga. Volgens hardnekkige kroegverhalen zou deze grot in de middeleeuwen door de katharen zijn gebruikt als initiatiegrot. Dus een plaats om novicen in te wijden in de kathaarse religie.  Men zegt dat de novicen in een soort van pentagram voor de hoogste verdedigingsmuur moesten gaan staan om zo te worden ingewijd.  Een aardig verhaal dat het misschien goed doet bij de toeristen, al is er nergens in de vele historische verslagen van die tijd ook maar enig bewijs voor dit verhaal te vinden…

                           ece0b07b02dc8a8d84bca4c7fac550e2_medium.

 

Na een anderhalf uur alles te hebben verkend dalen we de rotsen weer af langs dat gevaarlijke met distels en maquisstruiken omgeven rotspad. We zijn blij als we weer beneden bij de auto zijn. De hitte rond de auto is nog steeds overweldigend. Mijn stuur kan ik bijna niet omvatten zonder de handen te branden.  Gelukkig kent de auto een prima klimaatregeling. Als we wegrijden zoeken we eerst een caféterrasje om onze intens droge kelen te spoelen alvorens terug te rijden naar huis. 

Bronnen o.a:  www.als catars.

                    gemeente archief van Ussad-les-Bains.

                    nationale bibliotheek in Parijs. 

92ccb0b5c22a06ec72850b3e25e6aebf_medium.

 

©  Leonardo 9 september 2016

 

 

Stap over naar Essent

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Essent als energieleverancier.
09/09/2016 22:12

Reacties (12) 

25/12/2016 11:00
boeiend !
1
11/09/2016 02:10
Oh geweldig artikel ... ben dol op grotten, zolang ze niet toeristisch zijn. Afdalen aan touwen, klimmen, de weg kwijt kunnen raken ... dat is tenminste spannend.
2
10/09/2016 21:38
Toen ik vanmiddag mijn wekelijkse boodschappen aan het inladen was (op de parkeerplaats in de volle zon bij 29 graden C) moest ik even aan je heerlijk koele grotten denken.
Maar helaas was er niet één in de buurt.
Moet je dus weer wachten tot de airco zijn werk gedaan heeft.
1
10/09/2016 22:21
Zo is het leven niet waar. Maar als je wilt zijn er in de Ardèche, de Languedoc en de Auvergne nog wel een paar grotten te vinden met mooi uitzicht en zo vrij als een vogeltje. En inderdaad; lekker koel. Ik ga er eerdaags nog een artikel aan wijden maar dan speciaal met betrekking tot een zeer interessant grottencomplex in de Ardèche.
1
11/09/2016 00:17
Jammer dat het zo'n eind rijden is...:))
1
11/09/2016 00:34
Jij houdt toch van een stukje autorijden, of heb ik dat verkeerd begrepen?
11/09/2016 00:49
Jazeker wel. Maar 1200 km rijden (v.v.) om even in een grot te zitten?
Maar misschien in het najaar weer een keertje, als de walnoten rijp zijn en er paddenstoelen zijn. Wanneer is het trouwens truffelseizoen in de Auvergne? In oktober?
Cantharellen zijn er trouwens nu al. Ik ga morgen weer eens rondsnuffelen.
1
10/09/2016 16:09
interessant artikel en mooie plaatjes
1
10/09/2016 14:18
Interessante informatie.
Qua temperatuur wellicht een ideale grot om er wijn in op te slaan.
Dekt de verzekering die kapot gevallen Nikon camera niet?
1
10/09/2016 16:07
Wat die camera betreft: dat zal best wel. Er worden overigens reeds jarenlang grotten gebruikt om wijn in op te slaan. Maar dan wel grotten die wat gemakkelijker bereikbaar zijn.
1
10/09/2016 10:38
Goed artikel! Boeiend hoe zo'n grote grot vroeger is gebruikt.
Copyright © 2016 Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden. Tallsay.com is onderdeel van Plazilla Ltd.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert