Nikola Tesla – 1 – over wisselstroom en de vete met Thomas Edison

Door Robin93 gepubliceerd in Technologie

385511eaf5440194878bd891c6ea3f71_medium.Nikola Tesla was één van de intelligentste mensen die op aarde heeft rondgelopen. Hij wordt door de wetenschappelijke wereld nog wel eens 'de man die de 20e eeuw uitvond' genoemd. Toch zullen velen zijn naam niet of nauwelijks kennen of weten waar hij voor staat. Waarom werd dit genie in zijn tijd – en eigenlijk nog steeds - zo miskend en ondergewaardeerd?

Nikola Tesla en zijn briljante technische ingevingen

8498e1f5bfc7045d77ed035c7b25da45_medium.Nikola Tesla werd geboren op 10 juli 1856 in Smiljan (Kroatië) en was van Servische afkomst. Hij was een visionair. Op een wandeling met een vriend in Boedapest in 1882 bewonderde hij de zonsondergang. Op slag zag hij een compleet werkende motor voor zich waarin een ronddraaiend magnetisch veld werd gebruikt om een elektrische wisselstroom op te wekken. Naar verluid greep hij een tak en tekende het diagram van de motor in het zand terwijl zijn vriend bezorgd toekeek. Zo'n motor was op dat moment namelijk onmogelijk. Tesla was 7 jaar eerder in 1875 al eens door een professor in Wenen bespot om zijn ideeën van motoren met wisselstroom waarna hij een jaar met zijn studie was gestopt. Deze keer deed hij het anders: Tesla vertrok naar Parijs en ging werken bij de Continental Edison Company voor lichtinstallaties in commerciële gebouwen.

Thomas Edison en gelijkstroom elektriciteit

In 1880 had Thomas Edison het patent verkregen op een distributiesysteem voor elektriciteit waarbij gelijkstroom generatoren werden gebruikt. De doorbraak werd gezien als een modern mirakel ondanks de ernstige beperkingen. De generatoren konden het voltage van de gelijkstroom namelijk niet aanpassen of ver transporteren. Een elektriciteitsbedrijf met gelijkstroom kon daardoor slechts enkele klanten binnen een straal van 5 kilometer van stroom voorzien. Buiten de stad zou deze vorm van elektriciteit onmogelijk zijn. Tesla droomde ervan Edisons uitvindingen aan te passen om een groter bereik mogelijk te maken.

Tesla en zijn wisselstroom- of inductiemotor

In 1883 slaagde Tesla erin een prototype van zijn visionaire elektrische wisselstroom- of inductiemotor te bouwen. Hij ging direct op zoek naar investeerders, maar geen van de rijke zakenlieden begreep de waarde van zijn uitvinding. Tesla besloot dat er maar één man was die het wel zou begrijpen: zijn idool Thomas Edison. Hij vertrok hetzelfde jaar naar New York in de Verenigde Staten.

Toen Tesla Edison confronteerde met zijn vernieuwingen inzake wisselstroom was Edisons gelijkstroomsysteem nog geen 10 jaar oud, beperkt en inefficiënt. Het was echter wel uitermate winstgevend voor Edison en zijn geldschieter J.P. Morgan. Edison wilde dan ook niets weten van Tesla's concurrerende wisselstroom. Toch gaf hij Tesla een baan op zijn ingenieursafdeling; binnen een paar maanden was Tesla er de meest inventieve en waardevolle werknemer.

Schermutselingen tussen Tesla en  Edison

c6ba1cc216709e2fe8e279e118249504_medium.In 1885 verklaarde Tesla dat hij de Edison generatoren sterk kon verbeteren door een beter ontwerp van enkele vitale onderdelen. Edison geloofde het niet, maar beloofde Tesla US$50.000 als hij zijn ideeën kon waarmaken.

Links: Thomas Edison in zijn lab.

Een jaar later was Tesla klaar. Met eigen ontwerpen en aanpassingen had hij de generatoren enorm verbeterd, zowel in efficiëntie als in duurzaamheid. Toen hij om zijn beloning kwam, lachte Edison hem uit en zei dat het om een grap ging. Tesla kreeg wel een salarisverhoging, maar hij was zo boos dat hij onmiddellijk opstapte. Het was het begin van een levenslange vete tussen de twee. Edison zou er later aan refereren als zijn 'grootste fout'.

Tesla en geslepen investeerders

Om te overleven werd Tesla loonwerker en groef greppels voor US$2 per dag. Toen bekend werd dat een geniaal man tot ongeschoold werk werd gedwongen, besloot een kleine groep hem te steunen. De Tesla Electric Company was een feit. Tesla begon met het ontwerp van verlichting en met groot succes. Maar Tesla was geen zakenman. Het merendeel van zijn verdiensten ging naar de investeerders en zelf verdiende hij niets. Voor zijn andere ideeën (wisselstroom, inductiemotor) had men zelfs geen enkele interesse; Tesla werd uiteindelijk ontslagen uit zijn eigen bedrijf.

22e58286b14a37423698285a785f41da_medium.Begin 1887 werd Tesla  over zijn wisselstroomtheorie benaderd door Alfred Brown (directeur van de Western Union) en Charles Peck (advocaat). Zij financierden een klein laboratorium voor hem waar Tesla de benodigde componenten voor zijn motoren ontwikkelde. In november 1887 vroeg Tesla 7 (U.S.) patenten aan voor zijn uitvindingen, die zo origineel waren, dat ze zonder enige discussie werden verleend.

Links: Schema patentaanvraag inductiemotor.

Onder deze patenten bevonden zich een compleet systeem van generatoren, transformators, transmissielijnen, motoren en verlichting. Het zouden de meest waardevolle uitvindingen/patenten worden sinds die van de telefoon. Zoals afgesproken deelde Tesla het eigendom van de patenten op 50/50-basis met zijn investeerders.

Zodra zijn wonderbaarlijke uitvindingen bekend raakten, werd Tesla uitgenodigd voor lezingen bij allerlei technische instituten. Men vond zijn visie revolutionair, baanbrekend en ongelooflijk praktisch.

Tesla kwam onder de aandacht van zakenmagnaat George Westinghouse, de uitvinder van het remsysteem voor treinen. Westinghouse had de droom heel de Verenigde Staten van elektriciteit te voorzien. Hij geloofde dat wisselstroom het antwoord voor de toekomst was. Westinghouse bezocht Tesla's laboratorium en wilde een 40-tal patenten van hem kopen: US$25.000 in cash en US$50.000 in aandelen in het bedrijf van Westinghouse.

75c81ac35a60366fbd0511e5ac741e86_medium.Tesla accepteerde en stak de helft van het geld in een nieuw laboratorium waar hij 'stralingsenergie' (wat we nu kennen als Röntgenstralen) ontdekte.

Rechts: door Tesla gemaakte 'Röntgen'-foto van zijn hand.

Omdat hij hier geen patent voor aanvroeg, ging de eer van de ontdekking later naar de Duitse fysicus Wilhem Röntgen. Tesla was echter niet op zoek naar eer en roem; hij was puur geïnteresseerd in onderzoek en nieuwe ontdekkingen.

Tesla slachtoffer van concurrentienijd

Toen Tesla's wisselstroomgeneratoren opgang deden, waren Edison en J.P. Morgen 'not amused'. Wisselstroom zou hun gelijkstroom immers binnen niet al te lange tijd overbodig maken. Om hun monopolie te handhaven, startten zij met een grootschalige leugen- en lastercampagne tegen wisselstroom, Tesla en Westinghouse. Edison verklaarde bijvoorbeeld dat de straling van wisselstroom de klant binnen 6 maanden zou doden. Er werden pogingen ondernomen om de elektriciteitsniveaus in New York tot 800 volt (te weinig voor wisselstroom) te beperken 'voor de publieke veiligheid'. Edison begon zelfs het gevaar van wisselstroom te demonstreren door tijdens bijeenkomsten zwerfdieren en vee te elektrocuteren. De climax werd bereikt in 1890, toen op aangeven van Edison een wisselstroomgenerator werd gebruikt om een veroordeelde moordenaar te executeren. Het voltage was eerst te laag – de veroordeelde liep forse brandwonden op – en men moest de man opnieuw elektrocuteren. Het gruwelijke verhaal van de 'wrede wisselstroom' werd door Edison breed uitgemeten in de pers.

Tesla en de 'War of the Currents'

9e1bcf8d335d7793d10cf4491ec742de_medium.Terwijl Tesla zich al weer stortte op nieuw onderzoek inzake ultrahoge energiefrequenties, moesten hij en Westinghouse nog steeds bewijzen dat wisselstroom de enige en juiste opvolger was van gelijkstroom. Hun kans kwam toen zij in 1893 de aanbesteding wonnen voor de verlichting van de Chicago World Fair (zie foto rechts), de eerste elektrisch verlichte Wereldtentoonstelling in de geschiedenis. Edison was woedend om het verlies van het contract en verbood het gebruik van de door hem ontwikkelde gloeilampen. Westinghouse gebruikte daarom Tesla's eigen fluorescerende lampen. Omdat Tesla het glas van deze lampen in diverse vormen en letters maakte, had Chicago ook de primeur van de eerste neonverlichting ooit. Binnen een week was het pleit beslecht en wel in het voordeel van wisselstroom.

Tesla's patenten speelbal van economisch machtspel

ecc50376f49e3b9138da9213a648714d_medium.De machtige financier J.P. Morgan die Edisons gelijkstroompatenten beheerde, zag kansen. Welke stroom er werd gebruikt was hem om het even zolang hij er maar aan kon verdienen.

Links: J.P. Morgan wil niet worden gefotografeerd.

Morgan stond bekend als een 'vuile zakenman' die er niet voor terugdeinsde concurrenten uit de markt te drukken, monopolieproducten veel te duur te verkopen, politici om te kopen en de pers te controleren. Hij benaderde Westinghouse om de Tesla patenten over te nemen. Westinghouse wilde echter niets met Morgans manier van zaken doen te maken hebben. Morgan sloeg daarop terug met een hem kenmerkende strategie. Hij verspreidde geruchten op de beurs dat het bedrijf van Westinghouse instabiel was waardoor investeerders en banken Westinghouse geen geld meer leenden om de productie van wisselstroomgeneratoren uit te breiden. Vervolgens begon Morgan met een 'hostile takeover' – overname van Westinghouse aandelen om de meerderheid in het bedrijf te verwerven en op die manier toch aan Tesla's patenten te komen.

3f5c35d78dcd8aadab2147cb964b81ce_medium.Aan het eind van 1897 was Westinghouse bijna bankroet. Hij was Tesla nog US$1 miljoen aan royalty's verschuldigd, maar kon deze niet betalen.

Rechts: George Westinghouse

Tesla, die absoluut niet zakelijk aangelegd was, zag alleen de nood van de enige die vertrouwen in hem en zijn wisselstroom had gehad en schold Westinghouse de schuld van de patentrechten kwijt zodat deze zijn bedrijf kon redden en uitbreiden.

Pas in 1934 – toen Tesla opnieuw straatarm was – begon de Westinghouse Electric & Manufacturing Company met maandelijkse betalingen van US$125  aan Tesla onder het mom van een 'consulting fee'. Tevens betaalden zij Tesla's huur in het Hotel New Yorker gedurende de rest van zijn leven. Het was wel het minste dat Westinghouse kon doen voor zijn geniale uitvinder.

 

Copyright: Robin93.

(2015) Foto's: Studio360.org, Wikimedia Commons.

 

67b086f6a801bad0704369ff49973a45_medium.Zie voor andere artikelen ook:

Nikola-Tesla-2-streven-naar-onbeperkte-elektriciteit-voor-iedereen

Alessandro-Volta-over-elektriciteit-en-batterijen

De-magie-van-een-elektrische-Tesla

of via:

https://tallsay.com/robin93

https://robin93artikelen.wordpress.com/

04/09/2016 13:42

Reacties (3) 

1
04/09/2016 14:27
Bizarre levensloop van dit genie.
1
04/09/2016 14:23
Bijzondere man, geniaal in de wetenschap en simpel in het zaken doen.
1
04/09/2016 14:20
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Goed artikel over deze briljante wetenschapper.
Copyright © Tallsay.com. Alle rechten voorbehouden.
Door gebruik te maken van deze website geef je aan dat je onze Algemene voorwaarden en ons Privacy statement accepteert